Boeing giục Chính phủ Mỹ "chặn" khoản vay 3 tỷ euro EU dành cho Airbus

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Airbus đang xúc tiến kế hoạch phát triển dòng máy bay thân hẹp thế hệ mới, dự kiến bắt đầu từ năm 2030, mở ra chu kỳ cạnh tranh mới với Boeing trên thị trường máy bay thương mại toàn cầu.

Boeing yêu cầu Mỹ làm rõ khoản vay của Airbus

Trong bức thư gửi Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) Jamieson Greer mà Reuters tiếp cận được, Boeing cho biết hãng "bất ngờ" trước thông báo ngày 29/6/2026 của Ngân hàng Đầu tư Châu Âu (EIB) về việc phê duyệt khoản vay doanh nghiệp lớn nhất từ trước đến nay lên tới 3 tỷ euro (3,43 tỷ USD) dành cho Airbus.

Boeing đề nghị USTR yêu cầu EU công bố đầy đủ các điều khoản của khoản vay và giải thích vì sao khoản tài trợ này phù hợp với thỏa thuận đình chiến thuế quan năm 2021 giữa Mỹ và EU, vốn quy định các khoản hỗ trợ phải tuân theo quy trình "mở và minh bạch".

Theo Boeing, việc EIB công bố khoản vay, trong đó có đợt giải ngân đầu tiên trị giá 1 tỷ euro, chỉ bốn ngày sau khi hai bên quyết định gia hạn vô thời hạn thỏa thuận đình chiến khiến thời điểm này trở nên "đáng ngạc nhiên".

"Ít nhất thì thời điểm khoản vay này cũng khá bất ngờ", Boeing nêu trong thư gửi USTR.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết Washington đang xem xét rất kỹ khoản vay này và ông đã nêu vấn đề với phía EU. "Chúng ta không thể chấp nhận việc Boeing phải cạnh tranh trong một thị trường hoàn toàn theo cơ chế thị trường, trong khi Airbus lại được hưởng những khoản vay không công bằng", ông Greer phát biểu với CNBC ngày 21/7.

Airbus và EIB bác bỏ cáo buộc

Trong khi đó, EIB khẳng định đây là khoản vay thương mại thông thường, có tính lãi và hoàn toàn nằm trong hoạt động tài trợ thường xuyên của ngân hàng.

"Đây là khoản vay thông thường, có tính lãi, nằm trong hoạt động tài chính tổng thể của EIB", người phát ngôn EIB cho biết.

Giám đốc Tài chính Airbus, Thomas Toepfer cũng nói khoản vay được thực hiện "hoàn toàn theo giá thị trường" và bác bỏ quan điểm cho rằng Airbus nhận được sự hỗ trợ ưu đãi.

Ủy ban châu Âu và USTR chưa đưa ra bình luận chính thức, còn Boeing từ chối trả lời thêm về nội dung bức thư.

Theo EIB, khoản vay 3 tỷ euro sẽ hỗ trợ các chương trình đầu tư dài hạn của Airbus đến năm 2030. Đây cũng là mốc thời gian Airbus dự kiến khởi động chương trình phát triển mẫu máy bay kế nhiệm dòng Airbus A320neo.

Trước thềm Triển lãm Hàng không Farnborough 2026, Tổng giám đốc Guillaume Faury tiết lộ với Aviation Week rằng Airbus đặt mục tiêu bắt đầu dự án máy bay mới vào năm 2030 với tên mã nội bộ "eAction".

Boeing cho rằng việc khoản vay được công bố gần như đồng thời với kế hoạch phát triển máy bay mới của Airbus làm dấy lên câu hỏi về mục đích sử dụng nguồn vốn.

"Thời điểm khoản vay quy mô lớn này được giải ngân trùng với tuyên bố công khai của lãnh đạo Airbus về cam kết phát triển máy bay mới, điều này đặt ra nhiều câu hỏi về cả quy mô lẫn mục đích của gói hỗ trợ kinh tế lịch sử này", Boeing nhấn mạnh.

Trong khi Airbus tỏ ra sẵn sàng bước vào chu kỳ phát triển sản phẩm mới, Boeing cho rằng điều kiện thị trường hiện chưa phù hợp để khởi động một chương trình máy bay thế hệ tiếp theo, dù nhiều nhà phân tích dự báo cả hai hãng sẽ phải bắt đầu cuộc đua phát triển sản phẩm mới trong giai đoạn đầu thập niên 2030.

Hoàng Nam