Airbus Beluga ST gia nhập bảo tàng Aeroscopia cho công chúng tham quan
Chiếc Airbus Beluga ST số 4, mang đăng ký F-GSTD, sẽ chính thức được trưng bày tại bảo tàng Aeroscopia ở Toulouse (Pháp) từ ngày 25/6/2026, trở thành chiếc Beluga ST đầu tiên và duy nhất trên thế giới được mở cửa cho công chúng tham quan thường trực.
Sự kiện đánh dấu lần đầu tiên người yêu hàng không có cơ hội tiếp cận cận cảnh một loại máy bay từng đóng vai trò âm thầm nhưng vô cùng quan trọng trong sự phát triển của Airbus suốt ba thập kỷ qua.
Trong phần lớn thời gian hoạt động, Beluga ST không vận chuyển hành khách hay xuất hiện nhiều trên các phương tiện truyền thông. Nhiệm vụ chính của nó là chuyên chở những linh kiện máy bay cỡ lớn giữa các nhà máy Airbus trải khắp châu Âu, giúp hãng duy trì mô hình sản xuất đa quốc gia độc đáo.
Khác với nhiều nhà sản xuất máy bay khác, Airbus phân chia quá trình sản xuất tại nhiều quốc gia. Cánh máy bay được chế tạo ở Anh, các phần thân tại Đức, cấu trúc đuôi ở Tây Ban Nha, trong khi khâu lắp ráp cuối cùng diễn ra tại Pháp. Việc vận chuyển nhanh chóng các bộ phận khổng lồ này đòi hỏi một giải pháp chuyên biệt, và đó là lý do Beluga ra đời.
Trước đây Airbus sử dụng đội bay Super Guppy, loại máy bay vận tải được cải tiến từ chương trình không gian của Mỹ. Tuy nhiên, đến cuối những năm 1980, nhu cầu sản xuất ngày càng tăng khiến Airbus cần một phương tiện có sức chở lớn hơn. Kết quả là sự ra đời của A300-600ST Super Transporter, sau này được biết đến rộng rãi với cái tên Beluga.
Được phát triển từ dòng Airbus A300, Beluga ST sở hữu khoang hàng khổng lồ đặt phía trên buồng lái hạ thấp, cho phép vận chuyển các cấu kiện máy bay có kích thước quá khổ. Hình dáng đặc biệt của nó khiến nhiều người liên tưởng tới cá voi trắng Bắc Cực (Beluga whale), từ đó biệt danh Beluga dần trở thành tên gọi chính thức.
Chỉ có 5 chiếc Beluga ST được chế tạo, nhưng chúng đã trở thành mắt xích không thể thiếu trong mạng lưới sản xuất của Airbus. Trong nhiều năm, đội bay này vận chuyển cánh, thân máy bay, buồng lái và các cấu kiện chính cho các chương trình Airbus A320, Airbus A330, Airbus A340 và sau này là Airbus A350.
Tuy nhiên, khi sản lượng sản xuất tiếp tục tăng và Airbus phát triển các dòng máy bay lớn hơn, Beluga ST dần không còn đáp ứng được yêu cầu vận tải. Airbus đã phát triển BelugaXL dựa trên nền tảng A330-200 với khoang hàng lớn hơn đáng kể. Loại máy bay mới đi vào hoạt động từ năm 2020 và hiện sáu chiếc BelugaXL đang đảm nhận vai trò vận tải chính trong mạng lưới hậu cần của Airbus.
Sau khi nghỉ hưu, Airbus từng tìm cách khai thác đội Beluga ST thông qua liên doanh Airbus Beluga Transport nhằm vận chuyển hàng hóa siêu trường siêu trọng cho khách hàng bên ngoài. Dù thực hiện thành công một số nhiệm vụ thương mại, dự án cuối cùng không đạt được kỳ vọng và bị dừng lại.
Trong bối cảnh đó, Airbus quyết định tìm những địa điểm phù hợp để bảo tồn di sản của dòng máy bay đặc biệt này. Aeroscopia được xem là lựa chọn lý tưởng. Nằm cạnh sân bay Toulouse-Blagnac và ngay trung tâm khu công nghiệp lịch sử của Airbus, bảo tàng hiện lưu giữ nhiều biểu tượng hàng không nổi tiếng như Concorde hay Airbus A300B.
Nếu Concorde đại diện cho tham vọng chinh phục tốc độ, còn Airbus A300 đánh dấu bước đột phá của Airbus trên thị trường máy bay thương mại, thì Beluga lại tượng trưng cho nền tảng công nghiệp đã giúp Airbus phát triển thành một trong những tập đoàn hàng không vũ trụ lớn nhất thế giới.
Sự xuất hiện của Beluga ST tại Aeroscopia không chỉ khép lại hành trình hoạt động của một loại máy bay độc đáo mà còn giúp công chúng hiểu rõ hơn về "người hùng thầm lặng" đã góp phần kết nối các nhà máy Airbus trên khắp châu Âu suốt hơn 30 năm qua.