Sân bay Liên Khương mở cửa trở lại: Hàng loạt kế hoạch ‘kích cầu’, thêm động lực cho kinh tế Lâm Đồng

Cổng chào sân bay Liên Khương hiện lên mới toanh ngay từ đầu đường. Hai bên, những dải hoa đủ màu rực rỡ chạy dài về phía nhà ga. Máy móc nối nhau ra vào, công nhân tất bật cắt cỏ, trồng hoa, chỉnh trang cảnh quan. Sau hơn 5 tháng im ắng, cửa ngõ hàng không Lâm Đồng đang cựa mình thức giấc.

Trong quán cà phê nhỏ kiêm phòng vé máy bay ở đầu đường, chị Lê Thị Thanh Hải (33 tuổi) bắt đầu một cuộc "đại dọn dẹp" của riêng mình. Nhiều tháng dự án thi công khiến bụi bám lên cửa kính, biển hiệu và những bộ bàn ghế lâu ngày ít khách của quán chị. Người phụ nữ tỉ mỉ lau lại quầy vé, xếp bàn ghế, kiểm tra máy tính và máy in, chuẩn bị đón những vị khách đầu tiên từ ngày 19/8.

Trước khi sân bay đóng cửa, chị bán khoảng 10 vé mỗi ngày, quán cà phê cũng đông tài xế ghé qua. Từ ngày 4/3, khi sân bay tạm đóng cửa, dòng xe gần như biến mất, cả phòng vé lẫn quán cà phê cùng vắng. Nay lịch bay đã được gửi về, điện thoại bắt đầu có người hỏi vé.

"Đã 5 tháng qua cả hai công việc của tôi đều bị ảnh hưởng, thu nhập giảm đáng kể. Hơn ai hết tôi luôn đếm ngược từng ngày mong sân bay mở cửa trở lại, khu vực này lại nhộn nhịp như trước, việc kinh doanh cũng ổn định hơn", chị Hải nói.

Đếm ngược ngày mở cửa

Sáng 16/8, theo ghi nhận của PV Tạp chí Hàng không, hàng trăm nhân sự được huy động tổng vệ sinh sân bay, chia thành nhiều nhóm từ nhà ga ra sân đỗ, đường lăn và đường cất hạ cánh. Ông Nguyễn Văn Hưng - tân Giám đốc Cảng hàng không quốc tế Liên Khương cùng bà Nguyễn Thị Hồng Phượng - Thành viên HĐQT Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) liên tục đi dọc các khu vực để kiểm tra.

Hai lãnh đạo dừng lại ở từng vị trí, từ vệt bụi trên sàn, cách bố trí quầy kệ đến lối di chuyển của hành khách. Chi tiết nào chưa gọn, chưa sạch hoặc chưa thuận tiện đều được yêu cầu chỉnh sửa ngay. Khi ngày mở cửa chỉ còn tính bằng giờ, không phần việc nhỏ nào được phép bỏ qua.

Trong nhà ga, nhân viên lau từng dãy ghế, quầy thủ tục, cửa kính và băng chuyền hành lý. Ngoài khu bay, những tốp công nhân đi dọc mặt đường, thu gom vật liệu và xử lý các chi tiết cuối. Nhiều xe chuyên dụng được điều động phun rửa phần lề, cuốn theo bụi đất còn sót lại sau nhiều tháng thi công.

Xe chữa cháy, cứu nạn hàng không Rosenbauer PANTHER 6x6 cũng được đưa ra hỗ trợ vệ sinh khu bay. Đây là dòng xe chuyên dụng trị giá hàng triệu USD, vốn được thiết kế để tiếp cận nhanh hiện trường, chữa cháy và ứng cứu khi tàu bay gặp sự cố. Trong buổi tổng vệ sinh, vòi phun công suất lớn của xe được sử dụng làm sạch những khu vực rộng mà phương tiện thông thường khó xử lý nhanh.

Chiều cùng ngày, đoàn công tác của UBND tỉnh Lâm Đồng tiếp tục kiểm tra toàn bộ công tác chuẩn bị. Đoàn có hai Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc và Đinh Văn Tuấn, cùng đại diện các sở, ngành. Từ khu vực đón khách, luồng di chuyển trong nhà ga đến vị trí tổ chức sự kiện đều được rà soát.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc yêu cầu bố trí lối đi thuận tiện, an toàn, không để chương trình chào đón ngày 19/8 ảnh hưởng hoạt động khai thác và việc đi lại của hành khách. Phương án bố trí tiệc trà, bánh phục vụ đại biểu và hành khách cũng được xem xét ngay tại hiện trường.

