NASA công bố phi hành đoàn Artemis III, chuẩn bị thử nghiệm tàu đổ bộ Mặt Trăng
NASA vừa công bố danh sách phi hành gia tham gia sứ mệnh Artemis III, một nhiệm vụ quan trọng dự kiến diễn ra vào cuối năm 2027 nhằm thử nghiệm lần đầu tiên trong không gian hai tàu đổ bộ Mặt Trăng do SpaceX và Blue Origin phát triển.
Tại một sự kiện ở Houston hôm 9/6/2026, Giám đốc NASA Jared Isaacman đã công bố bốn thành viên phi hành đoàn gồm các phi hành gia Mỹ Andre Douglas, Frank Rubio, Randy Bresnik và phi hành gia người Ý Luca Parmitano thuộc Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA).
Trong đó, Bresnik, 58 tuổi, cựu phi công thử nghiệm và là người từng thực hiện ba chuyến bay vào vũ trụ, sẽ giữ vai trò chỉ huy trưởng sứ mệnh. Phi hành đoàn còn có sự góp mặt của Frank Rubio, người đang nắm giữ kỷ lục chuyến bay không gian dài nhất của một phi hành gia Mỹ, cùng Andre Douglas – người sẽ lần đầu tiên thực hiện nhiệm vụ ngoài không gian. Parmitano trở thành phi hành gia châu Âu đầu tiên được lựa chọn cho một sứ mệnh Artemis.
Theo NASA, Artemis III sẽ kéo dài khoảng hai tuần và là một trong những nhiệm vụ phức tạp nhất từng được thực hiện trên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp. Không giống các chuyến bay hướng tới Mặt Trăng trước đó, sứ mệnh này sẽ không rời quỹ đạo Trái Đất mà tập trung vào việc thử nghiệm khả năng phối hợp giữa các phương tiện vũ trụ tham gia chương trình Artemis.
Trọng tâm của Artemis III là màn ra mắt trên quỹ đạo của hai tàu đổ bộ Mặt Trăng thế hệ mới: Starship của SpaceX và Blue Moon của Blue Origin. Cả hai phương tiện sẽ lần lượt kết nối với tàu Orion của NASA - khoang chở phi hành gia được đưa lên quỹ đạo bằng Hệ thống Phóng Không gian SLS (Space Launch System) của NASA.
Theo kế hoạch, tàu Blue Moon sẽ được phóng đầu tiên và ghép nối với Orion trong khoảng hai ngày để các phi hành gia tiến hành các thử nghiệm kỹ thuật và đánh giá hệ thống. Sau đó Blue Moon sẽ tách khỏi Orion, nhường vị trí cho Starship thực hiện quá trình kết nối riêng kéo dài khoảng một ngày trước khi trở về Trái Đất.
Mục tiêu của sứ mệnh là kiểm chứng các công nghệ ghép nối, điều khiển đội hình bay và vận hành tàu đổ bộ trong điều kiện thực tế, tạo nền tảng cho các chuyến đổ bộ Mặt Trăng có người lái trong tương lai.
Artemis III cũng đánh dấu bước tiếp theo trong chương trình Artemis sau thành công của Artemis I năm 2022 và Artemis II vào tháng 4/2026, khi bốn phi hành gia bay vòng quanh Mặt Trăng rồi trở về Trái Đất. Đây sẽ là nhiệm vụ có người lái cuối cùng được lên kế hoạch trước khi NASA triển khai các sứ mệnh đưa con người xuống bề mặt Mặt Trăng từ năm 2028.
Tuy nhiên, tiến độ của Artemis vẫn phụ thuộc lớn vào khả năng hoàn thiện các tàu đổ bộ. Cả SpaceX và Blue Origin đều đã trải qua nhiều năm chậm tiến độ trong quá trình phát triển phương tiện của mình.
Đối với SpaceX, Starship vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm dù đã có nhiều nâng cấp dành riêng cho các nhiệm vụ Mặt Trăng. Trong khi đó, Blue Origin vừa gặp trở ngại lớn khi tên lửa New Glenn phát nổ trên bệ phóng ở Florida hồi tháng 5/2026, phá hủy phần lớn cơ sở phóng duy nhất của công ty và khiến kế hoạch khai thác tên lửa này bị đình trệ trong nhiều tháng.
Bên cạnh ý nghĩa kỹ thuật, việc lựa chọn Parmitano còn mang giá trị ngoại giao quan trọng. Sau khi NASA quyết định hủy dự án trạm vũ trụ quỹ đạo Mặt Trăng Gateway để tập trung nguồn lực cho các căn cứ trên bề mặt Mặt Trăng, nhiều đối tác quốc tế như châu Âu, Canada và Nhật Bản đã lo ngại về vai trò của mình trong chương trình Artemis.
Trong bối cảnh đó, việc một phi hành gia Ý được chọn tham gia Artemis III được xem là tín hiệu khẳng định cam kết hợp tác quốc tế của NASA. Parmitano trở thành thành viên không phải người Mỹ thứ hai tham gia chương trình Artemis, sau phi hành gia Canada Jeremy Hansen trong sứ mệnh Artemis II.
Chủ tịch Cơ quan Vũ trụ Ý Teodoro Valente nhận định việc Parmitano được lựa chọn là sự ghi nhận đối với năng lực của ngành công nghiệp vũ trụ châu Âu và Ý, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của các đối tác quốc tế trong hành trình đưa con người trở lại Mặt Trăng trước cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt với chương trình thám hiểm Mặt Trăng của Trung Quốc.