Vì sao các hãng hàng không Mỹ hủy gần 86.000 chuyến trong 6 tháng?

Bộ Giao thông Vận tải Mỹ (DOT) đã công bố số liệu hoạt động hàng không 6 tháng đầu năm 2026 của ngành hàng không Mỹ. Báo cáo cho thấy đây là giai đoạn khó khăn đối với hoạt động khai thác của các hãng hàng không Mỹ.

Làn sóng hủy chuyến lan rộng

Các hãng khai thác tổng cộng 3,857 triệu chuyến bay, tăng nhẹ 1% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, tổng số chuyến bay bị hủy tăng từ 59.244 lên 85.998 chuyến, trong khi tỷ lệ hủy chuyến toàn ngành tăng từ 1,57% lên 2,23%.

Tỷ lệ đúng giờ cũng suy giảm nhẹ. Toàn ngành chỉ có 76,14% số chuyến bay được báo cáo đúng giờ, giảm so với mức 76,61% cùng kỳ năm 2025.

Thời tiết khắc nghiệt, hạn chế kiểm soát không lưu và những vấn đề về nguồn lực khai thác tiếp tục gây sức ép lên mạng bay của các hãng. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không giống nhau giữa các hãng.

Delta là trường hợp đáng chú ý nhất khi số chuyến bay bị hủy tăng nhanh hơn nhiều so với quy mô mạng bay.

Delta hủy chuyến tăng gần 100%

Delta bước vào năm 2026 với vị thế đặc biệt trong ngành. Cirium đã vinh danh hãng là hãng hàng không đúng giờ nhất Bắc Mỹ năm thứ năm liên tiếp.

Thế nhưng, dữ liệu từ DOT cho thấy chỉ số hủy chuyến của Delta lại đảo chiều mạnh.

Trong 6 tháng đầu năm, mạng bay nội địa của Delta đã hủy 19.150 chuyến, tăng 98% so với mức 9.696 chuyến cùng kỳ năm 2025.

Đây không đơn thuần là hệ quả của việc Delta mở rộng khai thác. Số chuyến bay nội địa được lên lịch chỉ tăng 3%, từ 792.127 lên 816.084 chuyến. Trong khi đó, tỷ lệ hủy chuyến tăng gần gấp đôi, từ 1,22% lên 2,35%.

Mức tăng diễn ra trên cả đội bay chính và mạng bay khu vực Delta Connection. Đội bay chính tăng số chuyến hủy từ 4.913 lên 10.647 chuyến, tương đương 116,7%. Với các hãng khu vực mang thương hiệu Delta Connection, số chuyến hủy cũng tăng 77,8%, từ 4.783 lên 8.503 chuyến.

Tỷ lệ hủy chuyến của đội bay chính vì thế tăng từ 0,99% lên 2,09%, trong khi Delta Connection tăng từ 1,62% lên 2,77%.

Đáng chú ý, số chuyến bay bị hủy của Delta chiếm hơn một phần ba tổng mức tăng của toàn ngành, dù hãng chỉ chiếm khoảng một phần năm tổng số chuyến bay theo lịch được báo cáo.

Điều này cho thấy Delta không chỉ chịu tác động từ một môi trường khai thác khó khăn hơn, mà còn gặp những vấn đề riêng trong việc duy trì ổn định mạng bay.

Hủy chuyến tăng nhưng đúng giờ vẫn tốt

Điểm bất thường nhất trong số liệu của Delta nằm ở sự trái ngược giữa hai chỉ số.

Trong khi tỷ lệ hủy chuyến tăng từ 1,22% lên 2,35%, tỷ lệ đúng giờ của mạng bay Delta lại tăng từ 78,70% lên 79,33%, tương đương thêm 0,63 điểm phần trăm.

Kết quả này đưa Delta lên vị trí thứ hai trong nhóm các mạng hàng không lớn của Mỹ, chỉ sau Alaska Airlines với tỷ lệ 80,51%.

Riêng đội bay chính của Delta đạt tỷ lệ đúng giờ 80,26%, cao nhất trong số các hãng hàng không được báo cáo.

Những con số này cho thấy Delta không phải đối mặt với tình trạng các chuyến bay thường xuyên chậm hơn. Vấn đề nằm ở một khâu khác: khả năng phục hồi khi mạng lưới gặp gián đoạn lớn.

Một chuyến bay có thể vẫn khởi hành đúng giờ trong điều kiện khai thác bình thường, nhưng khi thời tiết xấu, kiểm soát không lưu hạn chế hoặc máy bay, phi hành đoàn bị thiếu hụt, Delta gặp khó khăn hơn trong việc đưa toàn bộ mạng bay trở lại trạng thái ổn định.

Thời tiết châm ngòi, thiếu nhân lực kéo dài gián đoạn

Thời tiết là một trong những nguyên nhân lớn nhất gây gián đoạn hoạt động của Delta trong nửa đầu năm.

Tháng 1, bão mùa đông Fern mang theo tuyết, mưa đóng băng và băng giá trên diện rộng, ảnh hưởng mạnh đến các trung tâm khai thác quan trọng của Delta tại Atlanta, New York JFK và Boston Logan.

Delta chủ động cắt giảm lịch bay và hủy hàng trăm chuyến khi thời tiết xấu đi. Riêng cơn bão này góp phần khiến hơn 15.000 chuyến bay tại Mỹ bị hủy.

Ngày 23/2, một trận bão tuyết mạnh tại vùng Đông Bắc tiếp tục gây gián đoạn nghiêm trọng, khiến Delta phải hủy khoảng 20% số chuyến trong ngày.

