Hàng không Mỹ bước vào đợt tái cấu trúc sau sụp đổ của Spirit Airlines

“Ông vua vé siêu rẻ” của nước Mỹ chính thức biến mất

Từng được xem là hãng hàng không giá siêu rẻ lớn nhất nước Mỹ, Spirit đóng vai trò đặc biệt trong việc duy trì mặt bằng giá vé thấp trên các tuyến nội địa. Trong hơn ba thập kỷ hoạt động, hãng đã tạo ra cái gọi là “Hiệu ứng Spirit” - hiện tượng mà chỉ cần Spirit xuất hiện trên một tuyến bay, các hãng hàng không khác buộc phải giảm giá để cạnh tranh. Chính vì vậy, sự sụp đổ của hãng không chỉ khiến thị trường mất đi một doanh nghiệp lớn mà còn làm thay đổi cấu trúc cạnh tranh của ngành gần như chỉ sau một đêm.

Khi Spirit đột ngột dừng hoạt động, khoảng 50.000 hành khách bị mắc kẹt trên khắp nước Mỹ, Caribbean và Mỹ Latinh. Các sân bay từng phụ thuộc lớn vào Spirit rơi vào tình trạng hỗn loạn vì thiếu chuyến bay thay thế. Trong khi đó, gần 17.000 nhân viên bị mất việc gần như ngay lập tức, kéo theo các vụ kiện tập thể liên quan đến Đạo luật WARN của liên bang Mỹ do hãng không đưa ra thông báo sa thải trước 60 ngày theo quy định.

Nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của Spirit là kết quả của hàng loạt áp lực tài chính kéo dài nhiều năm. Mô hình hàng không giá siêu rẻ vốn phụ thuộc rất lớn vào chi phí nhiên liệu thấp và lưu lượng hành khách cao đã bắt đầu lung lay sau đại dịch Covid-19. Giá nhiên liệu tăng mạnh, lạm phát leo thang và chi phí vay vốn cao khiến biên lợi nhuận vốn đã mỏng của Spirit ngày càng bị thu hẹp.

Cú đánh lớn nhất đến từ việc thương vụ sáp nhập trị giá 3,8 tỷ USD với JetBlue Airways bị cơ quan quản lý Mỹ ngăn chặn vì lo ngại làm giảm cạnh tranh trên thị trường hàng không giá rẻ. Spirit từng kỳ vọng thương vụ này sẽ giúp hãng có nguồn tài chính để tái cơ cấu và tồn tại trong giai đoạn khó khăn. Tuy nhiên, sau khi thương vụ thất bại, hãng tiếp tục chìm sâu trong khủng hoảng thanh khoản.

Nỗ lực cuối cùng nhằm tìm kiếm gói cứu trợ liên bang trị giá 500 triệu USD từ chính phủ Mỹ trong tháng 4/2026 cũng không thành công. Khi giá nhiên liệu tiếp tục leo thang, lượng tiền mặt còn lại nhanh chóng cạn kiệt, buộc hãng phải dừng hoạt động hoàn toàn sau 34 năm tồn tại vào ngày 2/5/2026.

United Airlines và các đối thủ lập tức hưởng lợi

Sự sụp đổ của Spirit ngay lập tức tạo ra một khoảng trống khổng lồ trên thị trường, và các hãng hàng không lớn đã phản ứng với tốc độ đáng kinh ngạc để tận dụng cơ hội này.

United Airlines là một trong những hãng hưởng lợi rõ rệt nhất. Theo các báo cáo nội bộ được tiết lộ bởi tổ chức theo dõi hàng không JonNYC, United ghi nhận hơn 103.000 vé được đặt chỉ trong thời gian ngắn sau khi Spirit ngừng hoạt động. Hãng cũng nhận được hơn 2.800 đơn xin việc từ các cựu nhân viên Spirit đang tìm kiếm cơ hội mới.

Không chỉ gia tăng lượng hành khách, United còn ghi nhận gần 17.000 lượt đăng ký mới vào chương trình khách hàng thân thiết MileagePlus. Đây là chương trình tích lũy dặm bay của hãng, cho phép khách hàng đổi điểm lấy vé thưởng, nâng hạng ghế hoặc các dịch vụ du lịch khác. Lượng đăng ký tăng đột biến cho thấy nhiều hành khách từng ưu tiên giá rẻ nay bắt đầu chuyển sang các hãng lớn hơn để tìm kiếm sự ổn định và mạng bay rộng hơn.

Trong khi đó, các hãng hàng không giá rẻ khác như JetBlue, Breeze Airways, Frontier Airlines và Allegiant Air coi sự sụp đổ của Spirit là cơ hội lịch sử để mở rộng quy mô.

Frontier Airlines nhanh chóng tung chương trình giảm giá tới 50% với mã khuyến mãi “SAVENOW” dành cho hành khách bị ảnh hưởng. Hãng cũng giới thiệu gói GoWild Summer Pass trị giá 199 USD nhằm thu hút nhóm khách hàng nhạy cảm về giá vốn là tệp khách chủ lực của Spirit trước đây.

Frontier cho biết hãng hiện khai thác hơn 100 tuyến bay trước đây của Spirit và đang lên kế hoạch nối lại dịch vụ trên hai tuyến bay trước đây của Spirit là Las Vegas-Kansas City và Orlando-Memphis, đồng thời tăng thêm sức chứa trên 13 tuyến bay trước đây hoạt động quanh năm của Spirit, bao gồm tám tuyến phục vụ Orlando. Động thái này cho thấy Frontier muốn trở thành người kế nhiệm trực tiếp của Spirit trong phân khúc hàng không giá siêu rẻ.

