Airbus và Air France bị tuyên tội ngộ sát trong thảm họa máy bay khiến 228 người chết
Tòa phúc thẩm Paris vừa tuyên bố hãng hàng không Air France và nhà sản xuất máy bay Airbus phạm tội ngộ sát trong vụ tai nạn chuyến bay AF447 Rio de Janeiro - Paris năm 2009, thảm họa khiến toàn bộ 228 hành khách và phi hành đoàn thiệt mạng.
Đây được xem là bước ngoặt lớn trong cuộc chiến pháp lý kéo dài suốt 17 năm liên quan đến một trong những tai nạn hàng không nghiêm trọng nhất lịch sử nước Pháp. Theo phán quyết được đưa ra sau phiên xét xử kéo dài tám tuần, cả Air France và Airbus đều bị phạt mức tối đa 225.000 euro mỗi công ty. Trước đó, vào năm 2023, một tòa án cấp dưới từng tuyên hai doanh nghiệp vô tội khi cho rằng chưa đủ cơ sở pháp lý để quy trách nhiệm hình sự trực tiếp cho các bên liên quan.
Dù mức phạt chỉ tương đương vài phút doanh thu của hai tập đoàn hàng không khổng lồ, nhiều gia đình nạn nhân cho rằng bản án mang ý nghĩa biểu tượng quan trọng hơn giá trị tài chính. Đối với họ, đây là lần đầu tiên hệ thống tư pháp chính thức thừa nhận những sai sót của các doanh nghiệp có liên quan tới thảm kịch.
Chuyến bay AF447 biến mất khỏi màn hình radar vào ngày 1/6/2009 khi đang bay qua Đại Tây Dương trong hành trình từ Rio de Janeiro đến Paris. Trên máy bay có 228 hành khách và thành viên phi hành thuộc 33 quốc tịch khác nhau, chủ yếu là người Pháp, Brazil và Đức, vụ tai nạn này đã trở thành thảm họa chết người lớn nhất trong lịch sử của cả Air France và dòng máy bay Airbus A330. Việc tìm kiếm xác máy bay và hộp đen kéo dài suốt hai năm dưới đáy biển sâu trước khi các dữ liệu chuyến bay được phục hồi.
Kết quả điều tra công bố năm 2012 cho thấy phi hành đoàn đã vô tình đưa chiếc Airbus A330 vào trạng thái thất tốc (stall) sau khi xử lý sai tình huống liên quan đến các cảm biến tốc độ Pitot bị đóng băng trong điều kiện thời tiết xấu. Máy bay mất lực nâng và lao xuống Đại Tây Dương.
Tuy nhiên, các công tố viên cho rằng nguyên nhân không chỉ nằm ở sai sót trong buồng lái mà còn xuất phát từ những vấn đề mang tính hệ thống của Airbus và Air France. Tòa án cho rằng Airbus đã đánh giá chưa đầy đủ mức độ nghiêm trọng của các lỗi liên quan tới đầu dò Pitot và không đưa ra cảnh báo khẩn cấp cần thiết cho các hãng hàng không sử dụng thiết bị này. Trong khi đó, Air France bị kết luận chưa đào tạo đầy đủ cho phi công về cách thức xử lý tình huống đóng băng đầu dò tốc độ, đồng thời không cung cấp đầy đủ thông tin cho phi hành đoàn về nguy cơ xảy ra sự cố.
Để kết tội ngộ sát theo luật pháp Pháp, công tố viên phải chứng minh không chỉ có hành vi sơ suất mà còn phải xác lập được mối liên hệ trực tiếp giữa những sai sót đó với thảm họa xảy ra. Đây là lý do vụ án kéo dài suốt nhiều năm với hàng loạt tranh cãi pháp lý và kỹ thuật phức tạp.
Các luật sư tại Pháp nhận định Air France và Airbus nhiều khả năng sẽ tiếp tục kháng cáo lên tòa tối cao. Nếu điều đó xảy ra, quá trình tố tụng có thể còn kéo dài thêm nhiều năm nữa, đồng nghĩa với việc gia đình các nạn nhân sẽ tiếp tục phải chờ đợi hồi kết cho một trong những vụ kiện hàng không dai dẳng nhất châu Âu.