Vai trò hàng không trong cứu trợ thảm họa nhìn từ trận động đất ở Venezuela
Trong mọi thảm họa lớn, từ động đất ở Thổ Nhĩ Kỳ, Nhật Bản đến Nepal hay Myanmar, sân bay luôn được coi là hạ tầng cần khôi phục đầu tiên.
Trận động đất mạnh liên tiếp xảy ra ở miền bắc Venezuela ngày 24/6 đã gây thiệt hại nặng nề cho cơ sở hạ tầng, trong đó ngành hàng không là một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất. Sân bay quốc tế Simón Bolívar – cửa ngõ hàng không lớn nhất đất nước Nam Mỹ này buộc phải đóng cửa để kiểm tra an toàn, khiến hàng loạt chuyến bay bị hủy và làm gián đoạn hoạt động vận chuyển cứu trợ quốc tế.
Sân bay quốc tế Simón Bolívar tại Maiquetía, phục vụ thủ đô Caracas, là trung tâm hàng không quan trọng nhất của Venezuela, xử lý phần lớn các chuyến bay quốc tế của quốc gia này.
Sau trận động đất, cơ sở hạ tầng của sân bay bị hư hại và nhà chức trách phải tạm thời đóng cửa để đánh giá kết cấu đường băng, nhà ga và các công trình kỹ thuật. Toàn bộ các chuyến bay đến và đi đều bị hủy hoặc hoãn vô thời hạn. Các hãng hàng không đang hoạt động tại Venezuela đang tích cực triển khai các biện pháp hỗ trợ hành khách.
Khi cửa ngõ hàng không lớn nhất tại Venezuela bị đóng, các chuyến bay thương mại và vận tải buộc phải hủy chuyến, chuyển hướng sang các sân bay khác hoặc chờ cấp phép khai thác trở lại. Điều này tạo ra áp lực lớn lên các sân bay khu vực vốn có quy mô nhỏ hơn và năng lực tiếp nhận hạn chế. Đúng trong lúc cần kíp nhất, nhiều chuyến bay cứu trợ cũng buộc phải thay đổi kế hoạch, khiến thời gian vận chuyển nhân lực và hàng hóa kéo dài hơn.
Động đất khiến nhiều tuyến đường bộ tại Venezuela bị hư hỏng, hàng không gần như trở thành phương tiện duy nhất có thể nhanh chóng đưa lực lượng cứu hộ đến hiện trường.
Trong những giờ đầu sau thảm họa, máy bay có thể vận chuyển đội tìm kiếm cứu nạn, bác sĩ và bệnh viện dã chiến, thuốc men, máu và thiết bị y tế đến gần với hiện trường. Khi thảm họa xảy ra trên diện rộng, các phương tiện thiết bị và những đồ dùng thiết yếu nhất như máy phát điện, thiết bị thông tin liên lạc lều bạt, nước sạch và lương thực chỉ có thể vận chuyển nhanh bằng đường hàng không.
Tuy nhiên, khi sân bay quốc tế lớn nhất phải đóng cửa, toàn bộ chuỗi hậu cần này đang bị chậm lại, khiến các thiệt hại do thảm họa động đất gặp khó khăn trong khắc phục.
Nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế trong đó có Việt Nam đã nhanh chóng đề nghị hỗ trợ Venezuela sau động đất. Tuy nhiên, việc sân bay Simón Bolívar ngừng hoạt động khiến máy bay cứu trợ không thể hạ cánh trực tiếp tại Caracas.
Các tổ chức nhân đạo đang khẩn trương phối hợp tìm các phương án, bao gồm khôi phục nhanh sân bay chính, tạm sử dụng các sân bay nhỏ hơn còn có thể hoạt động, sau đó trung chuyển nhân lực và thiết bị bằng đường bộ đến những nơi cần sự cứu hộ, cứu trợ.
Thảm họa xảy ra đúng vào thời điểm ngành hàng không Venezuela vừa bắt đầu có dấu hiệu phục hồi sau nhiều năm suy giảm.
Đầu năm 2026, một số đường bay quốc tế đã được khôi phục, trong đó có tuyến Miami – Caracas của American Airlines sau 7 năm gián đoạn. Mỹ đã nới lỏng một số hạn chế để hỗ trợ hoạt động bảo dưỡng tàu bay của hãng hàng không quốc gia Conviasa, mở ra hy vọng tái kết nối Venezuela với mạng bay quốc tế.
Thế nhưng, trận động đất đã khiến quá trình phục hồi này bị gián đoạn. Không chỉ hoạt động vận tải hành khách bị ảnh hưởng, việc tiếp nhận chuyên gia, thiết bị và nguồn lực quốc tế phục vụ tái thiết cũng trở nên khó khăn hơn.
Lúc 0h45 ngày 29/6, chuyến bay mang số hiệu VN66 của Vietnam Airlines đã cất cánh từ sân bay quốc tế Nội Bài, đưa lực lượng tìm kiếm cứu nạn của Việt Nam tới Venezuela. Chuyến bay được khai thác bằng máy bay thân rộng Airbus A350, chuyên chở 124 cán bộ, chiến sĩ, 10 chó nghiệp vụ, khoảng 25 tấn trang thiết bị phục vụ công tác tìm kiếm cứu nạn và hỗ trợ nhân đạo tại Venezuela.
Vietnam Airlines đã huy động phi hành đoàn gồm 23 người, trong đó có 6 phi công, 10 tiếp viên, 3 kỹ sư, 1 chuyên viên điều hành và 3 nhân viên phục vụ mặt đất để đảm bảo chuyến bay cất cánh đúng kế hoạch.
Trong mọi thảm họa lớn, từ động đất ở Thổ Nhĩ Kỳ, Nhật Bản đến Nepal hay Myanmar, sân bay luôn được coi là hạ tầng cần khôi phục đầu tiên. Nếu sân bay hoạt động, dòng viện trợ quốc tế có thể đến trong vài giờ. Ngược lại, nếu sân bay bị tê liệt, mọi hoạt động cứu trợ phải chuyển sang đường bộ hoặc đường biển, chậm hơn nhiều và bị giới hạn về năng lực.
Bởi vậy, trong những ngày tới, việc sửa chữa và mở cửa trở lại sân bay Simón Bolívar sẽ không chỉ mang ý nghĩa khôi phục giao thông hàng không, mà còn quyết định tốc độ đưa hàng nghìn tấn vật tư cứu trợ, nhân viên y tế và lực lượng cứu hộ quốc tế đến với người dân Venezuela.
Trong các thảm họa hiện đại, máy bay không chỉ chở hành khách, hàng hóa, mà còn vận chuyển những niềm hy vọng sống còn. Khả năng duy trì hoặc nhanh chóng khôi phục hoạt động hàng không là một trong những yếu tố quyết định hiệu quả của toàn bộ chiến dịch cứu trợ nhân đạo.