Cục Hàng không đề xuất đầu tư hệ thống phát hiện, chế áp thiết bị bay không người lái

Đề xuất tăng mức xử phạt

Ngày 12/8, Cục Hàng không Việt Nam có báo cáo Bộ Xây dựng về vụ thiết bị bay không người lái (UAV/drone) xuất hiện tại khu vực hoạt động bay của Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất tối 11/8.

Theo báo cáo, sự việc ảnh hưởng hơn 60 chuyến bay. Trong đó, 3 chuyến phải hạ cánh khẩn nguy do cạn nhiên liệu sau thời gian bay chờ.

Ngoài ra, 24 chuyến phải chuyển hướng đến sân bay dự bị, 19 chuyến bay chờ trên không và 15 chuyến phải dừng chờ cất cánh.

Cục Hàng không Việt Nam đánh giá quy trình phối hợp hiện hành đã giúp các đơn vị kiểm soát nguy cơ, đồng thời phân định trách nhiệm giữa sân bay, cơ sở điều hành bay, công an, quân đội và cảng vụ hàng không.

Tuy nhiên, việc phát hiện UAV hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào quan sát trực tiếp và phương thức thông báo thủ công. Các sân bay còn thiếu thiết bị chuyên dụng phục vụ phát hiện, cảnh báo sớm và chế áp tàu bay không người lái.

Từ thực tế này, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị xác định rõ đơn vị chủ trì khi xảy ra tình huống UAV xâm nhập khu vực sân bay, đồng thời đầu tư hệ thống phát hiện, cảnh báo và chế áp thiết bị bay không người lái.

Cơ quan này cũng đề xuất nghiên cứu tăng mức xử phạt hành chính và trách nhiệm hình sự đối với hành vi sử dụng UAV trái phép, nhất là trường hợp gây ảnh hưởng đến an toàn hoạt động hàng không.

Chủ động phòng ngừa từ sớm

Trong khi đó, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) xác định việc tăng cường trao đổi thông tin giữa tổ lái, kiểm soát viên không lưu và các lực lượng liên quan có vai trò quan trọng trong phát hiện, xác minh và đánh giá nhanh nguy cơ đối với hoạt động bay.

Khi tiếp nhận thông tin về UAV từ tổ lái, kiểm soát viên không lưu có trách nhiệm đánh giá tình hình và tổ chức điều hành phù hợp với diễn biến thực tế.

VATM đồng thời phối hợp với Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và các cơ quan, lực lượng chức năng để trao đổi thông tin, xác minh và xử lý tình huống.

Hoạt động bay chỉ được tổ chức, điều hành trở lại theo phương án khai thác phù hợp khi các điều kiện an toàn được bảo đảm theo quy định.

Về lâu dài, VATM tiếp tục rà soát, hoàn thiện các phương án xử lý tình huống liên quan đến UAV, đồng thời tăng cường bình giảng và huấn luyện các tình huống thực tế cho kiểm soát viên không lưu.

Qua đó, lực lượng điều hành bay được nâng cao khả năng phát hiện, đánh giá mức độ ảnh hưởng và lựa chọn phương án xử lý phù hợp khi xuất hiện nguy cơ đối với hoạt động bay.

Cùng với giải pháp về tổ chức điều hành, việc nâng cao năng lực phát hiện và cảnh báo sớm phương tiện bay không người lái cũng được xác định là một hướng cần quan tâm để chủ động ứng phó với nguy cơ mới đối với hàng không dân dụng.

VATM cho biết tiếp tục phối hợp, đề xuất các giải pháp phù hợp về công nghệ, trang thiết bị và phương án tổ chức ứng phó trên cơ sở yêu cầu thực tế và quy định của cơ quan có thẩm quyền.

73 chuyến bay bị ảnh hưởng do UAV

Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát Tiếp cận - Tại sân bay Tân Sơn Nhất, sự việc đã ảnh hưởng đến 73 chuyến bay. Đây là các chuyến chịu tác động trực tiếp trong quá trình khai thác khi Tân Sơn Nhất phải tạm thời dừng tiếp thu tàu bay để bảo đảm an toàn.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin từ tổ lái về việc phát hiện UAV trong khu vực lân cận sân bay, cơ sở điều hành bay của VATM đã triển khai phương án xử lý theo quy định.

Đại diện VATM cho biết hoạt động cất, hạ cánh tại Tân Sơn Nhất được tạm thời hạn chế. Các chuyến chuẩn bị cất cánh phải chờ trong thời gian đánh giá tình hình, trong khi tàu bay đến được tổ chức bay chờ tại những khu vực phù hợp.

Trong bối cảnh năng lực khai thác sân bay bị thu hẹp, việc xử lý không chỉ tập trung vào các chuyến bay đang hoạt động tại Tân Sơn Nhất mà còn phải kiểm soát lượng tàu bay đang trên đường đến sân bay này.

Vì vậy, Cơ sở Điều phối luồng không lưu đã triển khai các biện pháp quản lý luồng không lưu (ATFM) phù hợp với năng lực khai thác thực tế của Tân Sơn Nhất.

Linh hoạt phương án điều hành bảo đảm an toàn

Đại diện VATM cho biết thêm, song song với công tác điều hành trực tiếp tại Tân Sơn Nhất, đơn vị đã triển khai phương án điều phối luồng không lưu nhằm kiểm soát số lượng tàu bay đến, đi trong thời gian năng lực khai thác của sân bay bị hạn chế.

