Autogate: ‘Van giảm tải’ cho các cảng hàng không quốc tế trước áp lực quá tải
Khi lưu lượng khách quốc tế liên tục tăng cao và nhiều nhà ga thường xuyên hoạt động vượt công suất thiết kế, các sân bay lớn như Nội Bài, Tân Sơn Nhất hay Đà Nẵng đang đẩy mạnh ứng dụng hệ thống Autogate nhằm rút ngắn thời gian làm thủ tục, giảm ùn tắc và nâng cao trải nghiệm xuất nhập cảnh cho hành khách.
Những ngày cao điểm tại các sân bay quốc tế lớn như Nội Bài, Tân Sơn Nhất hay Đà Nẵng, hình ảnh hành khách xếp hàng kéo dài tại khu vực xuất nhập cảnh không còn xa lạ. Đặc biệt vào các khung giờ đêm và rạng sáng - thời điểm nhiều chuyến bay quốc tế từ Đông Bắc Á, châu Âu và Đông Nam Á cùng hạ cánh, khu vực nhập cảnh thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải cục bộ.
Áp lực này càng trở nên rõ rệt trong bối cảnh ngành hàng không Việt Nam phục hồi mạnh sau đại dịch Covid-19 và bước vào chu kỳ tăng trưởng mới. Các sân bay quốc tế lớn liên tục ghi nhận mức tăng trưởng hai con số về lượng khách quốc tế, trong khi hạ tầng khai thác nhiều nơi đã tiệm cận hoặc vượt công suất thiết kế. Điều này đặt ra bài toán cấp thiết không chỉ về mở rộng nhà ga hay tăng số lượng quầy thủ tục, mà còn đòi hỏi ngành hàng không và lực lượng quản lý xuất nhập cảnh phải đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ để nâng cao năng lực thông quan hành khách.
Trong bối cảnh đó, hệ thống cổng kiểm soát xuất nhập cảnh tự động - Autogate đang được xem là một trong những giải pháp quan trọng giúp giảm tải áp lực tại sân bay.
Theo quy định hiện hành, công dân Việt Nam sở hữu hộ chiếu điện tử gắn chip có thể sử dụng Autogate để thực hiện thủ tục nhập cảnh tự động. Đối với chiều xuất cảnh, hệ thống hiện áp dụng với công dân sử dụng hộ chiếu ngoại giao, hộ chiếu công vụ; doanh nhân có thẻ ABTC và thành viên tổ bay thực hiện nhiệm vụ.
Autogate dần trở thành lựa chọn quen thuộc của khách bay quốc tế
Tại Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài, hệ thống Autogate được triển khai thí điểm từ tháng 8/2023 tại Nhà ga hành khách quốc tế T2. Chỉ sau hơn hai năm vận hành, hệ thống này đã trở thành một trong những “mắt xích” quan trọng trong chiến lược xây dựng sân bay thông minh của cảng hàng không lớn nhất miền Bắc.
Nội Bài hiện là cửa ngõ hàng không quốc tế lớn thứ hai cả nước, với tần suất khai thác quốc tế tăng nhanh sau giai đoạn phục hồi du lịch và mở rộng mạng bay. Trung bình mỗi ngày, sân bay đón hàng trăm chuyến bay quốc tế đi và đến từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Đông Nam Á, châu Âu và Trung Đông. Trong nhiều khung giờ cao điểm, đặc biệt từ 22h - 2h sáng, khu vực nhập cảnh tại Nhà ga T2 thường tập trung cùng lúc nhiều chuyến bay quốc tế hạ cánh, gây áp lực lớn lên hệ thống kiểm soát hộ chiếu.
Theo đại diện lực lượng công an cửa khẩu, trước khi triển khai Autogate, mỗi hành khách làm thủ tục nhập cảnh theo phương thức truyền thống mất trung bình khoảng 2-3 phút để kiểm tra hộ chiếu, đối chiếu thông tin và đóng dấu thủ công. Với hàng nghìn khách quốc tế nhập cảnh trong cùng thời điểm, chỉ cần một chuyến bay thân rộng hạ cánh cũng có thể khiến khu vực kiểm soát nhanh chóng ùn ứ.