Theo kế hoạch, Liên Khương dự kiến đón 5 chuyến bay trong ngày đầu hoạt động trở lại. Chuyến đầu tiên có khoảng 180 hành khách. Việc đón tiếp phải tạo không khí đặc biệt nhưng không gây ùn ứ ở khu vực nhà ga. "Tỉnh và ACV đang rà soát những vấn đề cuối cùng, từ cơ sở vật chất, trang thiết bị đến giao thông, vệ sinh môi trường và trang trí hoa", ông Phúc nói.

Theo ông Phúc, các hạng mục chính đã hoàn thành. Tỉnh tiếp tục huy động Hiệp hội Du lịch, các đơn vị ngành hoa và lực lượng liên quan hỗ trợ ACV chỉnh trang cảnh quan, bảo đảm giao thông, vệ sinh môi trường trước giờ mở cửa.

Bên trong nhà ga, hệ thống nhận diện, cửa kiểm soát thông minh và các thiết bị phục vụ hành khách đã được lắp đặt, kiểm tra. Ông Phúc đánh giá những trang thiết bị mới giúp diện mạo sân bay hiện đại hơn, đồng thời tạo thuận lợi trong quá trình làm thủ tục.

Đến thời điểm này, công việc không còn là những hạng mục lớn. Cuộc chạy nước rút chuyển sang những chi tiết có thể tác động trực tiếp đến cảm nhận của hành khách. Đó là một tấm biển phải dễ nhìn thấy, lối đi phải thông thoáng, nhà vệ sinh phải sạch, phương tiện đón khách phải đủ và nhân sự tại các vị trí phục vụ phải sẵn sàng.

Kết nối lại những hành trình

Liên Khương nằm cách trung tâm Đà Lạt khoảng 30 km, là cửa ngõ hàng không chính của Lâm Đồng và khu vực Nam Tây Nguyên. Trước khi đóng cửa, sân bay phục vụ bình quân khoảng 36 chuyến và gần 5.900 lượt hành khách mỗi ngày.

Hơn 5 tháng sân bay tạm dừng không chỉ tạo ra khoảng trống trên bản đồ hàng không. Với nhiều hành khách, quãng đường đến Đà Lạt kéo dài thêm hàng giờ, khiến nhiều người đắn đo trước quyết định đến đây, nhất là người lớn tuổi, gia đình có trẻ nhỏ hoặc du khách chỉ có vài ngày nghỉ.

Đầu tháng 8, bà Trần Ngọc Hà (60 tuổi) cùng nhóm bạn thuê xe 16 chỗ từ Kiên Giang lên Đà Lạt. Hành trình kéo dài khoảng 12 giờ, chi phí thuê xe 15 triệu đồng. Sau nhiều giờ ngồi liên tục, sự mệt mỏi hiện rõ trên gương mặt từng thành viên. "Ở tuổi tôi, ngồi ô tô hơn chục tiếng rất mệt, việc nghỉ ngơi hay đi vệ sinh cũng bất tiện. Nếu có máy bay, hành trình chỉ còn vài giờ và nhẹ nhàng hơn nhiều", bà Hà tâm sự.

Tương tự, chị Hồ Ngọc Lợi (38 tuổi), cùng con nhỏ đi từ khu vực Long An cũ, nay thuộc Tây Ninh, lên Đà Lạt bằng ô tô trong khoảng 8 giờ. Chuyến đi khởi hành lúc 22h để kịp lịch tham quan thành phố trong sương vào sáng hôm sau.

Theo chị Lợi, khi hàng không được nối lại, các gia đình ít thời gian có thể tổ chức chuyến đi cuối tuần mà không phải dành phần lớn kỳ nghỉ trên đường. "Có máy bay, mọi người có thể đi tối thứ Sáu hoặc sáng thứ Bảy, chơi đến Chủ nhật rồi về. Đi ô tô 8 giờ, nhất là có trẻ nhỏ, khá mệt", chị chia sẻ.

Với người dân Đà Lạt sống tại các thành phố khác, sân bay mở cửa cũng rút ngắn đường về nhà. Anh Trương Hữu Quyền Vinh (26 tuổi), đang làm việc tại TP.HCM, cho biết thời gian qua anh hạn chế về quê do đi xe mất nhiều giờ. Khi các chuyến bay trở lại, tần suất về thăm gia đình có thể tăng từ 3 tháng một lần lên vài lần mỗi tháng.

