Công ty Nhật Bản bắt tay SpaceX mở dịch vụ "xe buýt Mặt Trăng"
Công ty thám hiểm Mặt Trăng ispace của Nhật Bản vừa công bố kế hoạch triển khai một dịch vụ vận chuyển hàng hóa mới lên Mặt Trăng với chi phí thấp hơn, thông qua việc sử dụng tên lửa Starship và hệ thống tàu đổ bộ do SpaceX phát triển.
Động thái này được kỳ vọng sẽ mở rộng cơ hội tiếp cận bề mặt Mặt Trăng cho nhiều doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu trên toàn cầu. Theo thông báo của ispace, công ty đã mua 500 kg tải trọng trên một chuyến bay Starship với tổng giá trị 50 triệu USD. Chuyến bay dự kiến có thể hạ cánh xuống Mặt Trăng sớm nhất vào năm 2030.
Trên cơ sở đó, ispace sẽ phát triển một phương tiện di chuyển trên bề mặt Mặt Trăng có khả năng mang theo các thiết bị và hàng hóa của nhiều khách hàng khác nhau cùng chia sẻ một chuyến bay Starship.
Phó Chủ tịch điều hành Hideari Kamiya cho biết dịch vụ mới, được gọi là "Lunar Access Integration" (tích hợp tiếp cận Mặt Trăng), hoạt động như một "xe buýt" vận chuyển hàng hóa tới Mặt Trăng.
Theo ông, mô hình này sẽ bổ sung cho các tàu đổ bộ chuyên dụng của ispace - được ví như những chiếc "taxi" vốn được thiết kế để đưa hàng hóa từ quỹ đạo xuống bề mặt Mặt Trăng.
Trước đây, ispace từng sử dụng tên lửa Falcon 9 của SpaceX trong hai sứ mệnh hạ cánh lên Mặt Trăng vào các năm 2023 và 2025, tuy nhiên cả hai đều không thành công.
Hiện công ty đặt mục tiêu thực hiện ba sứ mệnh hạ cánh mềm bằng tàu đổ bộ thế hệ mới mang tên Ultra trước năm 2030, trong đó có một nhiệm vụ thuộc chương trình Commercial Lunar Payload Services (CLPS) của NASA.
Theo Giám đốc điều hành Takeshi Hakamada, việc hợp tác với SpaceX sẽ giúp ispace tăng trưởng "theo cấp số nhân" trong thị trường hạ tầng Mặt Trăng đang hình thành.
Ông cũng tiết lộ ý tưởng xây dựng dịch vụ tích hợp này ban đầu do chính SpaceX đề xuất. "SpaceX đã tiếp cận chúng tôi trước với ý tưởng kinh doanh tích hợp hệ thống", ông Hakamada cho biết.
"Mặc dù chúng ta không thể loại trừ khả năng các công ty khác tham gia thị trường, nhưng có lẽ chỉ một số ít có thể tích hợp vận chuyển hàng hóa và tiếp tục cung cấp dịch vụ sau khi hạ cánh xuống Mặt Trăng", ông Hakamada thừa nhận.
Về phía SpaceX, Stephanie Bednarek, Phó Chủ tịch phụ trách bán hàng thương mại, cho biết công ty hoan nghênh việc mở rộng quan hệ hợp tác với ispace.
"Các dịch vụ tích hợp của ispace mang đến một con đường giá trị giúp các tải trọng nhỏ hơn có thể được đưa lên Mặt Trăng ngay từ hôm nay. Chúng tôi mong muốn hỗ trợ ispace và các khách hàng của họ trong việc mở rộng khả năng tiếp cận bề mặt Mặt Trăng", bà Stephanie Bednarek cho biết.
Khác với Falcon 9, Starship là hệ thống vận tải không gian có thể tái sử dụng hoàn toàn mà SpaceX đang phát triển để phục vụ các sứ mệnh đưa con người trở lại Mặt Trăng và xa hơn là sao Hỏa.
Thỏa thuận giữa ispace và SpaceX không mang tính độc quyền. NASA hiện đặt mục tiêu sử dụng phiên bản đổ bộ của Starship trong chương trình Artemis, với sứ mệnh đưa các phi hành gia trở lại Mặt Trăng dự kiến vào năm 2028.
Bên cạnh đó, công ty Mỹ Astrolab, chuyên phát triển xe tự hành trên Mặt Trăng, cũng đã đặt chỗ trên một chuyến bay Starship trong tương lai.
Việc ispace triển khai mô hình vận chuyển hàng hóa dùng chung trên Starship được xem là bước đi mới nhằm giảm đáng kể chi phí tiếp cận Mặt Trăng. Thay vì phải phát triển toàn bộ một sứ mệnh riêng, các doanh nghiệp, viện nghiên cứu hoặc tổ chức khoa học có thể chia sẻ tải trọng trên cùng một chuyến bay, qua đó thúc đẩy sự phát triển của thị trường dịch vụ và cơ sở hạ tầng thương mại trên Mặt Trăng trong thập kỷ tới.