SpaceX IPO đưa Elon Musk trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên thế giới

Vào lúc 15h00 ngày 11/6 (giờ Mỹ), SpaceX đã chính thức công bố giá IPO ở mức 135 USD/cổ phiếu. Trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng, SpaceX chào bán 555,56 triệu cổ phiếu, huy động kỷ lục 75 tỷ USD. Mức định giá 1,77 nghìn tỷ USD giúp SpaceX ngay lập tức trở thành công ty niêm yết lớn thứ bảy tại Mỹ, vượt qua nhiều tên tuổi như JPMorgan Chase, Berkshire Hathaway, Eli Lilly, Meta Platforms và thậm chí cả Tesla của chính Musk.

Thương vụ này cũng phá vỡ kỷ lục IPO trước đó của Saudi Aramco, công ty từng huy động 25,6 tỷ USD vào năm 2019 với mức định giá 1,71 nghìn tỷ USD.

Theo tính toán của Reuters và Forbes, trước IPO Musk sở hữu khối tài sản khoảng 780 tỷ USD. Sau khi SpaceX lên sàn, phần cổ phần của ông tại công ty được định giá khoảng 866 tỷ USD. Cộng với cổ phần tại Tesla và các tài sản khác, tổng tài sản ròng của Musk vượt 1,1 nghìn tỷ USD, bỏ xa người giàu thứ hai thế giới với khoảng 300 tỷ USD.

"Người giàu thứ hai thế giới hiện chỉ sở hữu chưa bằng một phần ba khối tài sản tiềm năng của Musk", Matt Durot, Phó tổng biên tập Forbes Wealth, nhận định.

Đợt IPO không chỉ gây chú ý bởi quy mô khổng lồ mà còn bởi cách thức triển khai đầy khác biệt của Musk.

SpaceX dành tới 30% lượng cổ phần chào bán cho nhà đầu tư cá nhân, tỷ lệ hiếm thấy trong các thương vụ IPO quy mô lớn. Sau IPO, Musk vẫn nắm giữ 82% quyền biểu quyết, bảo đảm quyền kiểm soát tuyệt đối đối với công ty.

"Nếu xét theo các tiêu chuẩn IPO truyền thống, cách SpaceX định giá và triển khai thương vụ là điều chưa từng có", Rick Meckler, đối tác của Cherry Lane Investments, nhận xét.

Được thành lập năm 2002, SpaceX đặt mục tiêu dài hạn là đưa loài người trở thành nền văn minh đa hành tinh. Công ty hiện là lực lượng thống trị ngành phóng tên lửa thương mại, chiếm hơn 80% khối lượng vật chất được đưa lên quỹ đạo trong ba năm qua.

Tuy nhiên, nguồn thu chủ lực hiện nay không đến từ tên lửa mà từ mạng internet vệ tinh Starlink. Dịch vụ này đang phục vụ hàng triệu khách hàng tại 164 quốc gia và vùng lãnh thổ, đóng góp phần lớn doanh thu của SpaceX.

Bên cạnh đó, Musk còn đặt cược lớn vào trí tuệ nhân tạo thông qua xAI. SpaceX cho rằng việc kết hợp năng lực tính toán AI, dữ liệu thời gian thực từ nền tảng X cùng hạ tầng vệ tinh toàn cầu sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể trước các đối thủ như OpenAI và Anthropic.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng phần lớn giá trị hiện tại của SpaceX vẫn phản ánh kỳ vọng vào tương lai hơn là kết quả kinh doanh hiện hữu. "Nhà đầu tư đang mua giấc mơ chinh phục không gian và tương lai của nhân loại nhiều hơn là mua một doanh nghiệp truyền thống", Kim Forrest, Giám đốc đầu tư của Bokeh Capital Partners, nhận xét.

Sự bùng nổ định giá của SpaceX tiếp tục củng cố khái niệm mà giới đầu tư gọi là "Elon Premium" - mức định giá cộng thêm dựa trên niềm tin vào tầm nhìn và khả năng hiện thực hóa các ý tưởng táo bạo của Musk.

Trước đây, Musk từng khiến cả ngành ô tô phải thay đổi khi biến Tesla từ một startup xe điện thành nhà sản xuất ô tô giá trị nhất thế giới. Nhiều nhà đầu tư tin rằng ông có thể lặp lại kỳ tích đó trong lĩnh vực không gian và trí tuệ nhân tạo.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá lớn vào một cá nhân cũng làm dấy lên lo ngại về quản trị doanh nghiệp. Những tranh cãi liên quan đến các phát ngôn chính trị, xung đột với cơ quan quản lý và phong cách điều hành khó đoán của Musk vẫn là rủi ro lớn đối với các công ty trong "Nền kinh tế Musk".

Trung Kiên