ACV dự kiến phối hợp các hãng hàng không tổ chức khai thác 36 - 40 chuyến mỗi ngày, phục vụ ước tính 6.800 lượt khách đi và đến. Trong 4 tháng cuối năm, sản lượng qua Liên Khương có thể đạt khoảng 816.000 lượt.

Các hãng đã mở bán trở lại. Vietnam Airlines khôi phục kết nối với TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng và Cần Thơ. Vietjet nối lại các chuyến đến 5 điểm gồm Hà Nội, Hải Phòng, Vinh, Đà Nẵng và TP.HCM. Một số hãng khác xây dựng kế hoạch trở lại Liên Khương trong tháng 9 và tháng 10.

Tuy nhiên, ý nghĩa của việc mở cửa không chỉ nằm ở số chuyến bay. Theo phân tích của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc, Liên Khương còn là đầu mối trung chuyển hành khách và hàng hóa quan trọng của Lâm Đồng cùng khu vực Nam Tây Nguyên. "Kỳ vọng lớn nhất là giúp du khách đến Lâm Đồng thuận lợi hơn. Sân bay cũng tạo điều kiện cho chuyên gia, thương nhân đi lại, đồng thời mở thêm cơ hội vận chuyển những mặt hàng giá trị cao như hoa, rau sạch trong thời gian ngắn, giữ được chất lượng", ông Phúc nói.

Đối với nông sản, thời gian vận chuyển có ý nghĩa đặc biệt. Hoa tươi, rau, trái cây và nhiều sản phẩm đặc trưng của cao nguyên cần được đưa nhanh đến thị trường tiêu thụ. Hàng không không thay thế vận tải đường bộ, nhưng có thể phục vụ những lô hàng yêu cầu cao về thời gian, chất lượng và giá trị.

Mở rộng không gian du lịch

Sau khi Lâm Đồng sáp nhập với Bình Thuận và Đắk Nông, vùng phục vụ của sân bay Liên Khương không còn bó hẹp trong một điểm đến Đà Lạt. Từ cửa ngõ này, các hành trình có thể nối cao nguyên với biển Phan Thiết, Mũi Né, Kê Gà, đảo Phú Quý và Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông.

Bà Nguyễn Thị Hồng Phượng - Thành viên HĐQT ACV - cho rằng, không gian mới giúp sản phẩm du lịch của Lâm Đồng đa dạng hơn, từ nghỉ dưỡng cao nguyên, du lịch sinh thái, địa chất đến biển đảo và golf. Hàng hóa vận chuyển bằng đường hàng không cũng phong phú hơn. Bên cạnh hoa, rau, trà và cà phê, địa phương còn có thủy hải sản từ vùng duyên hải.

"Trước đây, khi xúc tiến ở nước ngoài, chúng tôi chủ yếu giới thiệu Đà Lạt. Nay Lâm Đồng có thêm không gian biển của Bình Thuận và hệ sinh thái, địa chất của Đắk Nông, tiềm năng điểm đến lớn hơn rất nhiều so với trước", bà Phượng nhấn mạnh.

Cũng theo bà Phượng, ACV sẽ tiếp tục phối hợp với tỉnh, các hãng hàng không và doanh nghiệp lữ hành quảng bá Liên Khương tại những diễn đàn hàng không quốc tế, kết nối khảo sát thị trường và áp dụng chính sách hỗ trợ phù hợp.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc cho biết địa phương kỳ vọng từng bước tăng kết nối với các thị trường quốc tế như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Singapore, Thái Lan và Hong Kong. Đây là những thị trường có tiềm năng về du lịch, đầu tư và thương mại với Lâm Đồng.

Các hướng kết nối mới chỉ ở giai đoạn xúc tiến và nghiên cứu thị trường. Để trở thành đường bay thường lệ, mỗi chặng cần đủ nhu cầu ở cả hai chiều, lịch khai thác phù hợp và sự tham gia của doanh nghiệp du lịch. Vì vậy, việc nâng cấp hạ tầng mới là điều kiện đầu tiên. Bài toán tiếp theo là tạo dòng khách đủ ổn định để hãng hàng không duy trì chuyến bay.

Khâu chuẩn bị cũng được mở rộng từ nhà ga ra đến quốc lộ 20. Tuyến đường dài khoảng 1,2 km nối quốc lộ với sân bay được thảm lại mặt đường, sơn vạch và lắp biển chỉ dẫn. Bãi đỗ rộng 5.530 m2 có khả năng bố trí khoảng 250 vị trí đậu xe.

