Cơ hội và thách thức của hàng không Việt trước "cơn gió lớn" từ Ấn Độ

Việc Việt Nam và Ấn Độ nâng cấp quan hệ lên mức “Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường” sau chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mở ra một giai đoạn hợp tác kinh tế sâu rộng hơn giữa hai nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh của châu Á. Hai bên đã thống nhất mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 25 tỷ USD vào năm 2030, đồng thời thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược như công nghệ, năng lượng, logistics, chuỗi cung ứng, đất hiếm, chuyển đổi số và kết nối hạ tầng.

Những thỏa thuận này tạo ra dư địa phát triển rất lớn cho ngành hàng không. Khi dòng vốn, thương mại, du lịch và dịch chuyển doanh nghiệp giữa hai nước gia tăng, nhu cầu vận tải hàng không chắc chắn sẽ tăng theo. Đây là cơ hội để mở thêm các đường bay thẳng giữa Việt Nam với những trung tâm kinh tế lớn của Ấn Độ như New Delhi, Mumbai hay Bangalore, đồng thời thúc đẩy vận tải hàng hóa hàng không giữa Nam Á và Đông Nam Á.

Bên cạnh thị trường hành khách, hàng không Việt Nam còn có thể hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng và sự nổi lên của Ấn Độ như một trung tâm công nghệ, công nghiệp và logistics mới của thế giới. Nếu tận dụng tốt, Việt Nam không chỉ mở rộng thị trường bay mà còn có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hàng không khu vực, từ logistics, bảo dưỡng tàu bay đến nhiên liệu hàng không bền vững. Tuy nhiên, cơ hội này cũng đi kèm sức ép cạnh tranh lớn khi Ấn Độ hiện đã trở thành một cường quốc hàng không mới với tốc độ phát triển thuộc nhóm nhanh nhất thế giới.

Tiềm năng từ thị trường hơn 1,4 tỷ dân

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, năm 2025 Việt Nam đón khoảng 750.000 lượt khách Ấn Độ, tăng gần 50% so với năm trước và cao gấp hơn 4 lần so với năm 2019. Chỉ tính trong quý I/2026, lượng khách từ quốc gia Nam Á này đạt hơn 242.000 lượt, tăng tới 169,3% so với cùng kỳ.

Với tốc độ tăng trưởng ấn tượng này, Ấn Độ hiện hiện đứng thứ 6 trong top 10 thị trường gửi khách quốc tế đến Việt Nam và là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất toàn ngành du lịch.

Một khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ chỉ ra rằng, 100% du khách Ấn Độ tham gia khảo sát đánh giá cao sự thân thiện của người Việt Nam. Bên cạnh đó, họ cũng dành sự quan tâm đến thiên nhiên và cảnh quan (56%), hoạt động giải trí (44%) và ẩm thực đặc sắc (33%).

Đây cũng là lý do Việt Nam đang xác định Ấn Độ là một trong những thị trường trọng điểm trong chiến lược xúc tiến du lịch quốc tế giai đoạn mới. Trong kế hoạch xúc tiến năm 2026, Việt Nam sẽ tiếp tục tập trung quảng bá tại các hội chợ du lịch lớn như OTM Mumbai và SATTE New Delhi - những sự kiện quy tụ đông đảo doanh nghiệp lữ hành, hàng không và du lịch hàng đầu của Ấn Độ.

Theo ông Nguyễn Trùng Khánh, Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, mức tăng trưởng về số lượng khách du lịch Ấn Độ đến Việt Nam trong thời gian qua phản ánh hiệu quả của việc mở rộng kết nối mạng lưới bay và các hoạt động xúc tiến thương mại song phương.

Trên thực tế, sự bùng nổ của thị trường khách Ấn Độ gắn chặt với tốc độ mở rộng mạng bay giữa hai quốc gia trong thời gian gần đây. Theo số liệu của Cục Hàng không Việt Nam, từ tháng 5/2025, Vietnam Airlines đã mở rộng mạng bay tới 4 thành phố lớn của Ấn Độ gồm New Delhi, Mumbai, Bengaluru và Hyderabad, với 6 đường bay thẳng đang khai thác.

Vietjet cũng đã đẩy mạnh hiện diện tại thị trường Ấn Độ khi nâng tổng số đường bay thẳng giữa hai nước lên 10 tuyến, kết nối ba đô thị lớn của Việt Nam gồm Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng với các trung tâm kinh tế, công nghệ và chính trị hàng đầu của Ấn Độ như New Delhi, Mumbai, Bengaluru, Hyderabad, Ahmedabad và Kochi.