Trong khi đó, JetBlue Airways cũng tận dụng cơ hội để mở rộng mạnh mạng lưới, đặc biệt tại Sân bay Quốc tế Fort Lauderdale-Hollywood một trong những trung tâm hoạt động lớn nhất của Spirit trước đây. Hãng công bố thêm 11 điểm đến mới từ sân bay này bao gồm Baltimore, Charlotte, Nashville, Detroit, Houston, Chicago, Columbus, Indianapolis, Barranquilla, California và Ponce.

JetBlue đồng thời tung giá vé cứu trợ 99 USD cho khách hàng Spirit bị mắc kẹt và triển khai chương trình đối sánh hạng thành viên cho khách hàng Free Spirit Silver và Gold. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm thu hút nhóm khách hàng trung thành mà JetBlue từng hy vọng có được thông qua thương vụ sáp nhập thất bại trước đó.

Ngoài các hãng Breeze Airways và Allegiant Air cũng bắt đầu mở rộng sang các thị trường Spirit để lại. Trong đó, Breeze Airways đang mở rộng sang các thị trường mà Spirit để trống, bao gồm Sân bay Quốc tế Atlantic City ở New Jersey. Theo trang web đặt vé của hãng, Breeze hiện đang bán vé máy bay từ Atlantic City đến các điểm đến ở Florida như Orlando, Fort Lauderdale và Tampa.

Trước khi ngừng hoạt động, Spirit đã thống trị sân bay Atlantic City. Tờ Wall Street Journal đưa tin rằng Spirit chiếm khoảng 75% lưu lượng hành khách của sân bay này.

Tuy nhiên, không phải khu vực nào cũng nhanh chóng được lấp đầy. Một số sân bay nhỏ tại Mỹ vốn phụ thuộc gần như hoàn toàn vào Spirit đang đối mặt với nguy cơ suy giảm nghiêm trọng hoạt động hàng không. Đáng chú ý nhất là Sân bay Khu vực Arnold Palmer ở Pennsylvania, nơi mất toàn bộ dịch vụ hàng không thương mại sau khi Spirit ngừng hoạt động.

Theo các báo cáo thị trường, ít nhất 17 tuyến bay tại Mỹ hiện không còn hãng nào khai thác sau khi Spirit rút lui. Đồng thời, số tuyến bay chỉ còn một hãng hoạt động đã tăng mạnh từ 8 lên 63 tuyến. Điều này phản ánh sự suy giảm cạnh tranh rõ rệt trên thị trường nội địa Mỹ.

Bên cạnh hành khách và tuyến bay, tài sản hấp dẫn nhất mà Spirit để lại chính là các suất cất hạ cánh tại những sân bay đông đúc. Các hãng hàng không hiện đang cạnh tranh quyết liệt để giành lấy những “slot” có giá trị cao này, đặc biệt tại sân bay LaGuardia ở New York, nơi giá trị của một số suất được ước tính lên tới 87 triệu USD.

Trong ngành hàng không Mỹ, slot tại các sân bay lớn được xem là tài sản chiến lược cực kỳ quan trọng vì số lượng rất hạn chế. Việc sở hữu thêm slot đồng nghĩa với khả năng mở rộng mạng bay và gia tăng hiện diện tại những thị trường sinh lợi nhất nước Mỹ.

Giá vé máy bay Mỹ có thể bước vào chu kỳ tăng mới

Điều khiến giới chuyên gia lo ngại nhất hiện nay là sự biến mất của Spirit có thể mở đầu cho một giai đoạn giá vé máy bay tăng dài hạn tại Mỹ. Khi “Hiệu ứng Spirit” không còn tồn tại, các hãng hàng không truyền thống sẽ chịu ít áp lực hơn trong việc duy trì mức giá thấp.

Người tiêu dùng Mỹ, đặc biệt là nhóm khách thu nhập thấp, có thể là bên chịu ảnh hưởng lớn nhất. Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng việc thiếu cạnh tranh trong phân khúc giá rẻ sẽ khiến việc đi lại bằng đường hàng không trở nên đắt đỏ hơn, trong khi các thành phố nhỏ và sân bay khu vực sẽ ngày càng khó duy trì kết nối hàng không.

Sự sụp đổ của Spirit cũng là lời cảnh báo rõ ràng đối với toàn bộ ngành hàng không giá rẻ Mỹ. Những áp lực từng đánh gục Spirit bao gồm giá nhiên liệu cao, lạm phát kéo dài, chi phí thuê máy bay tăng mạnh và cạnh tranh ngày càng khốc liệt hiện vẫn đang đè nặng lên nhiều hãng khác.

Hiệp hội các hãng hàng không giá rẻ Mỹ từng đề xuất gói hỗ trợ 2,5 tỷ USD để giảm bớt áp lực chi phí nhiên liệu, nhưng đề xuất này đã bị Bộ Giao thông Vận tải Mỹ bác bỏ. Điều đó cho thấy các hãng giá rẻ sẽ phải tự xoay xở trong một môi trường kinh doanh ngày càng khắc nghiệt.

Spirit Airlines có thể là hãng đầu tiên gục ngã trong giai đoạn biến động mới của ngành hàng không Mỹ, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng nếu chi phí vận hành tiếp tục tăng cao và nhu cầu du lịch giá rẻ suy yếu, đây sẽ không phải là cái tên cuối cùng biến mất khỏi bầu trời nước Mỹ.

Trung Kiên