Hàng không châu Âu "thở phào" về nguồn cung nhiên liệu cho mùa hè

Theo đánh giá từ các hãng hàng không, nhà máy lọc dầu và cơ quan phân tích năng lượng, châu Âu hiện đã phần nào ổn định được nguồn cung nhờ việc tăng mạnh nhập khẩu từ Mỹ, Nigeria, Na Uy và Tây Phi nhằm bù đắp sự gián đoạn từ Trung Đông, đặc biệt sau khi eo biển Hormuz bị hạn chế lưu thông.

Trước đó, chỉ khoảng một tháng sau khi xung đột Iran và khủng hoảng Hormuz bùng phát, nhiều chuyên gia cảnh báo châu Âu chỉ còn đủ nhiên liệu máy bay trong vài tuần. Giữa tháng 4, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol từng nhận định châu Âu chỉ còn “khoảng sáu tuần” dự trữ nhiên liệu bay nếu eo biển Hormuz không được mở lại.

Tuy nhiên đến giữa tháng 5, quan điểm của thị trường đã bớt bi quan hơn. Tập đoàn Hàng không Quốc tế IAG - công ty mẹ của British Airways cho biết họ “tự tin” về nguồn cung nhiên liệu trong mùa hè tại các thị trường trọng điểm.

Theo IAG, vấn đề lớn nhất hiện nay không còn là nguy cơ thiếu nhiên liệu mà là giá nhiên liệu tăng cao. Dù vậy, tập đoàn này vẫn cảnh báo nếu dòng chảy dầu thô và nhiên liệu bay từ Trung Đông tiếp tục bị hạn chế, thị trường toàn cầu có thể đối mặt với nguy cơ thiếu hụt diện rộng.

Trong khi đó, Ryanair hãng hàng không lớn nhất châu Âu tính theo lượng hành khách cho biết họ “hầu như không còn lo ngại” về nguy cơ thiếu nhiên liệu trong mùa hè này nhờ châu Âu đã mở rộng được các nguồn cung thay thế từ Tây Phi, Na Uy và châu Mỹ.

Theo Ryanair, giá vé máy bay tại châu Âu hiện không tăng mạnh như lo ngại trước đó do nhu cầu du lịch đang bị ảnh hưởng bởi tâm lý bất ổn kinh tế và lạm phát cao. Người dân có xu hướng đặt vé sát ngày khởi hành hoặc ưu tiên các chuyến du lịch nội địa.

Các hãng hàng không lớn khác của châu Âu cũng đang phối hợp với chính phủ các nước và Liên minh châu Âu (EU) nhằm xây dựng cơ chế hỗ trợ cho ngành hàng không trong trường hợp khủng hoảng kéo dài.

Về phía nguồn cung, các tập đoàn dầu khí như Repsol của Tây Ban Nha hay Galp của Bồ Đào Nha đã nâng công suất lọc dầu và tối đa hóa sản lượng nhiên liệu bay trong những tuần gần đây để tận dụng biên lợi nhuận cao.

Theo dữ liệu từ S&P Global Commodities at Sea, xuất khẩu nhiên liệu máy bay từ Mỹ sang châu Âu đã tăng mạnh lên 131.000 thùng/ngày trong tháng 4, trong khi nguồn cung từ vùng Vịnh Ba Tư gần như bằng 0 do ảnh hưởng của xung đột.

James Simpson, Giám đốc bộ phận hàng không toàn cầu của S&P Global Energy CERA, cho biết vùng Vịnh Mexico của Mỹ hiện đã thay thế khoảng một nửa lượng nhiên liệu trước đây chảy từ Trung Đông sang châu Âu. Tuy nhiên, ông cảnh báo tính bền vững của nguồn cung này vẫn là dấu hỏi lớn khi Mỹ sắp bước vào mùa du lịch hè giai đoạn nhu cầu xăng dầu nội địa tăng mạnh.

Theo ông Simpson, hầu hết các nhà máy lọc dầu của Mỹ hiện đều hoạt động gần mức tối đa để ưu tiên sản xuất nhiên liệu máy bay vì đây là mặt hàng có lợi nhuận cao nhất. Điều này đang khiến lượng dự trữ xăng tại Mỹ giảm nhanh.

Khảo sát của Platts cho thấy tồn kho xăng dầu Mỹ có thể đã giảm xuống khoảng 215 triệu thùng mức thấp nhất trong 5 tháng và thấp hơn hơn 6% so với cùng kỳ năm ngoái.

Dù áp lực nguồn cung tạm thời được giảm bớt, các chuyên gia cho rằng nguy cơ khan hiếm mang tính cấu trúc vẫn chưa được giải quyết.

Theo dữ liệu từ Insights Global, lượng nhiên liệu hàng không dự trữ tại châu Âu tính đến ngày 7/5 chỉ còn khoảng 558.000 tấn, thấp đáng kể so với mức trung bình 5 năm là 866.000 tấn.

Eleanor Budds, Giám đốc nghiên cứu nhiên liệu và lọc dầu tại CERA, cho biết EU hiện vẫn thiếu một kế hoạch chính sách rõ ràng để xử lý rủi ro năng lượng dài hạn. Bà nhận định khối này có thể phải tiếp tục hỗ trợ các nhà máy lọc dầu thông qua việc kéo dài các ưu đãi phát thải trong Hệ thống Thương mại Phát thải của EU.

Ngoài ra, tình trạng thiếu dữ liệu tồn kho đáng tin cậy cũng khiến cơ quan quản lý khó xác định chính xác thời điểm nguồn cung trở nên nguy cấp hoặc sân bay nào có thể chịu ảnh hưởng đầu tiên. Trong bối cảnh đó, nhiều hãng hàng không đã phải điều chỉnh chiến lược khai thác để giảm áp lực chi phí.

Tập đoàn Lufthansa cho biết giá nhiên liệu tăng có thể khiến hãng thiệt hại thêm khoảng 2 tỷ USD trong năm nay. Hãng đã cắt giảm khoảng 20.000 chuyến bay chặng ngắn trong lịch bay mùa hè tại châu Âu nhằm tiết kiệm chi phí vận hành.

Air France-KLM cũng dự kiến chi phí nhiên liệu tăng thêm khoảng 2,4 tỷ USD trong năm nay. Trong khi đó, Giám đốc điều hành Michael O’Leary của Ryanair cảnh báo nếu chiến sự tại Iran kéo dài và eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn trong thời gian dài, nhiều hãng hàng không có tỷ lệ phòng ngừa rủi ro nhiên liệu thấp có thể phá sản vào mùa đông tới.

Về hoạt động kinh doanh, Ryanair ghi nhận lợi nhuận sau thuế kỷ lục 2,26 tỷ euro trong năm tài chính 2025/26 (từ 1/4/2025-31/3/2026). Tuy nhiên, hãng cũng tạm hoãn đưa ra dự báo cho năm tài chính 2027 do lo ngại biến động giá nhiên liệu, chi phí lao động và thuế môi trường tại EU tiếp tục gia tăng.

Giới phân tích cho rằng thị trường hiện quá nhạy cảm để các hãng hàng không có thể chuyển toàn bộ chi phí nhiên liệu tăng cao sang hành khách. Dan Coatsworth, Giám đốc thị trường tại AJ Bell, nhận định các hãng hàng không và doanh nghiệp du lịch hiện buộc phải giữ giá hoặc giảm giá vé để duy trì nhu cầu, bất chấp áp lực chi phí ngày càng lớn.

Trung Kiên