Trong khi đó, với hệ thống Autogate, toàn bộ quy trình kiểm tra chỉ diễn ra trong khoảng 25-35 giây. Hành khách chỉ cần quét hộ chiếu điện tử tại lớp cửa đầu tiên, sau đó thực hiện xác thực sinh trắc học bằng nhận diện khuôn mặt và quét vân tay ở lớp cửa thứ hai. Riêng công đoạn đối chiếu dữ liệu sinh trắc học chỉ mất khoảng 1-3 giây.
Hiện Nội Bài duy trì 10 cổng Autogate tại Nhà ga T2, gồm 5 cổng tại khu vực xuất cảnh và 5 cổng tại khu vực nhập cảnh. Hệ thống được kết nối trực tiếp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và dữ liệu xuất nhập cảnh, giúp tăng tốc độ xử lý nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu kiểm soát an ninh.
Trong giai đoạn đầu triển khai từ tháng 8 năm 2023, tỷ lệ hành khách sử dụng Autogate chưa cao do hộ chiếu gắn chip điện tử còn chưa phổ biến. Phần lớn người sử dụng khi đó là tổ bay, cán bộ ngoại giao hoặc nhóm khách thường xuyên di chuyển quốc tế.
Tuy nhiên, từ sau khi Việt Nam triển khai cấp hộ chiếu phổ thông gắn chip đại trà và 100% hộ chiếu cấp mới từ năm 2023 đều tích hợp chip điện tử, số lượng hành khách đủ điều kiện sử dụng Autogate tăng nhanh đáng kể.
Theo thống kê của Cảng HKQT Nội Bài, lượng khách quốc tế qua sân bay trong quý I/2026 tăng khoảng 16,6% so với cùng kỳ năm trước. Song song với đà tăng trưởng đó, số lượt hành khách sử dụng Autogate cũng gia tăng mạnh, góp phần giảm tải đáng kể cho khu vực kiểm soát xuất nhập cảnh tại Nhà ga T2.
Đặc biệt, sau khi dự án mở rộng Nhà ga T2 hoàn thành, vai trò của hệ thống Autogate càng trở nên rõ nét hơn. Dự án nâng tổng diện tích sàn nhà ga lên hơn 200.000 m², tăng công suất khai thác từ 10 triệu lên 15 triệu hành khách mỗi năm và có thể phục vụ tới 18 triệu khách/năm trong các giai đoạn cao điểm. Số cửa ra tàu bay tăng từ 17 lên 30, trong khi số cầu ống lồng tăng từ 14 lên 27.
Tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều chuyên gia hàng không, việc mở rộng hạ tầng nhà ga sẽ không phát huy tối đa hiệu quả nếu quy trình kiểm soát xuất nhập cảnh vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào phương thức thủ công. Đây cũng là lý do Autogate được xem như “van giảm tải” quan trọng, giúp tối ưu luồng di chuyển của hành khách quốc tế trong bối cảnh sản lượng khách tiếp tục tăng nhanh.
Trao đổi với Tạp chí Hàng không, một cán bộ công an cửa khẩu tại sân bay Nội Bài cho biết hiện khoảng 12-15% hành khách Việt Nam nhập cảnh mỗi ngày lựa chọn sử dụng Autogate. Con số này đang tăng dần theo tốc độ phổ cập hộ chiếu gắn chip và thói quen sử dụng công nghệ của hành khách.
Theo đó, vào các khung giờ cao điểm khi nhiều chuyến bay quốc tế cùng hạ cánh, Autogate giúp giải tỏa áp lực rất lớn cho khu vực quầy thủ tục truyền thống. Với những hành khách đủ điều kiện, lực lượng an ninh cửa khẩu thường xuyên chủ động hướng dẫn, phân luồng và khuyến khích chuyển sang sử dụng cổng tự động để rút ngắn thời gian chờ đợi.
