Hàng không Việt Nam tìm lời giải cho bài toán thu hút và trọng dụng nhân tài

Lĩnh vực hàng không dân dụng là một trong những ngành nghề có tính đặc thù cao nhất hiện nay. Đây không chỉ là lĩnh vực đòi hỏi trình độ chuyên môn sâu, tính kỷ luật nghiêm ngặt mà còn yêu cầu nguồn nhân lực phải liên tục cập nhật kiến thức và thích ứng với sự thay đổi của công nghệ.

Theo đánh giá của Cục Hàng không Việt Nam (HKVN), ngành hàng không đang hoạt động trong môi trường quốc tế đầy biến động và cạnh tranh. Các quy định của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO), các hiệp định hàng không song phương và đa phương liên tục được cập nhật theo hướng ngày càng chặt chẽ về an toàn, an ninh và chất lượng dịch vụ.

Điều này đặt ra yêu cầu rất cao đối với đội ngũ nhân lực, từ năng lực chuyên môn, trình độ ngoại ngữ đến khả năng làm việc trong môi trường quốc tế và tiếp cận các công nghệ mới.

Trong khi đó, tình trạng thiếu hụt nhân lực hàng không chất lượng cao đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Nhiều quốc gia và tập đoàn hàng không lớn đang đối mặt với sự thiếu hụt phi công, kiểm soát viên không lưu, kỹ sư bảo dưỡng tàu bay, chuyên gia giám sát an toàn bay và các vị trí kỹ thuật trọng yếu.

Đáng chú ý, cuộc cách mạng công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc phương thức vận hành của ngành hàng không. Trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng để tối ưu hóa điều hành bay; dữ liệu lớn (Big Data) hỗ trợ dự báo bảo dưỡng kỹ thuật tàu bay; công nghệ số được triển khai trên toàn bộ chuỗi hoạt động từ quản lý khai thác cảng hàng không, giám sát an toàn đến phục vụ hành khách.

Những thay đổi này đòi hỏi nguồn nhân lực không chỉ giỏi chuyên môn truyền thống mà còn phải có năng lực công nghệ, tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng làm việc trong môi trường số hóa.

Trao đổi với Tạp chí Hàng không, TS. Trần Quang Châu - Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ Hàng không Việt Nam, Viện trưởng Viện Khoa học Hàng không Việt Nam cho rằng bài toán nhân lực đang là một trong những thách thức lớn nhất của ngành hàng không Việt Nam.

Theo TS. Trần Quang Châu, hàng không là ngành đặc thù, bắt buộc phải sử dụng những công nghệ hiện đại nhất nhằm bảo đảm an toàn, điều hòa và hiệu quả khai thác. Tuy nhiên, nguồn nhân lực chất lượng cao lại đang rất mỏng.

Ông cho biết, trong giai đoạn trước đây, Việt Nam từng có khoảng 300 sinh viên mỗi năm được cử đi đào tạo, trao đổi ở nước ngoài. Tuy nhiên, từ sau năm 1991 đến nay, việc đào tạo nhân lực hàng không chủ yếu dựa vào các hợp đồng mua sắm thiết bị hoặc các chương trình đào tạo ngắn hạn đi kèm dự án, thiếu những chương trình đào tạo học thuật dài hạn và bài bản.

Hệ quả là ngành hàng không hiện vẫn thiếu đội ngũ chuyên gia có trình độ cao, được đào tạo chuyên sâu và có khả năng dẫn dắt sự phát triển của ngành trong dài hạn.

Đây là vấn đề đặc biệt đáng quan tâm khi Việt Nam đang đặt mục tiêu phát triển hệ thống cảng hàng không hiện đại, mở rộng mạng lưới đường bay quốc tế, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong lĩnh vực hàng không dân dụng.

Các dự án quy mô lớn như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, các trung tâm điều hành hiện đại, hệ thống quản lý bay tiên tiến hay các chương trình số hóa dịch vụ hành khách đều đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao để vận hành hiệu quả.

Trước những thách thức đó, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng khẳng định việc thu hút và trọng dụng nhân tài không còn là giải pháp mang tính tình thế mà là yếu tố sống còn để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đưa ngành hàng không dân dụng Việt Nam phát triển và cạnh tranh sòng phẳng trên bản đồ hàng không quốc tế.

Cục trưởng Uông Việt Dũng cho biết thêm, nhu cầu thu hút các chuyên gia đầu ngành, tài năng trẻ và triển vọng trong các giám sát lĩnh vực quản lý hoạt động bay, khai thác cảng hàng không, tàu bay và khai thác tàu bay, khoa học công nghệ và các lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật cao là rất lớn. Đây là một trong những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến sự vận hành, giám sát an toàn của ngành hàng không dân dụng Việt Nam theo tiêu chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, việc thu hút nhân tài không đơn thuần là tuyển dụng thêm nhân sự có trình độ cao. Theo lãnh đạo Cục HKVN, quá trình này phải gắn liền với việc tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động và ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong quản lý.

Việc tuyển dụng, sử dụng và đãi ngộ nhân tài cần dựa trên hệ thống vị trí việc làm rõ ràng, đúng người, đúng việc, lấy hiệu quả công việc làm thước đo ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số để tối ưu hóa quy trình làm việc, cơ cấu lại đội ngũ theo vị trí việc làm đúng người, đúng việc, không thu hút nhân tài một cách chung chung, phong trào. Việc tuyển dụng, bố trí và đãi ngộ phải dựa trên đề án vị trí việc làm đã được phê duyệt; thiết lập tiêu chuẩn rõ ràng cho từng vị trí việc làm.

Bên cạnh các chính sách ưu đãi, những nhân sự chất lượng cao cũng phải gánh vác trách nhiệm tương xứng và chịu sự đánh giá khắt khe về hiệu quả công việc.

Những tiêu chí được đặt ra ở trên không chỉ bao gồm trình độ chuyên môn mà còn yêu cầu sở hữu các chứng chỉ năng lực chuyên môn quốc tế được công nhận, khả năng làm việc trong môi trường đa văn hóa, kỹ năng đàm phán, hợp tác quốc tế hoặc có các công trình nghiên cứu, giải pháp công nghệ mang tính đột phá phục vụ trực tiếp cho công tác bảo đảm an toàn bay, quản lý hoạt động bay, khai thác cảng hàng không và chuyển đổi số.

Thu Hằng