Máy bay chữa cháy châu Âu quá tải vì cháy rừng kéo dài
Avincis cảnh báo châu Âu chưa sẵn sàng ứng phó các mùa cháy rừng ngày càng kéo dài và khốc liệt, khiến năng lực máy bay chữa cháy chịu áp lực lớn.
Châu Âu thiếu máy bay chữa cháy
Phát biểu với Reuters ngày 27/7, ông John Boag - giám đốc điều hành Công ty dịch vụ cứu hộ khẩn cấp trên không Avincis, cho biết, biến đổi khí hậu đang khiến mùa cháy rừng trên toàn cầu kéo dài hơn, làm giảm khả năng luân chuyển máy bay giữa các khu vực và khiến tình trạng thiếu máy bay cùng phi công giàu kinh nghiệm trở nên nghiêm trọng hơn.
Những cảnh báo được đưa ra khi Pháp và Tây Ban Nha đang đối mặt với các đợt cháy rừng lịch sử sau nhiều tuần hạn hán.
Theo Avincis, trước đây mùa cao điểm chữa cháy ở châu Âu thường chỉ kéo dài 3-4 tháng, nhưng hiện các nhiệm vụ đã bắt đầu từ tháng 3 hoặc tháng 4 và kéo dài đến tận tháng 10. Điều này khiến khoảng thời gian chuyển máy bay sang Nam bán cầu trong mùa thấp điểm ngày càng thu hẹp.
"Mùa cháy rừng đang kéo dài trên toàn cầu. Máy bay không còn dễ dàng di chuyển giữa các khu vực và việc tìm kiếm phi công ngày càng khó khăn", ông Boag cho biết.
Ông cũng cảnh báo những mùa đông ẩm ướt làm thảm thực vật phát triển mạnh, tạo thêm nguồn nhiên liệu cho các vụ cháy vào mùa khô. Đặc biệt, nguy cơ cháy rừng đang lan dần về phía bắc châu Âu.
Theo ông, các chính phủ sẽ phải tính đến việc duy trì đội bay chữa cháy trong suốt 12 tháng, bởi các doanh nghiệp không còn nhiều cơ hội đưa máy bay sang Nam bán cầu để khai thác trong thời gian châu Âu bước vào mùa thấp điểm.
Mùa khai thác kéo dài đến tháng 10
Avincis hiện vận hành 180 trực thăng và 40 máy bay cánh cố định trên toàn cầu, trong đó có 22 máy bay chữa cháy Canadair.
Riêng tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, nơi công ty khai thác 47 máy bay, tổng số giờ bay chữa cháy từ đầu năm đến nay đã vượt 5.000 giờ, cao hơn gấp đôi cùng kỳ năm 2025.
Trong khi nhu cầu tăng mạnh, nguồn cung máy bay chuyên dụng vẫn rất hạn chế. Châu Âu đã đặt mua 22 máy bay Canadair của De Havilland Canada có trụ sở tại Toronto (Canada), nhưng những chiếc đầu tiên dự kiến phải đến năm 2028 mới được bàn giao cho Hy Lạp do gián đoạn sản xuất.
Một số giải pháp thay thế cũng đang được triển khai. Như Airbus A400M tham gia chữa cháy tại Pháp với khả năng thả 20 tấn chất chống cháy. Trong khi đó, Comac của Trung Quốc giới thiệu các phương án máy bay chữa cháy tại Triển lãm Hàng không Farnborough 2026; còn startup Pháp, HYNAERO đang phát triển một mẫu thủy phi cơ chữa cháy dự kiến hoàn thành vào năm 2032.
Theo Avincis, chữa cháy trên không là nhiệm vụ có độ rủi ro cao, đòi hỏi phi công phải điều khiển máy bay ở độ cao thấp trong điều kiện luồng khí phức tạp. Tuy nhiên, châu Âu đang thiếu cả phi công lẫn kỹ thuật viên có kinh nghiệm.
Ông Boag cũng chỉ trích các quy định cấp phép hiện hành của châu Âu, vốn yêu cầu phi công từ nước ngoài hoặc quân đội phải thi lại các chứng chỉ hàng không dân dụng trước khi được làm việc.
"Chúng ta cần một lộ trình để đưa phi công vào châu Âu nhanh hơn mà không vướng các thủ tục rườm rà. Nguyên lý khí động học của trực thăng quân sự và dân sự là như nhau", ông nói.
Đến nay, Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) chưa đưa ra bình luận về các quy định cấp phép phi công.
Tại Việt Nam, định hướng phát triển lực lượng chữa cháy đường không được xác định trong Quy hoạch hạ tầng phòng cháy và chữa cháy giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đã được Thủ tướng phê duyệt.
Theo quy hoạch, lực lượng này gồm trực thăng, máy bay chuyên dụng và thiết bị bay không người lái, được huy động xử lý các đám cháy, sự cố quy mô lớn tại khu vực có địa hình phức tạp hoặc khó tiếp cận bằng phương tiện mặt đất.
Các nhiệm vụ trọng điểm gồm chữa cháy tại công trình siêu cao tầng, ứng phó cháy rừng trên diện rộng và xử lý sự cố cháy trên phương tiện giao thông đường thủy nội địa, trên biển.