Tùy diễn biến thực tế, các phương án điều hành được áp dụng linh hoạt. Một số chuyến bay đến Tân Sơn Nhất được tổ chức bay chờ trước khi hạ cánh. Trong trường hợp cần thiết, tàu bay được chuyển hướng hoặc hạ cánh tại sân bay dự bị, phù hợp với điều kiện khai thác và nhu cầu của tổ lái, hãng hàng không.

Theo thống kê của Trung tâm Quản lý luồng không lưu, hơn 50 chuyến bay phải bay chờ. Trong số này, 27 chuyến đã chuyển hướng hoặc hạ cánh tại sân bay dự bị.

VATM cho biết việc tổ chức bay chờ, chuyển hướng hoặc hạ cánh tại sân bay dự bị được thực hiện theo phương thức quản lý luồng không lưu đã được nhà chức trách phê chuẩn, nhằm không để tàu bay tiếp cận khu vực sân bay khi điều kiện khai thác chưa đáp ứng yêu cầu an toàn.

Trong thời gian năng lực khai thác tại Tân Sơn Nhất bị hạn chế, phương án điều hành được điều chỉnh theo diễn biến thực tế và tình hình lưu lượng tàu bay.

Đáng chú ý, việc xử lý tình huống được triển khai đồng thời ở hai cấp độ. Tại khu vực sân bay, các cơ sở điều hành bay trực tiếp tổ chức, điều tiết hoạt động cất, hạ cánh và các chuyến đang tiếp cận Tân Sơn Nhất.

Ở cấp độ quản lý luồng không lưu, lượng tàu bay có kế hoạch đến sân bay được điều chỉnh từ sớm thông qua các biện pháp như cấp giờ cất cánh tính toán (CTOT), tổ chức bay chờ và chuyển hướng khi cần thiết.

Cách điều hành này giúp kiểm soát lưu lượng tàu bay trước khi tiếp cận Tân Sơn Nhất, giảm áp lực cho khu vực kiểm soát tiếp cận, hạn chế số lượng tàu bay phải cùng lúc bay chờ và giảm nguy cơ ảnh hưởng dây chuyền đến các đường bay, khu vực và sân bay khác.

Tân Sơn Nhất rà soát quy trình ứng phó drone

Cùng ngày, Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất cho biết đã họp với các đơn vị liên quan để rút kinh nghiệm, đồng thời rà soát quy trình ứng phó phương tiện bay không người lái xâm nhập khu vực cấm bay sau sự việc tối 11/8.

Sân bay khuyến cáo các tổ chức, cá nhân không tự ý sử dụng drone trong khu vực sân bay và vùng lân cận. Thiết bị chỉ được vận hành khi có sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền.

Theo Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, UAV/drone xâm nhập khu vực hoạt động bay có thể gây hậu quả nghiêm trọng, vừa vi phạm quy định pháp luật, vừa đe dọa an toàn tàu bay và hành khách.

Sự việc bắt đầu lúc 18h16 ngày 11/8. Khi chuyến bay 3S621 từ TP.HCM đi Hà Nội cất cánh trên đường cất hạ cánh 25L, tổ lái phát hiện một drone ở độ cao 1.800 feet, tương đương khoảng 550 m.

Thiết bị được ghi nhận ở phía bên phải và cách tàu bay khoảng 500 m.

Tiếp đó, một tổ lái khác báo phát hiện drone khi hạ cánh xuống đường cất hạ cánh 25R. Thiết bị được ghi nhận cách sân bay khoảng 10 dặm, ở độ cao 3.000 feet, tương đương hơn 900 m.

Để bảo đảm an toàn, Công ty Quản lý bay miền Nam phối hợp với các đơn vị liên quan tạm dừng hoạt động cất, hạ cánh từ 18h16. Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất sau đó triển khai phương án ứng phó theo quy trình của Cục Hàng không Việt Nam.

Nhiều đơn vị hàng không, công an và quân đội cùng tham gia xử lý. Các lực lượng huy động nhân sự, phương tiện để xác định vị trí drone; biện pháp vô hiệu hóa, chế áp thiết bị cũng được triển khai theo thẩm quyền.

Sau khi đánh giá tình hình, hoạt động cất, hạ cánh được khôi phục lúc 19h16. Tuy nhiên, sân bay chỉ hoạt động trở lại trong 18 phút.

Đến 19h34, Trung tâm Quản lý điều hành bay khu vực 3 tiếp tục phát hiện một drone, cách sân bay khoảng 3 km về hướng tây - tây nam. Tân Sơn Nhất phải tạm dừng hoạt động cất, hạ cánh lần thứ hai.

Đến 20h34, toàn bộ hoạt động khai thác tại sân bay mới được khôi phục.

Hai lần gián đoạn ảnh hưởng 56 chuyến bay đi và đến Tân Sơn Nhất. Các hãng hàng không phải điều chỉnh kế hoạch khai thác và liên tục cập nhật thông tin chuyến bay.

Nhân sự cũng được bố trí tại nhà ga để hướng dẫn, hỗ trợ hành khách, góp phần giảm ảnh hưởng do lịch bay thay đổi.

Thu Hằng - Hương Ly