Tháng 3, thời tiết khắc nghiệt tiếp tục ảnh hưởng miền Đông nước Mỹ, kéo tỷ lệ đúng giờ của Delta xuống 74,9%. Chỉ số này sau đó phục hồi lên trên 80% trong các tháng 4, 5 và 6.

Tuy nhiên, thời tiết chỉ là tác nhân khởi đầu. Vấn đề lớn hơn nằm ở khả năng phục hồi của hãng sau gián đoạn.

Một bản ghi nhớ nội bộ của Delta cho thấy số chuyến bị hủy do thiếu nhân sự tăng hơn 10 lần so với mức trung bình, chiếm khoảng 35% tổng số chuyến hủy của đội bay chính.

Đáng chú ý, tỷ lệ phi công tự nguyện nhận các chuyến ngoài lịch trình giảm từ khoảng 37% xuống còn 2% so với năm trước. Điều này khiến Delta khó nhanh chóng bù đắp nhân sự khi thời tiết hoặc các sự cố khác làm xáo trộn lịch khai thác.

Hệ quả thể hiện rõ vào đầu tháng 5, khi Delta hủy khoảng 500 chuyến trong vài ngày, cao hơn nhiều lần so với American Airlines và United Airlines.

Tình trạng này kéo dài sang tháng 7. Delta ghi nhận gần 5.000 chuyến bị hủy trong tháng, hơn ba lần Southwest Airlines.

Delta sau đó xin lỗi hành khách và cho biết tình trạng hủy chuyến bất thường xuất phát từ “thiếu hụt nguồn nhân lực”.

Delta thừa nhận điểm yếu trong khả năng phục hồi

Những diễn biến trên phù hợp với đánh giá nội bộ của Delta.

Trong bản ghi nhớ gửi hơn 17.000 phi công hồi tháng 4, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách Hoạt động bay Ryan Gumm cho biết khả năng phục hồi sau các sự kiện lớn của hãng chưa đồng đều.

Theo ông, khả năng sẵn sàng của tàu bay và phi hành đoàn, cùng gián đoạn do thời tiết và kiểm soát không lưu, là những yếu tố cần đặc biệt lưu ý.

Một sự cố ban đầu có thể tạo hiệu ứng dây chuyền. Khi tàu bay hoặc phi hành đoàn không thể thực hiện chuyến theo kế hoạch, hãng phải tìm phương án thay thế. Nếu nguồn dự phòng không đủ, một sự cố có thể kéo theo hàng loạt chuyến chậm hoặc hủy.

Điều này lý giải vì sao Delta có thể duy trì tỷ lệ đúng giờ cao trong điều kiện khai thác bình thường nhưng vẫn ghi nhận số chuyến hủy tăng mạnh khi xảy ra sự kiện bất thường.

Tăng phi công, củng cố lịch bay và ứng dụng AI

Delta đang triển khai nhiều biện pháp nhằm khắc phục điểm yếu này trong nửa cuối năm.

Hãng tăng số lượng phi công dự bị và đẩy nhanh tuyển dụng, qua đó giảm phụ thuộc vào việc phi công tự nguyện nhận các chuyến trống vào phút cuối.

Theo Hiệp hội Phi công Hàng không (ALPA), Delta đã tuyển khoảng 1.200 phi công trong năm 2026 và dự kiến tuyển tổng cộng khoảng 2.200 người trong cả năm.

Nguồn lực dành cho lập lịch và theo dõi phi hành đoàn cũng được tăng cường. Delta cho biết đã tăng 15% lực lượng phụ trách từ mùa hè năm 2025, đồng thời bổ sung các lãnh đạo giàu kinh nghiệm vào đội ngũ vận hành hằng ngày.

Mục tiêu là rút ngắn thời gian phản ứng khi cần điều chuyển phi công và tăng khả năng xử lý các khoảng trống phát sinh trong lịch khai thác.

Công nghệ cũng được đưa vào kế hoạch. Delta đang đánh giá việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ bộ phận lập lịch nhận diện sớm những khu vực có nguy cơ thiếu phi hành đoàn, từ đó bố trí nguồn lực thay thế trước khi thiếu hụt xảy ra.

Tại bộ phận TechOps, hãng cũng sử dụng công cụ hỗ trợ AI để dự báo nhu cầu bảo dưỡng, qua đó cải thiện khả năng sẵn sàng của tàu bay và độ tin cậy của lịch khai thác.

Bài toán của Delta trong nửa cuối năm

Số liệu 6 tháng đầu năm cho thấy Delta không phải là hãng thường xuyên chậm chuyến. Ngược lại, tỷ lệ đúng giờ vẫn thuộc nhóm dẫn đầu thị trường và thậm chí cải thiện so với năm trước.

Điểm yếu của hãng nằm ở khả năng chống chịu và phục hồi khi mạng bay gặp gián đoạn lớn.

Thời tiết xấu hoặc hạn chế kiểm soát không lưu có thể khởi phát sự cố, nhưng thiếu phi công dự phòng, nguồn lực lập lịch chưa tương xứng và khả năng điều chuyển nhân sự hạn chế có thể khiến gián đoạn kéo dài, lan rộng.

Vì vậy, bài toán của Delta trong nửa cuối năm 2026 không chỉ là giảm số chuyến bị hủy, mà còn thu hẹp khoảng cách giữa hiệu suất khai thác thường ngày và khả năng phục hồi sau các sự kiện bất thường.

Việc bổ sung phi công, tăng nguồn lực lập lịch và ứng dụng AI có thể giúp Delta nâng sức chống chịu của mạng bay. Tuy nhiên, nếu những điểm yếu về nguồn lực chưa được xử lý triệt để, các đợt thời tiết cực đoan hoặc gián đoạn kiểm soát không lưu vẫn có thể tiếp tục gây ra làn sóng hủy chuyến lớn.

Hoàng Nam