Jetstar thu phí hành lý xách tay, phép thử mới với hàng không giá rẻ

Từ tháng 2/2027, hành khách trên các chuyến bay của hãng hàng không Jetstar (Australia) sẽ được miễn phí một kiện hành lý xách tay nhỏ có thể đặt dưới ghế. Tuy nhiên, những hành lý lớn hơn cần đặt trong khoang chứa phía trên sẽ phải trả thêm từ 25 đến 52 AUD (17,60-36,60 USD) mỗi chuyến bay, tùy trường hợp.

Jetstar cho biết chính sách mới sẽ chuyển từ cách quản lý hành lý dựa trên giới hạn trọng lượng sang mô hình đơn giản hơn dựa trên kích thước, tương tự một số hãng hàng không giá rẻ lớn trên thế giới.

Theo Giám đốc điều hành Jetstar Stephanie Tully, thay đổi này nhằm đơn giản hóa quá trình lên tàu bay, sử dụng hiệu quả hơn không gian ngăn hành lý phía trên và cải thiện tỷ lệ khởi hành đúng giờ.

Tuy nhiên, chính sách mới nhanh chóng gây tranh luận khi hành khách phải trả thêm phí đối với hành lý xách tay lớn hơn, vốn lâu nay thường được tính trong điều kiện vé của nhiều hãng.

Bước đi "cực đoan" trong chiến lược tách dịch vụ

Ông Nitin Pangarkar, Phó giáo sư về chiến lược và chính sách tại Trường Kinh doanh, Đại học Quốc gia Singapore, đánh giá quyết định của Jetstar là một hình thức mạnh của chiến lược tách các dịch vụ khỏi giá vé cơ bản.

Theo ông, trong bối cảnh chi phí khai thác tăng, đặc biệt là nhiên liệu và các khoản phát sinh do điều chỉnh đường bay, việc mở rộng nguồn thu ngoài giá vé trở thành lựa chọn đáng chú ý đối với các hãng hàng không.

Ông Mayur Patel, phụ trách thương mại và các vấn đề công nghiệp khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Trung Đông và châu Phi tại OAG Aviation, cũng cho rằng chính sách mới có thể mang lại lợi ích vận hành cho hãng.

Việc giảm lượng hành lý đưa lên khoang có thể rút ngắn thời gian lên tàu bay, qua đó hỗ trợ cải thiện thời gian quay đầu và hiệu quả sử dụng đội bay.

Tuy nhiên, chính sách này có thể phản tác dụng nếu hành khách cho rằng giá vé ban đầu thấp nhưng tổng chi phí tăng đáng kể sau khi bổ sung hành lý.

“Nếu giá vé cơ bản trông rẻ và chi phí thực sự chỉ xuất hiện khi hành khách thêm hành lý xách tay, đó là lúc niềm tin của người tiêu dùng và các cơ quan quản lý bắt đầu quan tâm”, ông Patel nói.

Liệu các hãng hàng không Đông Nam Á có làm theo?

Động thái của Jetstar diễn ra trong bối cảnh các hãng hàng không giá rẻ tại châu Á - Thái Bình Dương ngày càng phụ thuộc vào nguồn thu từ các dịch vụ phụ trợ.

Theo ông Patel, các khoản thu này hiện chiếm khoảng 40% doanh thu của các hãng hàng không giá rẻ trong khu vực, cho thấy việc tách các dịch vụ khỏi giá vé cơ bản đang trở thành một xu hướng ngày càng rõ nét.

“Xu hướng phát triển hiện nay đang hướng tới việc tách rời các dịch vụ nhiều hơn, chứ không phải ít hơn”, ông nhận định.

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt và chi phí vận hành tăng, việc Jetstar thử nghiệm thu phí đối với hành lý xách tay có thể trở thành phép thử đối với toàn ngành. Liệu hành khách sẵn sàng trả thêm bao nhiêu cho những tiện ích vốn là mặc định trước đây?

Một trong những vấn đề được quan tâm nhất sau quyết định của Jetstar là khả năng các hãng hàng không giá rẻ khác tại Đông Nam Á áp dụng mô hình tương tự.

Ông Pangarkar cho rằng việc Jetstar đi trước có thể mở đường cho các hãng khác. “Cho đến nay, hầu hết các hãng đều tránh thu phí hành lý xách tay, nhưng giờ đây khi một hãng đã làm điều đó, các hãng khác có thể làm theo”, ông nói.

Tuy nhiên, khả năng áp dụng rộng rãi không giống nhau giữa các thị trường.

Theo ông, những hãng có mô hình kinh doanh phụ thuộc nhiều vào thời gian quay vòng nhanh và mạng lưới đường bay ngắn, dày đặc có thể quan tâm nhiều hơn đến chính sách này. AirAsia là một ví dụ cho thấy việc rút ngắn thời gian lên tàu bay và quay đầu có thể mang lại lợi ích đáng kể.

Trong khi đó, những hãng giá rẻ có tỷ trọng đường bay dài cao hơn như Scoot có thể ít chịu áp lực phải áp dụng mô hình này.

Một yếu tố khác là sức mua. Ông Pangarkar cho rằng mức thu nhập tại nhiều nền kinh tế Đông Nam Á thấp hơn Australia, vì vậy việc cộng thêm phí có thể gây phản ứng mạnh hơn. Hành khách sẽ chuyển sang hãng khác, thậm chí lựa chọn các phương tiện thay thế nếu tổng chi phí vé máy bay tăng quá cao.

Trong khi Brendan Sobie, người điều hành Sobie Aviation, cho rằng các hãng hàng không Đông Nam Á khó có khả năng nhanh chóng làm theo Jetstar.