Không chỉ giúp giảm áp lực cho khu vực xuất nhập cảnh tại các sân bay quốc tế, Autogate còn đang thay đổi đáng kể trải nghiệm di chuyển của hành khách, đặc biệt với những người thường xuyên bay quốc tế.
Tại khu vực nhập cảnh Nhà ga T2 sân bay Nội Bài, thay vì phải xếp hàng dài chờ đóng dấu hộ chiếu như trước, nhiều hành khách giờ chỉ mất chưa đầy một phút để hoàn tất toàn bộ quy trình qua cửa tự động. Việc không phải chen chúc tại các quầy thủ tục truyền thống cũng giúp tâm lý hành khách thoải mái hơn sau những chuyến bay dài nhiều giờ.
Chị Hoàng Yến (35 tuổi, Hà Nội), người thường xuyên di chuyển giữa Việt Nam và Nhật Bản để công tác, cho biết Autogate đã trở thành lựa chọn ưu tiên của chị trong mỗi lần nhập cảnh.
“Trước đây có những hôm tôi đáp chuyến bay đêm về Nội Bài, khu vực nhập cảnh đông kín người. Có lần phải đứng chờ gần cả tiếng mới tới lượt kiểm tra hộ chiếu. Sau này dùng hộ chiếu gắn chip và đăng ký Autogate, mọi thứ nhanh hơn rất nhiều. Chỉ cần quét hộ chiếu, nhìn vào camera nhận diện khuôn mặt rồi quét vân tay là cửa tự động mở, tổng thời gian chỉ khoảng một đến hai phút”, chị chia sẻ.
Theo nhiều hành khách, ưu điểm lớn nhất của Autogate không chỉ nằm ở tốc độ xử lý mà còn ở sự chủ động. Người dùng có thể tự thao tác theo hướng dẫn hiển thị trên màn hình mà không cần tiếp xúc trực tiếp với cán bộ kiểm soát. Điều này đặc biệt hữu ích vào các khung giờ cao điểm khi hàng nghìn khách quốc tế cùng nhập cảnh.
Một số hành khách cho biết trải nghiệm qua cửa tự động tại Việt Nam hiện đã tiệm cận với nhiều sân bay lớn trong khu vực như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Singapore - nơi hệ thống kiểm soát sinh trắc học đã được áp dụng phổ biến nhiều năm qua.
Dù vậy, không ít hành khách vẫn gặp lúng túng khi lần đầu sử dụng hệ thống. Chị Hà Linh (34 tuổi, Hà Nội) cho biết từng gặp trục trặc ở bước nhận diện khuôn mặt khi nhập cảnh bằng Autogate sau chuyến bay từ Hàn Quốc về Việt Nam.
“Tôi đứng hơi lệch vị trí nên máy liên tục báo lỗi, lúc đó cũng khá bối rối vì phía sau còn nhiều người chờ. Nhưng nhân viên an ninh gần đó nhanh chóng tới hướng dẫn chỉnh lại tư thế và hướng dẫn tôi nhìn thẳng vào camera. Sau vài giây hệ thống nhận diện thành công và tôi hoàn tất thủ tục rất nhanh”, chị kể.
Theo lực lượng an ninh cửa khẩu, những lỗi nhỏ như nhận diện khuôn mặt chưa chính xác, đặt sai vị trí vân tay hoặc hành khách thao tác quá nhanh là tình huống khá phổ biến trong thời gian đầu sử dụng. Tuy nhiên, tại các khu vực Autogate luôn có cán bộ thường trực để hỗ trợ, hướng dẫn và xử lý ngay khi phát sinh sự cố, giúp quá trình thông quan không bị gián đoạn.
“Van giảm tải” cho các cảng hàng không quốc tế
Nếu Nội Bài được xem là hình mẫu của mô hình sân bay thông minh phía Bắc, thì Tân Sơn Nhất lại là nơi cho thấy rõ nhất áp lực quá tải mà các sân bay quốc tế Việt Nam đang phải đối mặt. Là sân bay có sản lượng hành khách lớn nhất cả nước, Tân Sơn Nhất thường xuyên rơi vào tình trạng đông nghẹt tại các khu vực làm thủ tục quốc tế, đặc biệt trong các dịp lễ, Tết hoặc mùa cao điểm du lịch.