Năm đơn vị taxi và xe hợp đồng đăng ký phục vụ tại Liên Khương, mỗi đơn vị dự kiến bố trí khoảng 10 phương tiện thường trực. Số xe có thể được tăng cường khi nhiều chuyến bay đến gần nhau. Lực lượng chức năng cũng rà soát phương án phân luồng, bãi đỗ tạm, camera, đèn tín hiệu và biển hướng dẫn về trung tâm Đà Lạt cùng các điểm du lịch.

Bên trong nhà ga, lực lượng xuất nhập cảnh được tăng cường để phục vụ các chuyến bay quốc tế. Gần 50 cán bộ, chiến sĩ đã được đào tạo làm nhiệm vụ tại sân bay. Số bục kiểm soát chiều đi tăng từ 4 lên 6, còn chiều đến tăng từ 4 lên 8. Máy đọc hộ chiếu thế hệ mới và phần mềm kết nối đồng bộ cũng được đưa vào sử dụng.

Theo đơn vị phụ trách, thời gian làm thủ tục cho một chuyến quốc tế có thể rút từ 60 phút xuống 40 phút. Với hành khách, sự thay đổi không chỉ nằm ở đường băng mới mà còn thể hiện qua thời gian chờ ngắn hơn, luồng di chuyển thuận tiện và khả năng rời sân bay nhanh chóng sau khi nhận hành lý.

Hàng loạt kế hoạch “kích cầu”

Nếu hạ tầng hàng không mở lại cánh cửa, sản phẩm du lịch phải tạo lý do để hành khách bước qua cánh cửa ấy và tiếp tục quay trở lại. Kế hoạch kích cầu đã được Lâm Đồng chuẩn bị từ tháng 3, gồm các hoạt động trước, trong và sau ngày Liên Khương hoạt động trở lại.

Hơn 100 doanh nghiệp tham gia xây dựng những gói kết hợp vé máy bay, lưu trú, tham quan và dịch vụ, hướng đến giai đoạn du lịch cuối năm và Festival Hoa Đà Lạt. Từ sau ngày 19/8 đến Festival Hoa vào tháng 12, tỉnh dự kiến tổ chức khoảng 70 chương trình văn hóa, thể thao và du lịch.

Chuỗi sự kiện trải từ xúc tiến điểm đến, đón các đoàn famtrip (Familiarization trip - là chuyến du lịch khảo sát, làm quen và tìm hiểu điểm đến), doanh nghiệp lữ hành và người sáng tạo nội dung đến những hoạt động về văn hóa cồng chiêng, âm nhạc, ẩm thực, thổ cẩm và thể thao. Ngay tại nhà ga, khu vực cung cấp thông tin du lịch, giới thiệu sản phẩm OCOP, đặc sản và hình ảnh địa phương cũng được chuẩn bị. Hành khách có thể tìm hiểu điểm đến, sự kiện và sản phẩm bản địa ngay khi vừa rời tàu bay.

Các chương trình quảng bá còn được đưa lên chuyến bay. Vietnam Airlines dự kiến giới thiệu sầu riêng và thanh long Lâm Đồng trên một số chuyến từ ngày 23/8, kèm thông tin về sản phẩm và điểm đến. Khoang hành khách vì thế trở thành không gian quảng bá trước khi du khách đặt chân đến địa phương.

Theo Phó Chủ tịch Nguyễn Ngọc Phúc, những chương trình, lễ hội trong những tháng cuối năm được kỳ vọng duy trì sức hút sau hiệu ứng mở cửa. Hạ tầng được nâng cấp mới là điều kiện cần. Để các đường bay tồn tại, địa phương phải tạo đủ sản phẩm, sự kiện và nhu cầu đi lại để duy trì dòng khách lâu dài.

Hai ngày trước giờ mở cửa, những phần việc cuối tại Liên Khương đang được hoàn tất. Từ ngày 19/8, Liên Khương chính thức nối lại hành trình hàng không đến Lâm Đồng với đường băng mới, thiết hiện đại hơn và năng lực khai thác được nâng cao.

Ngày mở cửa khép lại cuộc chạy đua 168 ngày trên công trường, đồng thời mở ra một cuộc đua lớn hơn để biến năng lực hạ tầng thành những đường bay ổn định, dòng khách bền vững và giá trị thực cho du lịch, thương mại, đầu tư.