Hàng không Trung Đông phục hồi mong manh sau chiến sự Iran-Mỹ

Các hãng bay phục hồi không đồng đều

Theo dữ liệu từ Flightradar24.com, các hãng hàng không lớn tại vùng Vịnh như Emirates, Etihad Airways, flydubai, Qatar Airways và Air Arabia gần như phải dừng hoạt động ngay sau các cuộc không kích ngày 28/2/2026 của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Hệ quả là nhiều sân bay trong khu vực đóng cửa, hàng loạt chuyến bay bị chuyển hướng và các tuyến hàng không xuyên Vịnh phải thiết lập lại.

Sau hơn hai tháng, hoạt động hàng không tại UAE cùng các trung tâm trung chuyển lớn như Dubai hay Abu Dhabi đã dần ổn định trở lại khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đã được Mỹ và Iran nhất trí vào ngày 8/4/2026. Tuy nhiên, đà phục hồi tiếp tục gặp trở ngại khi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái xuất hiện trở lại đầu tháng 5/2026.

Đơn cử, ngày 4/5/2026, hệ thống phòng không của UAE đã đánh chặn một đợt tấn công mới gồm 12 tên lửa đạn đạo, 3 tên lửa hành trình và 4 máy bay không người lái phóng từ Iran, dẫn đến gián đoạn chuyến bay tạm thời buộc nhiều chuyến bay đến UAE phải chuyển hướng sang Muscat (Oman) hoặc Riyadh (Saudi Arabia), trong khi một số máy bay khác phải bay vòng qua không phận Saudi Arabia để tránh khu vực rủi ro.

Cuộc chiến tranh tại Iran đã khiến Etihad Airways và Qatar Airways là hai hãng hàng không Trung Đông chịu tác động mạnh nhất. Dữ liệu từ các hãng thống kê cho thấy cho thấy trong tháng 4/2026, Air Arabia và Etihad Airways mới chỉ phục hồi khoảng 60% lưu lượng hành khách so với trước chiến tranh hồi tháng 2, trong khi Qatar Airways và flydubai đạt khoảng 51%.

Trong bối cảnh đó, Emirates nổi lên là hãng hồi phục nhanh nhất khu vực. Theo Flightradar24, hãng hàng không có trụ sở tại Dubai đã khôi phục gần 84% số chuyến bay so với trước xung đột và khoảng 96% mạng lưới đường bay toàn cầu. Emirates cũng vừa công bố lợi nhuận ròng năm tài chính 2025-2026 (1/4/2025-31/3/2026) ở mức kỷ lục 5,4 tỷ USD, đồng thời cho biết nguồn tiền mặt dự trữ lớn giúp hãng đủ sức chống chịu trước khủng hoảng kéo dài.

Trong khi đó, tác động của cuộc khủng hoảng đã lan rộng ra ngoài Trung Đông. Giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh khiến nhiều hãng hàng không toàn cầu chịu áp lực chi phí lớn, đặc biệt là các hãng không có hợp đồng phòng ngừa rủi ro giá dầu. Nhiều chuyến bay tại châu Âu và châu Á phải điều chỉnh lịch trình, kéo dài thời gian bay hoặc thực hiện điểm dừng kỹ thuật để tiếp nhiên liệu.

Khủng hoảng cũng buộc nhiều hãng phải lưu kho máy bay hoặc thực hiện các chuyến bay “không điểm đến” nhằm tái bố trí đội bay. Qantas Airways từng cảnh báo chi phí nhiên liệu tăng vọt hồi tháng 4, trong khi Lufthansa cho biết có thể phải tạm dừng hoạt động một số máy bay. Virgin Atlantic cũng cảnh báo nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu do xung đột kéo dài.

Không phận mở lại nhưng rủi ro chưa biến mất

Dù vậy, một số tín hiệu tích cực đã xuất hiện. Ngày 2/5, UAE tuyên bố mở cửa hoàn toàn không phận sau khi dỡ bỏ các hạn chế thời chiến còn lại. Cơ quan Hàng không Dân dụng UAE cho biết: “Quyết định này được đưa ra sau khi đánh giá toàn diện các điều kiện hoạt động và an ninh, đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan. Việc giám sát liên tục theo thời gian thực vẫn được duy trì để đảm bảo mức độ an toàn hàng không cao nhất”.

Etihad Airways hiện khai thác các chuyến bay từ Abu Dhabi tới khoảng 80 điểm đến toàn cầu. Dữ liệu mới nhất từ Flightradar24 cho thấy hãng đang hoạt động ở mức gần 80% so với trước chiến tranh. Hãng cũng áp dụng chính sách hỗ trợ linh hoạt cho hành khách bị ảnh hưởng bởi chiến sự, cho phép hoàn tiền hoặc đổi vé miễn phí đối với các vé được đặt trước ngày 28/2.

Dự kiến đến giữa tháng 5/2026, Qatar Airways sẽ đưa vào hoạt động trở lại khoảng 120 tuyến bay. Trước xung đột, Qatar Airways khai thác các chuyến bay đến hơn 150 điểm đến trên toàn thế giới thông qua Sân bay Quốc tế Hamad, một sân bay nhiều lần được công nhận là một trong những sân bay tốt nhất thế giới.

Theo kế hoạch mới công bố, Qatar Airways vẫn dự kiến ​​sẽ hoạt động ở mức công suất thấp hơn khoảng 25% so với bình thường vào cuối quý 2/2026. Dữ liệu lịch trình cho thấy các chuyến bay của hãng hàng không này đến Mỹ trong quý 2 năm 2026 đã giảm 49% so với cùng kỳ năm 2025, với hơn 1.300 chuyến bay bị cắt giảm trên 11 điểm đến tại Mỹ.

Tuy nhiên, triển vọng dài hạn của ngành hàng không Trung Đông vẫn phụ thuộc lớn vào tình hình địa chính trị. Hiện nhiều khu vực không phận Trung Đông đã mở cửa trở lại nhưng hoạt động vẫn bị hạn chế.

Việc không phận các quốc gia chưa hoàn toàn mở cửa trở lại, cho thấy Trung Đông vẫn là điểm nghẽn chiến lược của hàng không toàn cầu. Mọi gián đoạn tại đây đều kéo theo thời gian bay dài hơn, chi phí nhiên liệu tăng và lịch trình quốc tế bị xáo trộn. Nếu bất ổn kéo dài, những thay đổi tạm thời hiện nay có thể trở thành cấu trúc lâu dài, từ việc thiết kế lại tuyến bay cho tới sự dịch chuyển của các trung tâm trung chuyển quốc tế.

Dẫu vậy, cuộc khủng hoảng cũng cho thấy khả năng thích ứng đáng kể của ngành hàng không hiện đại. Với sự hỗ trợ của công nghệ, dữ liệu thời gian thực và cơ chế phối hợp an ninh chặt chẽ, các hãng hàng không Trung Đông đang chứng minh họ vẫn có thể duy trì hoạt động ngay cả trong những môi trường rủi ro bậc nhất thế giới.

Trung Kiên