Theo Công an cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, vào các đợt cao điểm, đơn vị phải áp dụng đồng thời nhiều giải pháp để tránh ùn ứ tại khu vực xuất nhập cảnh. Ngoài việc bố trí lại luồng di chuyển thực tế của hành khách, lực lượng chức năng còn tăng cường thêm kiểm soát viên chuyên trách tại các “điểm nóng”, mở tối đa số lượng quầy thủ tục và tăng gấp đôi quân số tại mỗi ca trực so với ngày thường.
Trong nhiều khung giờ cao điểm, đặc biệt vào buổi tối – thời điểm hàng loạt chuyến bay quốc tế từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Singapore hay Thái Lan cùng hạ cánh - khu vực nhập cảnh tại ga quốc tế có thể tiếp nhận hàng nghìn lượt khách chỉ trong thời gian ngắn. Điều này tạo áp lực rất lớn lên hệ thống kiểm soát thủ công nếu không có giải pháp hỗ trợ từ công nghệ.
Chính trong bối cảnh đó, hệ thống Autogate được xem như “cánh tay nối dài” giúp giảm tải cho lực lượng kiểm soát xuất nhập cảnh. Theo thống kê, Tân Sơn Nhất hiện là sân bay dẫn đầu cả nước về lượng khách sử dụng Autogate với trung bình khoảng 2.500 lượt mỗi ngày. Tổng số lượt đăng ký sử dụng hệ thống đã đạt hơn 145.000 lượt, tăng khoảng 24% so với năm trước.
Con số này không chỉ phản ánh xu hướng hành khách ngày càng quen với mô hình làm thủ tục tự động, mà còn cho thấy hiệu quả thực tế của hệ thống trong việc giảm áp lực cho khu vực quầy truyền thống.
Đại diện lực lượng công an cửa khẩu cho biết phạm vi áp dụng Autogate hiện đã được mở rộng đáng kể so với giai đoạn đầu triển khai. Nếu trước đây hệ thống chủ yếu phục vụ tổ bay hoặc công dân Việt Nam sử dụng hộ chiếu điện tử, thì hiện nay đã áp dụng thêm cho người nước ngoài có thẻ tạm trú, người sử dụng hộ chiếu ngoại giao, thẻ APEC cũng như một số nhóm nhà đầu tư lớn.
Đặc biệt, việc ưu tiên công dân Việt Nam sử dụng Autogate để xuất nhập cảnh đang giúp giải tỏa áp lực rất lớn tại các quầy thủ tục truyền thống trong các “khung giờ vàng”, khi nhiều chuyến bay quốc tế đáp xuống cùng lúc.
“Trước đây, chỉ cần vài chuyến bay thân rộng hạ cánh liên tiếp là khu vực nhập cảnh gần như kín người. Hiện nay, khi lượng khách sử dụng Autogate tăng lên, dòng hành khách được phân tách tốt hơn, giảm đáng kể thời gian chờ đợi”, một cán bộ an ninh cửa khẩu chia sẻ.
Tuy nhiên, song song với hiệu quả vận hành, hệ thống Autogate cũng đặt ra yêu cầu liên tục nâng cấp về công nghệ và hạ tầng kỹ thuật. Hiện hệ thống Autogate phục vụ xuất cảnh tại Tân Sơn Nhất đang tạm dừng hoạt động khoảng 2 tháng để phục vụ công tác lắp đặt và nâng cấp hệ thống mới.
Trong thời gian này, lực lượng chức năng vẫn bố trí cán bộ thường trực tại khu vực đăng ký Autogate để tiếp nhận hồ sơ đăng ký sử dụng, hướng dẫn thao tác và giải đáp thắc mắc cho hành khách.
Ở chiều nhập cảnh, hệ thống Autogate vẫn hoạt động bình thường. Đáng chú ý, trong bối cảnh lưu lượng khách quốc tế liên tục tăng cao, cơ quan chức năng đã bổ sung thêm 5 cổng tự động nhằm nâng cao năng lực phục vụ hành khách nhập cảnh tại ga quốc tế.
