Sân bay của Qatar vận hành hệ thống sinh trắc học lớn nhất thế giới
Sân bay Quốc tế Hamad (DOH) tại Doha, Qatar đã chính thức đưa vào vận hành một trong những hệ thống xử lý hành khách bằng công nghệ sinh trắc học lớn nhất thế giới, cho phép hành khách của Qatar Airways hoàn tất gần như toàn bộ quy trình khởi hành chỉ bằng nhận diện khuôn mặt.
Hệ thống mới, mang tên Fast Pass, được phát triển thông qua sự hợp tác giữa Qatar Airways và nhà cung cấp công nghệ hàng không SITA. Mạng lưới này kết nối hơn 700 điểm tiếp xúc sinh trắc học trên toàn sân bay, từ quầy làm thủ tục, khu ký gửi hành lý, cửa kiểm tra an ninh đến cổng lên máy bay.
Sau khi đăng ký thành công, hành khách chỉ cần xác thực khuôn mặt một lần và có thể sử dụng nhận diện khuôn mặt làm phương thức nhận dạng chính trong suốt hành trình khởi hành, không cần liên tục xuất trình hộ chiếu hoặc thẻ lên máy bay tại từng điểm kiểm tra.
Hành khách đủ điều kiện có thể đăng ký Fast Pass thông qua ứng dụng Qatar Airways trong quá trình làm thủ tục trực tuyến hoặc tại các ki-ốt tự phục vụ trong nhà ga. Quá trình đăng ký chỉ mất vài giây.
Đối với những người đăng ký qua ứng dụng Qatar Airways, Fast Pass sẽ được kích hoạt cho tất cả các chuyến bay của hãng khởi hành từ Doha trong tương lai. Trong khi đó, nếu đăng ký tại ki-ốt ở sân bay, quyền sử dụng chỉ áp dụng cho chuyến bay trong ngày.
Hiện chương trình chỉ dành cho hành khách từ 18 tuổi trở lên, có hộ chiếu hợp lệ và khởi hành từ Doha. Hành khách quá cảnh và hành khách khuyết tật hiện chưa đủ điều kiện sử dụng, dù SITA cho biết dịch vụ sẽ sớm được mở rộng cho cả hai nhóm này.
Ở giai đoạn đầu, công nghệ sinh trắc học được triển khai tại bốn quầy ký gửi hành lý tự phục vụ, hai điểm kiểm tra an ninh và các cổng lên máy bay thuộc ba sảnh A, B và C của sân bay. Sân bay Quốc tế Hamad cho biết sẽ tiếp tục mở rộng sang các khu vực còn lại trong thời gian tới.
Theo SITA, hệ thống được thiết kế theo nguyên tắc "xác minh một lần, sử dụng nhiều lần". Sau khi hành khách được xác thực danh tính ban đầu, hệ thống sẽ tự động nhận diện tại các điểm tiếp xúc tiếp theo, giúp loại bỏ việc kiểm tra giấy tờ lặp đi lặp lại nhưng vẫn bảo đảm các tiêu chuẩn về an ninh và bảo vệ dữ liệu.
Hành khách không muốn tham gia vẫn có thể lựa chọn quy trình làm thủ tục truyền thống. Trong trường hợp hệ thống không nhận diện được khuôn mặt, hành khách vẫn phải xuất trình hộ chiếu. Công nghệ này hiện cũng chưa được áp dụng tại khu vực kiểm soát nhập cảnh.
DOH khẳng định chương trình hoàn toàn tự nguyện và chỉ nhận diện những hành khách đã đăng ký. Những người không tham gia sẽ không bị hệ thống ghi nhận, đồng thời bất kỳ dữ liệu sinh trắc học nào vô tình được thu thập cũng sẽ bị xóa ngay lập tức.
Sân bay cũng nhấn mạnh không lưu trữ dữ liệu sinh trắc học của hành khách. Nếu đăng ký tại ki-ốt trong sân bay, dữ liệu chỉ được sử dụng cho chuyến đi cụ thể và sẽ bị xóa sau 24 giờ kể từ khi chuyến bay khởi hành.
Trong khi đó, đối với hành khách đăng ký thông qua ứng dụng Qatar Airways, dữ liệu cá nhân được lưu trên thiết bị của người dùng và chỉ được chia sẻ với sân bay khi Fast Pass được kích hoạt cho chuyến đi. Người dùng có thể xóa dữ liệu này bất cứ lúc nào trong phần cài đặt của ứng dụng.
