COMAC C909 của Trung Quốc đang dần chiếm lĩnh thị trường châu Á

Không chỉ thống lĩnh thị trường trong nước, C909 còn mở rộng hoạt động sang Đông Nam Á, đánh dấu bước tiến mới trong tham vọng xây dựng ngành công nghiệp hàng không độc lập của Trung Quốc.

COMAC C909 chiếm 70% thị phần nội địa

Ngày 28/6/2026, COMAC kỷ niệm 10 năm dòng máy bay phản lực khu vực C909 chính thức đi vào hoạt động thương mại. Theo nhà sản xuất có trụ sở tại Thượng Hải, kể từ khi chiếc đầu tiên khi đó mang tên ARJ21 được bàn giao vào tháng 6/2016, C909 đã vận chuyển hơn 37 triệu lượt hành khách.

Đến nay, COMAC đã bàn giao hơn 186 máy bay C909 cho 10 khách hàng trong và ngoài Trung Quốc. Đội bay này đang khai thác trên hơn 860 đường bay, kết nối trên 180 thành phố, với trung bình hơn 500 chuyến bay mỗi ngày.

Đáng chú ý, COMAC cho biết các chuyến bay bằng C909 hiện chiếm khoảng 70% thị trường máy bay phản lực khu vực của Trung Quốc, đưa dòng máy bay này trở thành lực lượng chủ đạo trong mạng lưới hàng không khu vực của quốc gia đông dân nhất thế giới.

Theo COMAC, thành công của C909 đến từ việc đáp ứng đúng nhu cầu của thị trường hàng không khu vực Trung Quốc.

Trong nhiều năm qua, Bắc Kinh coi phát triển hàng không khu vực là một phần quan trọng trong chiến lược mở rộng kết nối giao thông, đặc biệt tại các tỉnh miền Tây, khu vực biên giới và những địa phương có địa hình phức tạp.

Ở các khu vực này, mật độ dân cư thấp khiến việc khai thác các dòng máy bay lớn như Boeing 737 hay Airbus A320 kém hiệu quả về kinh tế. Trong khi đó, C909 với sức chứa tối đa khoảng 90 hành khách mang lại chi phí khai thác phù hợp hơn nhưng vẫn đáp ứng nhu cầu vận tải.

Máy bay cũng được thiết kế để hoạt động trên các đường băng ngắn, trong điều kiện nhiệt độ cao hoặc tại các sân bay nằm ở độ cao lớn những yếu tố phổ biến tại nhiều khu vực phía tây Trung Quốc.

COMAC cho biết riêng tại Tân Cương, Nội Mông và tỉnh Hắc Long Giang hiện có khoảng 70 chiếc C909 đang khai thác trên hơn 460 tuyến bay, đã thực hiện khoảng 200.000 chuyến bay và vận chuyển hơn 10 triệu hành khách.

Bên cạnh các tuyến điểm - điểm, C909 ngày càng được tích hợp vào mô hình khai thác "hub-and-spoke" (trung tâm - vệ tinh), vận chuyển hành khách từ các sân bay địa phương đến các trung tâm hàng không lớn, giúp các hãng duy trì tần suất khai thác và giảm chi phí trên những đường bay có nhu cầu thấp.

Mở rộng hiện diện tại Đông Nam Á

Không chỉ tập trung vào thị trường nội địa, COMAC đang từng bước đưa C909 ra thị trường quốc tế.

Hiện dòng máy bay này khai thác 25 đường bay quốc tế, kết nối 28 thành phố tại Indonesia, Lào và Việt Nam, phục vụ hơn 1 triệu lượt hành khách mỗi năm.

Theo COMAC, quá trình khai thác tại Đông Nam Á giúp chứng minh khả năng hoạt động của C909 trong điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, đồng thời mở rộng mạng lưới hỗ trợ kỹ thuật và dịch vụ khách hàng ngoài Trung Quốc.

Ngoài các hãng hàng không Trung Quốc như Chengdu Airlines, Air China, China Eastern Airlines, China Southern Airlines, Jiangxi Air, Genghis Khan Airlines, China Express Airlines, Colourful Guizhou Airlines và Urumqi Air, C909 hiện còn được khai thác bởi TransNusa (Indonesia), Lao Airlines và Vietjet của Việt Nam.

Đáng chú ý, Vietjet gần đây đã ký thỏa thuận tiếp nhận 10 máy bay C909, trong đó một số chiếc sẽ được sử dụng để khai thác các chuyến bay đến Côn Đảo.

Sân bay Côn Đảo có đường băng dài 1.830 m và rộng 30 m, khiến các dòng máy bay Airbus A320 và A321 của Vietjet không thể khai thác. Với kích thước nhỏ gọn và khả năng hoạt động trên đường băng ngắn, C909 được đánh giá phù hợp để phục vụ tuyến bay này.

Mắt xích trong tham vọng hàng không của Trung Quốc

Ban đầu được phát triển với tên gọi ARJ21 trước khi đổi tên thành C909 vào cuối năm 2024, mẫu máy bay này là sản phẩm thương mại đầu tiên của COMAC và được thiết kế để chở tối đa 90 hành khách trên các tuyến bay ngắn và trung bình.

Đây cũng là dòng máy bay nhỏ nhất trong hệ sinh thái sản phẩm của COMAC. Phía trên C909 là C919 - mẫu máy bay thân hẹp khoảng 180 chỗ cạnh tranh trực tiếp với Boeing 737 và Airbus A320. Xa hơn, COMAC đang phát triển C929, dòng máy bay thân rộng đường dài nhằm cạnh tranh với Boeing 787 và Airbus A330.

Song song với phiên bản chở khách, COMAC còn phát triển nhiều biến thể chuyên dụng của C909 như máy bay chở hàng, máy bay chữa cháy, máy bay vận tải y tế, máy bay chỉ huy khẩn cấp và các phiên bản phục vụ nhiệm vụ đặc biệt nhằm mở rộng thị trường.

Sau 10 năm khai thác, C909 không chỉ trở thành máy bay phản lực khu vực phổ biến nhất tại Trung Quốc mà còn là biểu tượng cho nỗ lực xây dựng ngành công nghiệp hàng không dân dụng tự chủ của nước này.

Việc chiếm khoảng 70% thị trường máy bay phản lực khu vực, mở rộng khai thác ra quốc tế và từng bước đa dạng hóa các phiên bản chuyên dụng cho thấy COMAC đang từng bước khẳng định vị thế trong ngành hàng không toàn cầu. Thành công của C909 cũng tạo nền tảng quan trọng để Trung Quốc tiếp tục thúc đẩy các chương trình C919 và C929, qua đó giảm dần sự phụ thuộc vào các nhà sản xuất phương Tây như Boeing và Airbus.

Trung Kiên