Hệ thống Autogate tại Tân Sơn Nhất được Cục Quản lý xuất nhập cảnh (Bộ Công an) triển khai từ tháng 8/2023. Chỉ sau chưa đầy ba năm vận hành, đây đã trở thành một trong những hạng mục công nghệ quan trọng nhất trong quá trình hiện đại hóa quy trình xuất nhập cảnh tại sân bay lớn nhất cả nước.
Không chỉ Nội Bài hay Tân Sơn Nhất, sân bay quốc tế Đà Nẵng cũng đang đứng trước áp lực khai thác ngày càng lớn khi lượng khách liên tục tăng mạnh, vượt xa năng lực thiết kế ban đầu của hệ thống nhà ga.
Là cảng hàng không lớn thứ ba cả nước, đồng thời giữ vai trò cửa ngõ hàng không quan trọng của khu vực miền Trung - Tây Nguyên, sân bay Đà Nẵng đang chứng kiến tốc độ phục hồi và tăng trưởng du lịch quốc tế rất nhanh sau đại dịch.
Theo công suất thiết kế hiện tại, sân bay Đà Nẵng có khả năng phục vụ khoảng 10 triệu hành khách mỗi năm, gồm khoảng 6 triệu khách nội địa tại Nhà ga T1 và 4 triệu khách quốc tế tại Nhà ga T2. Tuy nhiên, ngay từ năm 2019 - trước khi dịch Covid-19 bùng phát sân bay này đã đón khoảng 15,5 triệu lượt khách, vượt xa khả năng khai thác thiết kế của toàn hệ thống nhà ga.
Sau giai đoạn phục hồi du lịch, áp lực tiếp tục gia tăng mạnh. Theo thống kê năm 2025, Nhà ga quốc nội T1 đã phục vụ khoảng 7,5 triệu lượt khách, vượt công suất thiết kế 6 triệu khách/năm. Trong khi đó, Nhà ga quốc tế T2 ghi nhận khoảng 6,8 triệu lượt khách, cao hơn rất nhiều so với công suất thiết kế ban đầu là 4 triệu khách/năm.
Điều này cho thấy tình trạng quá tải tại sân bay Đà Nẵng không còn mang tính thời điểm hay chỉ xuất hiện trong mùa cao điểm, mà đã trở thành áp lực thường xuyên về hạ tầng và vận hành.
Theo đại diện UBND thành phố Đà Nẵng, lượng khách quốc tế qua sân bay hiện tăng trung bình khoảng 20-30% mỗi năm. Mỗi ngày, sân bay tiếp nhận từ 130-170 chuyến bay, trong đó có khoảng 60-70 chuyến bay quốc tế.
Đáng chú ý, áp lực không chỉ đến từ quy mô hành khách mà còn đến từ sự phân bổ chuyến bay theo khung giờ. Do đặc thù du lịch và múi giờ quốc tế, nhiều chuyến bay quốc tế thường tập trung vào các khung giờ trưa, tối muộn và nửa đêm. Điều này khiến các khu vực check-in, soi chiếu an ninh và xuất nhập cảnh thường xuyên rơi vào tình trạng ùn tắc cục bộ. Có những thời điểm, hành khách phải chờ kéo dài tại khu vực làm thủ tục, ảnh hưởng trực tiếp tới trải nghiệm dịch vụ cũng như hình ảnh du lịch của thành phố.
Trước áp lực đó, Đà Nẵng đã kiến nghị Bộ Công an tăng cường nhân lực làm thủ tục xuất nhập cảnh, mở tối đa các quầy nghiệp vụ trong giờ cao điểm, đồng thời đẩy mạnh mở rộng hệ thống Autogate và đơn giản hóa quy trình kiểm soát.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, trong bối cảnh lượng khách quốc tế tiếp tục tăng nhanh, việc ứng dụng công nghệ tự động hóa đang dần trở thành yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng lực thông quan hành khách.