Việc triển khai Fast Pass diễn ra trong bối cảnh các sân bay trên thế giới đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh trắc học nhằm đáp ứng lượng hành khách ngày càng tăng, đồng thời giảm ùn tắc tại các điểm làm thủ tục.
Theo kết quả Khảo sát Hành khách Toàn cầu của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), xu hướng sử dụng sinh trắc học đang ngày càng được hành khách ủng hộ. Cụ thể:
- 85% hành khách từng sử dụng công nghệ sinh trắc học hài lòng với trải nghiệm.
- 74% sẵn sàng chia sẻ dữ liệu sinh trắc học để không phải xuất trình hộ chiếu hoặc thẻ lên máy bay.
- 42% số hành khách còn e ngại cho biết họ sẽ cân nhắc sử dụng nếu quyền riêng tư dữ liệu được bảo đảm tốt hơn.
Theo SITA, việc xác minh hành khách một lần và tái sử dụng danh tính số trong toàn bộ hành trình sẽ giúp các sân bay xử lý lượng khách lớn hơn mà không cần mở rộng hàng chờ hay tăng thêm các điểm kiểm tra.
"Cách thức mọi người di chuyển qua sân bay đang thay đổi và danh tính số đáng tin cậy chính là nền tảng của sự thay đổi đó. Khi hành khách chỉ cần xác minh một lần và được nhận diện xuyên suốt hành trình, sân bay sẽ vận hành hiệu quả hơn, trong khi hành khách vẫn kiểm soát được dữ liệu của mình", ông Selim Bouri, Chủ tịch SITA khu vực Trung Đông, châu Phi và Thổ Nhĩ Kỳ, cho biết.
Theo ông, việc triển khai tại Sân bay Quốc tế Hamad đang thiết lập một chuẩn mực mới cho ngành hàng không, hướng tới trải nghiệm du lịch nhanh hơn, đơn giản hơn và an toàn hơn.
Sáng kiến của Hamad cũng phản ánh xu hướng chuyển đổi số đang diễn ra trên toàn ngành hàng không. Trước đó, Emirates đã công bố khoản đầu tư 23 triệu USD để lắp đặt hơn 200 camera nhận diện khuôn mặt tại Nhà ga số 3 của Sân bay Quốc tế Dubai, cho phép hành khách hoàn tất các bước từ làm thủ tục, kiểm soát an ninh, sử dụng phòng chờ đến lên máy bay mà không cần xuất trình hộ chiếu hoặc thẻ lên máy bay.
Với việc đưa Fast Pass vào hoạt động trên quy mô lớn, Sân bay Quốc tế Hamad được kỳ vọng sẽ trở thành hình mẫu cho thế hệ sân bay số tiếp theo, nơi nhận diện kỹ thuật số dần thay thế các loại giấy tờ truyền thống và mang đến trải nghiệm di chuyển liền mạch hơn cho hành khách.
Việt Nam cũng đang từng bước triển khai công nghệ sinh trắc học tại các cảng hàng không nhằm xây dựng mô hình "hành trình không giấy tờ" (paperless journey), cho phép hành khách sử dụng nhận diện khuôn mặt thay cho việc xuất trình giấy tờ tùy thân và thẻ lên máy bay tại nhiều khâu trong quy trình làm thủ tục.
Việc triển khai nằm trong lộ trình chuyển đổi số của Chính phủ, Bộ Công an, Bộ Xây dựng (trước đây là Bộ GTVT), Cục Hàng không Việt Nam và Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), đồng thời khai thác dữ liệu định danh điện tử từ nền tảng VNeID.
Hệ thống sinh trắc học tại các sân bay Việt Nam sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt kết hợp với dữ liệu định danh điện tử trong VNeID hoặc Căn cước công dân gắn chip.
Sau khi hoàn tất đăng ký và xác thực danh tính, hành khách có thể thực hiện các bước kiểm tra bằng khuôn mặt tại các cổng tự động (e-gate) mà không cần nhiều lần xuất trình giấy tờ.
Hiện nay, quy trình được áp dụng chủ yếu đối với các chuyến bay nội địa và hành khách có tài khoản VNeID mức 2 hoặc căn cước công dân gắn chip đủ điều kiện xác thực.
Theo chỉ đạo của Chính phủ và Cục Hàng không Việt Nam, công nghệ sinh trắc học trên nền tảng VNeID được định hướng triển khai tại 100% cảng hàng không trên cả nước nhằm hình thành quy trình làm thủ tục hàng không hoàn toàn số hóa.