Sự thật ít biết về hãng "hàng không vội vàng" đang gây sốt trên mạng xã hội

Những ngày gần đây, không khó để bắt gặp hàng loạt clip trên mạng xã hội về một hãng bay Trung Quốc mang tên Shandong Airlines. Trong số đó, đoạn video quay từ cửa sổ máy bay ghi lại khoảnh khắc một chiếc phi cơ lao vụt những máy bay khác đã gây bão với hơn hàng trăm triệu lượt thích cùng hàng trăm nghìn lượt chia sẻ. Tại Việt Nam, clip này cũng nhanh chóng được cộng đồng yêu máy bay lan truyền với tốc độ chóng mặt.

Nhưng sức hút của Shandong Airlines không chỉ đến từ một video viral. Chỉ cần tìm tên hãng trên các nền tảng mạng xã hội, người xem sẽ thấy cả một “vũ trụ content” xoay quanh những pha cất cánh trong mưa bão, hạ cánh sớm hơn dự kiến hay loạt review hài hước kiểu: “Chưa kịp ngả lưng ngủ đã nghe tiếp viên báo chuẩn bị hạ cánh”. Danh xưng “hãng hàng không vội vàng” cũng từ đó mà ra đời.

Hãng bay 30 năm tuổi nổi tiếng vì đúng giờ

Shandong Airlines được thành lập năm 1994, đặt trụ sở tại thành phố Tế Nam, tỉnh Sơn Đông và hiện là hãng hàng không thành viên của Air China. Sau hơn 30 năm hoạt động, hãng đã xây dựng mạng lưới khai thác khá rộng với hơn 220 đường bay nội địa và quốc tế, kết nối Trung Quốc với nhiều điểm đến tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Việt Nam, Indonesia hay Đài Loan (Trung Quốc).

Hiện nay, Shandong Airlines vận hành khoảng 137 máy bay Boeing 737. Việc gần như chỉ sử dụng một dòng tàu bay giúp hãng tối ưu đáng kể chi phí đào tạo phi công, bảo dưỡng kỹ thuật cũng như quản lý phụ tùng. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng giúp tốc độ khai thác và quay đầu máy bay của hãng nhanh hơn nhiều đối thủ.

Dù quy mô chưa thể so sánh với ba “ông lớn” của ngành hàng không Trung Quốc gồm Air China, China Southern Airlines và China Eastern Airlines, thế nhưng Shandong Airlines lại nổi tiếng nhờ một lợi thế rất riêng: tỷ lệ đúng giờ thuộc nhóm cao nhất toàn ngành.

Trong nhiều giai đoạn, tỷ lệ đúng giờ của hãng luôn duy trì trên 90%. Đặc biệt, trong hai năm 2019 - 2020, Shandong Airlines từng dẫn đầu toàn ngành hàng không Trung Quốc về chỉ số khai thác đúng giờ. Đến tháng 1/2023, hãng tiếp tục đứng đầu bảng xếp hạng với tỷ lệ đúng giờ đạt 94,18%.

Đặc biệt, sau khi loạt clip về những chuyến bay “siêu gấp” trở nên viral, cộng đồng yêu máy bay ở Trung Quốc gần như tự tạo cho Shandong Airlines một “kho truyền thuyết” riêng với đủ kiểu câu chuyện hài hước.

Nổi tiếng nhất là trường hợp một hành khách bị delay chuyến trước nên đứng trước nguy cơ lỡ chuyến nối chuyến tiếp theo. Quá lo lắng, người này đã nhờ tiếp viên chuyển lời tới cơ trưởng với nội dung: “Phiền anh bay nhanh giúp một chút”.

Điều khiến dân mạng thích thú là chuyến bay sau đó hạ cánh sớm khoảng 20 phút, giúp hành khách kịp đổi chuyến chỉ trong vài phút ngắn ngủi. Câu chuyện nhanh chóng leo top tìm kiếm tại Trung Quốc đầu năm 2023 và càng khiến biệt danh “hãng hàng không siêu vội” lan rộng trên mạng xã hội.

Dù được gắn với hình ảnh “bay nhanh như tia chớp”, thực tế không có chuyện Shandong Airlines cho máy bay tăng tốc bất thường hay “đua tốc độ” trên bầu trời. Theo giới chuyên môn, bí quyết lớn nhất của hãng nằm ở khả năng tối ưu vận hành.

Ngoài lợi thế sử dụng đội bay Boeing 737 gần như đồng nhất, Shandong Airlines còn là một trong những hãng đầu tiên tại Trung Quốc trang bị hệ thống HUD (Head-up Display) cho toàn bộ đội bay từ năm 2017. Công nghệ này cho phép phi công quan sát dữ liệu bay trực tiếp trên kính hiển thị phía trước, từ đó hỗ trợ cất hạ cánh an toàn ngay cả trong điều kiện sương mù dày hoặc thời tiết xấu. Điều này giúp hãng giảm đáng kể tình trạng phải chờ đợi kéo dài như nhiều hãng khác mỗi khi thời tiết bất lợi.

Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia hàng không cho rằng “bí mật đến sớm” còn đến từ cách xây dựng lịch bay. Trong khi không ít hãng hàng không quốc tế thường cộng thêm khá nhiều thời gian dự phòng để hạn chế nguy cơ bị tính là chậm chuyến, Shandong Airlines lại thiết kế lịch trình sát với thời gian khai thác thực tế hơn. Vì vậy, máy bay không hề bay vượt tốc độ quy định nhưng vẫn thường xuyên hạ cánh sớm hơn dự kiến, tạo cảm giác "nhanh bất thường" cho hành khách.

Ngược với ưu điểm đúng giờ và khả năng khai thác hiệu quả, dịch vụ của Shandong Airlines lại không phải thế mạnh nổi bật. Theo đánh giá từ Skytrax, hãng đạt chuẩn 3 sao với ưu điểm nằm ở giá vé hợp lý, đội bay hiện đại và tỷ lệ đúng giờ cao. Tuy nhiên, trải nghiệm trên máy bay vẫn khá cơ bản, chưa quá nổi bật về suất ăn hay hệ thống giải trí cá nhân như nhiều hãng hàng không lớn khác trong khu vực.

Liệu có chuyện máy bay “đua tốc độ” trên bầu trời?

Bên cạnh đó, sự viral của Shandong Airlines thời gian gần đây kéo theo hàng loạt lời đồn thú vị trên mạng xã hội, trong đó phổ biến nhất là chuyện máy bay của hãng “bay nhanh hơn bình thường”. Tuy nhiên, theo giới chuyên môn, điều này gần như không thể xảy ra trong hàng không dân dụng hiện đại.

Khác với ô tô hay tàu cao tốc, máy bay thương mại không thể tùy ý tăng tốc vượt giới hạn thiết kế. Toàn bộ quá trình vận hành đều bị kiểm soát nghiêm ngặt bởi các quy chuẩn kỹ thuật, giới hạn khí động học cũng như hệ thống kiểm soát không lưu.

Thông thường, máy bay chở khách hiện đại chỉ hoạt động trong dải tốc độ cận âm khoảng Mach 0,78-0,85, tức tương đương 78-85% tốc độ âm thanh trong môi trường không khí ở độ cao hành trình. Đây được xem là vùng tốc độ tối ưu để cân bằng giữa mức tiêu thụ nhiên liệu, độ ổn định khí động học và an toàn khai thác.

Nếu phi công cố tình tăng tốc vượt quá giới hạn này, luồng không khí xung quanh cánh máy bay sẽ bắt đầu xuất hiện các sóng xung kích do hiệu ứng nén khí khi tiến gần tốc độ âm thanh. Những biến đổi khí động học này có thể làm dòng khí tách khỏi bề mặt cánh, gây nhiễu loạn mạnh và làm suy giảm lực nâng. Nói cách khác, máy bay thương mại không thể “đua tốc độ” như nhiều người tưởng tượng trên mạng xã hội.

Ngoài giới hạn về tốc độ, máy bay dân dụng ở độ cao hành trình còn phải hoạt động trong một khoảng an toàn rất hẹp mà giới hàng không gọi là “coffin corner” hay “góc quan tài”. Đây là trạng thái mà giới hạn tốc độ tối đa và tối thiểu của máy bay tiến sát nhau. Nếu bay quá chậm, máy bay có nguy cơ thất tốc vì không đủ lực nâng. Nhưng nếu bay quá nhanh, máy bay lại tiến gần tới giới hạn chịu tải của khung thân và vùng mất ổn định khí động học.

Ở độ cao lớn, không khí loãng khiến máy bay phải duy trì vận tốc đủ cao để tạo lực nâng. Tuy nhiên, khoảng chênh lệch an toàn giữa “quá chậm” và “quá nhanh” đôi khi chỉ còn rất nhỏ. Chính vì vậy, phi công thương mại không được phép tùy ý tăng tốc hay thay đổi tốc độ đột ngột ngoài giới hạn khai thác đã được nhà sản xuất và cơ quan quản lý hàng không phê chuẩn.

Việc một hãng hàng không thường xuyên đến sớm vì thế không đồng nghĩa với chuyện “bay liều” hay “vượt tốc”. Trên thực tế như đã giải thích ở trên, yếu tố giúp Shandong Airlines nổi tiếng về độ đúng giờ chủ yếu nằm ở khả năng tối ưu vận hành, thời gian quay đầu máy bay ngắn, lịch bay được xây dựng sát thực tế và khả năng khai thác hiệu quả trong điều kiện thời tiết phức tạp.

Cũng vì vậy, điều khiến Shandong Airlines trở nên đặc biệt không nằm ở chuyện “đua máy bay”, mà ở việc hãng đã biến khả năng vận hành đúng giờ thành một dấu ấn thương hiệu hiếm có trong ngành hàng không châu Á.

Thu Hằng