5 máy bay Boeing 777 của Saudia được “buôn lậu” vào Iran
Hãng hàng không quốc gia Ả Rập Xê Út (Saudi Arabia), Saudia, đã lên tiếng bảo vệ thương vụ bán 5 máy bay Boeing 777-200 sau khi xuất hiện thông tin các máy bay này đang có mặt hoặc trên đường tới Iran.
Theo Arab News, Saudia khẳng định thương vụ được hoàn tất từ năm 2023 với một công ty nằm ngoài Ả Rập Xê Út và hoàn toàn tuân thủ các quy định pháp lý cũng như thông lệ thương mại quốc tế. Hãng nhấn mạnh rằng sau khi chuyển giao quyền sở hữu, họ không còn bất kỳ mối liên hệ nào về vận hành hay thương mại đối với các máy bay này.
"Kể từ khi hoàn tất thương vụ mua bán, Saudia không còn bất kỳ mối quan hệ hoạt động hay thương mại nào với những chiếc máy bay này nữa", hãng cho biết.
Tuyên bố được đưa ra sau khi xuất hiện thông tin cho rằng 5 chiếc Boeing 777-200 đã được chuyển đến Iran và sẽ được bàn giao cho Mahan Air - hãng hàng không Iran đang chịu các đòn trừng phạt của Mỹ và phương Tây vì những cáo buộc liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Việc các máy bay do Mỹ sản xuất xuất hiện trong đội bay của một hãng hàng không Iran bị trừng phạt đã làm dấy lên nhiều nghi vấn về nguồn gốc và quá trình chuyển nhượng.
Theo Defense Security Asia, hai trong số năm chiếc Boeing 777 đã được phát hiện tại sân bay quốc tế Mehrabad (THR) tại Tehran và đang chuẩn bị được tân trang trước khi đưa vào khai thác. Ba chiếc còn lại vẫn trong quá trình bàn giao.
Thông tin từ nhà phân tích Babak Taghvaee (The Crisis Watch) trên mạng xã hội X cho biết hai máy bay đã có mặt tại Tehran, trong khi ba chiếc còn lại đang chờ chuyển giao. Một chiếc được cho là đang ở Muscat (Oman), còn hai chiếc ở Fujairah (UAE), với quá trình vận chuyển được cho là có sự hỗ trợ từ phía Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).
Sau khi về Iran, các máy bay sẽ được cải tạo để phù hợp với tiêu chuẩn khai thác của Mahan Air. Tuy nhiên, giới quan sát cho biết hãng hàng không này thường giữ nguyên nhiều hạng mục như ghế ngồi, khu bếp hay hệ thống giải trí trên máy bay, do đó phạm vi nâng cấp vẫn chưa được xác định.
Thương vụ nhanh chóng thu hút sự chú ý của dư luận bởi Mahan Air đang nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ và nhiều nước phương Tây. Một số ý kiến cho rằng đây có thể là giao dịch gián tiếp giữa Iran và Ả Rập Xê Út, song Saudia bác bỏ hoàn toàn nhận định này, khẳng định việc bán máy bay chỉ là giao dịch thương mại trên thị trường máy bay đã qua sử dụng và không nhằm né tránh các lệnh trừng phạt hiện hành.
Đối với Saudia, việc thanh lý 5 chiếc Boeing 777-200 nằm trong kế hoạch hiện đại hóa đội bay. Hãng đang dần loại biên các máy bay cũ để thay thế bằng những dòng máy bay mới, đồng thời làm mới hình ảnh thương hiệu.
Saudia hiện là hãng hàng không quốc gia và lâu đời nhất của Ả Rập Xê Út, có trụ sở tại Jeddah và khai thác gần 150 máy bay, bao gồm các dòng Airbus A320, A321, A330 cùng Boeing 777 và 787 Dreamliner. Hãng là thành viên liên minh SkyTeam từ năm 2012.
Trong khi đó, Mahan Air là hãng hàng không tư nhân của Iran, được thành lập năm 1991 và có trung tâm hoạt động tại Tehran. Hãng khai thác mạng bay đến nhiều điểm ở Trung Đông, châu Á và châu Âu. Trước thương vụ này, đội bay của Mahan Air có bốn chiếc Boeing 777-200ER, trong đó một chiếc đã bị phá hủy trong cuộc không kích hồi tháng 3 năm nay.