EU yêu cầu hãng bay phải bồi thường nếu hủy chuyến vì khủng hoảng nhiên liệu

Trong cuộc phỏng vấn với tờ Financial Times, Ủy viên phụ trách Giao thông và Du lịch bền vững của EU, Apostolos Tzitzikostas, cho biết luật hàng không của châu Âu quy định rất rõ: việc giá nhiên liệu bay tăng mạnh không được xem là “trường hợp bất khả kháng”.

“Giá nhiên liệu máy bay là lý do dẫn đến việc hủy chuyến bay hiện nay, và nếu họ hủy chuyến bay mà không có lý do bất khả kháng họ sẽ phải hoàn tiền cho hành khách”, ông Apostolos Tzitzikostas nhấn mạnh.

Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh ngành hàng không toàn cầu đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nhiên liệu nghiêm trọng sau khi xung đột tại Iran leo thang và eo biển Hormuz tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược của thế giới bị gián đoạn. Giá nhiên liệu máy bay đã tăng vọt lên hơn 200 USD/thùng, khiến nhiều hãng hàng không châu Âu lao đao.

Theo các quan chức và nhà phân tích năng lượng, châu Âu có nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay chỉ trong vài tuần tới nếu chuỗi cung ứng từ Trung Đông tiếp tục bị đình trệ. Cuộc chiến tại Iran từ ngày 28/2/2026 đã làm suy giảm mạnh nguồn nhập khẩu nhiên liệu hàng không của châu Âu, trong khi năng lực lọc dầu nội địa của khu vực này cũng đã giảm đáng kể trong gần hai thập kỷ qua do nhiều nhà máy lọc dầu đóng cửa hoặc chuyển sang sản xuất nhiên liệu sinh học.

Dù vậy, ông Tzitzikostas bác bỏ những cảnh báo mang tính hoảng loạn về nguy cơ cạn nhiên liệu trong tháng 6, đồng thời cho biết EU đã triển khai cơ chế phối hợp khẩn cấp giữa các quốc gia thành viên nhằm đảm bảo nguồn cung nhiên liệu máy bay và dầu diesel trong giai đoạn cao điểm du lịch hè.

Trong khi đó, nhiều hãng hàng không châu Âu đã bắt đầu chịu tác động trực tiếp từ cú sốc giá nhiên liệu. Lufthansa Group cho biết giá nhiên liệu tăng đột biến có thể khiến tập đoàn thiệt hại thêm khoảng 2 tỷ USD trong năm nay. Hãng cảnh báo việc đóng cửa eo biển Hormuz đang gây thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu bay tinh chế và đẩy giá nhiên liệu lên mức rất cao.

Một số hãng bay như Aer Lingus và Lufthansa đã phải cắt giảm hoặc hủy một số chuyến bay vì áp lực chi phí nhiên liệu.

Ngược lại, Ryanair - một trong những hãng hàng không lớn nhất châu Âu tuyên bố sẽ không hủy lịch bay mùa hè nhờ đã thực hiện chiến lược bảo hiểm rủi ro nhiên liệu từ sớm. Theo người phát ngôn của hãng, Ryanair đã khóa giá 80% lượng nhiên liệu sử dụng đến tháng 3/2027 ở mức khoảng 67 USD/thùng, thấp hơn rất nhiều so với giá giao ngay hiện nay.

Không chỉ châu Âu, các hãng hàng không châu Á cũng đang chịu áp lực nặng nề. Tony Fernandes, giám đốc điều hành của AirAsia, cho rằng cuộc khủng hoảng nhiên liệu hiện nay còn nghiêm trọng hơn cả đại dịch Covid-19.

“Tôi từng nghĩ Covid-19 là điều tồi tệ nhất mình chứng kiến. Nhưng khi chi phí chính của doanh nghiệp tăng gần gấp ba chỉ sau một đêm, đó là cú sốc chưa từng có”, ông nói với Financial Times.

Dù vậy, AirAsia vẫn thể hiện tham vọng mở rộng dài hạn. Hãng vừa ký thỏa thuận trị giá 19 tỷ USD để mua 150 máy bay Airbus A220-300 từ năm 2028, với khả năng tăng gấp đôi đơn đặt hàng trong tương lai. Đây được xem là thương vụ lớn nhất trong lịch sử ngành sản xuất máy bay Canada và sẽ mang lại thêm nhiều việc làm cho nhà máy sản xuất cánh máy bay tại Belfast, Bắc Ireland.

Tại Anh, dù các quy định hàng không của EU phần lớn vẫn được duy trì sau Brexit, chính phủ của Thủ tướng Keir Starmer được cho là đang xem xét nới lỏng các hình phạt đối với hãng hàng không hủy chuyến nội địa vì thiếu nhiên liệu.

Tuy nhiên, phía chính phủ Anh khẳng định hiện chưa có dấu hiệu thiếu hụt nhiên liệu hàng không nghiêm trọng. Bộ Giao thông Vận tải Anh cho biết các hãng bay và sân bay vẫn đang duy trì lượng dự trữ cần thiết để đảm bảo hoạt động liên tục trong mùa du lịch cao điểm.

Dẫu vậy, với giá nhiên liệu tiếp tục leo thang và căng thẳng địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, ngành hàng không toàn cầu được dự báo sẽ còn đối mặt với nhiều tháng biến động mạnh phía trước.

Hoàng Anh