Theo ông, thị trường Australia có nhiều điểm tương đồng với châu Âu và Bắc Mỹ, nơi việc tính phí đối với hành lý xách tay đã phổ biến hơn phần lớn thị trường châu Á.

Jetstar đang đi ngược xu hướng tại châu Âu?

Một nghịch lý khác nằm ở thời điểm Jetstar triển khai chính sách. Tại châu Âu, các hãng giá rẻ như Ryanair và easyJet đã áp dụng phí đối với một số loại hành lý xách tay, tùy theo kích thước và trọng lượng.

Tuy nhiên, Nghị viện châu Âu tháng 7/2026 đã thông qua các quy định sửa đổi theo hướng cho phép hành khách mang theo một hành lý xách tay nhỏ miễn phí trên chuyến bay, kể cả khi sử dụng hãng hàng không giá rẻ. Các quy định này dự kiến được triển khai vào năm tới.

“Jetstar đang áp dụng một chiến thuật tiên phong ở châu Âu vào đúng thời điểm châu Âu đang ban hành luật để loại bỏ nó”, ông Patel nhận xét.

Theo ông, khu vực châu Á - Thái Bình Dương hiện không có một cơ quan quản lý hàng không chung như châu Âu. Điều này tạo thêm không gian để các hãng hàng không giá rẻ trong khu vực tiếp tục thử nghiệm những mô hình thu phí mới.

Ông Patel cho rằng ngành hàng không đang ngày càng định giá những thứ từng được xem là tiện ích chung, từ không gian hành lý xách tay, thứ tự lên máy bay cho đến không gian cabin được bảo đảm.

Điều này có thể khiến hành khách phải trả thêm nhiều khoản phí cho những dịch vụ vốn trước đây đã được tính trong giá vé.

Hành khách lo chi phí vé máy bay tăng

Ở góc độ người tiêu dùng, tranh luận lớn nhất không nằm ở việc hãng hàng không có thể tiết kiệm bao nhiêu thời gian, mà là tổng chi phí chuyến đi sẽ tăng thêm bao nhiêu.

Ryan Koh, một nhà phân tích thị trường 26 tuổi tại Singapore, ước tính chi phí đi lại bằng máy bay của anh có thể tăng thêm hàng trăm USD mỗi năm nếu tất cả các hãng hàng không giá rẻ áp dụng khoản phí tương tự.

Anh cho rằng nếu tách riêng các dịch vụ chỉ giúp giá vé rẻ chỉ thấp một chút so với hãng hàng không truyền thống, hành khách có thể chuyển sang lựa chọn dịch vụ đầy đủ.

“Đúng là việc chờ hành khách gửi hành lý có thể mất khá nhiều thời gian, nhưng đó là một sự bất tiện nhỏ cần thiết để tiết kiệm chi phí”, Koh nói.

Dania Nah - một giám đốc marketing 24 tuổi cũng cho rằng việc thu phí có thể hợp lý về mặt kinh doanh, nhưng cần đi kèm với việc điều chỉnh giá vé cơ bản.

Theo hành khách này, khoản phụ phí khoảng 20 USD cho một chuyến bay có thể không quá lớn, nhưng với những hành trình gồm nhiều chặng bay ngắn, chi phí có thể cộng dồn.

Trong trường hợp đó, một bộ phận hành khách thậm chí có thể cân nhắc chuyển sang xe khách đường dài hoặc các phương tiện khác.

Về phía hãng bay, thu phí hành lý xách tay có thể mang lại hai lợi ích: tăng doanh thu phụ trợ và cải thiện hiệu quả khai thác khoang hành khách. Nhưng mặt trái là có thể khiến giá vé trở nên khó so sánh hơn và làm gia tăng tâm lý không hài lòng của hành khách.

Đối với thị trường châu Á - Thái Bình Dương, Jetstar có thể đang mở ra một cuộc thử nghiệm mới. Nếu hành khách chấp nhận mức phí và lợi ích vận hành đủ lớn, các hãng khác có thể xem xét đi theo. Ngược lại, nếu phản ứng tiêu cực gia tăng, chính sách này có thể trở thành ví dụ cho giới hạn của chiến lược “tách rời” trong ngành hàng không giá rẻ.

Vấn đề cuối cùng sẽ không chỉ là hành lý xách tay có giá bao nhiêu, mà là hành khách sẵn sàng trả bao nhiêu cho một tấm vé có giá cơ bản thấp nhưng ngày càng nhiều dịch vụ phải mua thêm.

Jetstar có thực sự tạo ra tiền lệ cho khu vực?

Khả năng Jetstar trở thành hình mẫu cho các hãng hàng không giá rẻ châu Á còn phụ thuộc vào một yếu tố khác. Đó là vị thế ngày càng thu hẹp của thương hiệu này trong khu vực.

Hôm 4/8, Qantas cho biết sẽ bán 33,32% cổ phần tại Jetstar Japan, qua đó giải phóng vốn để tái đầu tư vào hoạt động nội địa và mạng lưới quốc tế. Jetstar Japan cũng sẽ được đổi tên thương hiệu từ tháng 3/2027 với toàn bộ vốn góp từ các nhà đầu tư Nhật Bản.

Trước đó, tháng 7/2025, Qantas đã đóng cửa Jetstar Asia, công ty con chuyên khai thác các đường bay tại châu Á, sau khoảng hai thập kỷ hoạt động. Qantas cho biết quyết định này liên quan đến chi phí và phí sân bay ngày càng tăng tại Singapore, cùng áp lực cạnh tranh trong khu vực.

Những thay đổi này khiến Sobie cho rằng chính sách hành lý của Jetstar Australia chưa chắc tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh tại Đông Nam Á.

Trung Kiên