Bên cạnh đó, các hãng hàng không Ấn Độ cũng đang tăng tốc hiện diện tại thị trường Việt Nam nhằm bắt sóng nhu cầu đi lại đang gia tăng mạnh mẽ. Mới đây, Air India chính thức khai thác đường bay thẳng giữa Hà Nội và Delhi với tần suất 5 chuyến mỗi tuần. Các chuyến bay hoạt động vào thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ Nhật hằng tuần. Ngoài ra, tuyến Hà Nội - Delhi còn mở ra cơ hội nối chuyến từ Việt Nam sang châu Âu thông qua trung tâm trung chuyển Delhi.

Đáng chú ý, sự tăng trưởng của thị trường khách Ấn Độ không chỉ mang lại lợi ích cho vận tải hành khách thông thường mà còn mở ra những phân khúc giá trị cao cho hàng không và du lịch Việt Nam. Trong vài năm gần đây, Việt Nam đang nổi lên như một trong những điểm đến hàng đầu của giới siêu giàu Ấn Độ trong phân khúc du lịch cưới và MICE (du lịch hội nghị, hội thảo, sự kiện).

Chỉ trong quý I năm nay, hàng loạt đám cưới của các cặp đôi Ấn Độ đã được tổ chức tại Việt Nam. Nổi bật là đám cưới của một gia đình tỷ phú Ấn Độ diễn ra tại biển Hạ Long (Quảng Ninh) với quy mô khoảng 300-500 khách. Trước đó, năm 2025 tại Phú Quốc, một đám cưới xa hoa khác của giới siêu giàu Ấn Độ đã diễn ra liên tục trong 7 ngày, quy tụ hơn 1.000 khách mời.

Ở chiều ngược lại, lượng khách Việt Nam đến Ấn Độ cũng tăng nhanh sau đại dịch Covid-19, đặc biệt trong các phân khúc du lịch tâm linh, y tế, thương mại và công nghệ. Giai đoạn 2019 - 2024, Việt Nam nằm trong nhóm 4 thị trường khách quốc tế đến tăng trưởng nhanh nhất của Ấn Độ.

Sức ép từ “gã khổng lồ” hàng không mới của châu Á

Tuy nhiên, đi cùng với dư địa hợp tác rất lớn là sức ép cạnh tranh ngày càng rõ nét đối với ngành hàng không Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh Ấn Độ đang nổi lên như một trong những cường quốc hàng không mới của châu Á.

Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), Ấn Độ hiện đã vươn lên nhóm thị trường hàng không lớn nhất thế giới. Báo cáo của IATA cho thấy trong năm 2025, nhu cầu vận tải hành khách hàng không toàn cầu tăng 5,3%, trong đó thị trường nội địa Ấn Độ tiếp tục nằm trong nhóm tăng trưởng nhanh nhất với mức tăng 5,2%.

Không chỉ tăng trưởng về lượng khách, quy mô đội bay của các hãng hàng không Ấn Độ cũng đang mở rộng với tốc độ rất nhanh. Trong thông báo công bố ngày 29/1/2026, Airbus dự báo đội tàu bay thương mại của Ấn Độ sẽ tăng gấp ba lần, đạt khoảng 2.250 máy bay trong vòng 10 năm tới, qua đó đưa quốc gia này trở thành thị trường hàng không dân dụng lớn thứ ba thế giới vào năm 2035.

Theo ông Jurgen Westermeier - Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Airbus Ấn Độ và Nam Á cho biết: "Chúng ta đang chứng kiến trung tâm của ngành hàng không toàn cầu dịch chuyển về phía Đông. Việc mở rộng đội bay của Ấn Độ không chỉ giúp tăng khả năng kết nối trong nước mà còn đưa quốc gia này trở thành trung tâm trung chuyển quốc tế quan trọng. Vì vậy giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành hàng không Ấn Độ cần đảm bảo mô hình vận hành phát triển tương xứng với tốc độ mở rộng đội bay và mạng đường bay".

Có thể nói, đằng sau sự bùng nổ này là tiềm lực rất lớn về công nghệ, nguồn vốn, đào tạo nhân lực và hệ sinh thái công nghiệp hàng không mà Ấn Độ đang sở hữu. Theo IBEF, Ấn Độ hiện là thị trường hàng không nội địa lớn thứ ba thế giới với tổng lượng hành khách và hàng hóa hàng không duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm liên tiếp. Sự phát triển này được thúc đẩy bởi tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh, thu nhập cải thiện và xu hướng “đại chúng hóa” vận tải hàng không.

Trong khi đó, theo IMARC Group, quy mô thị trường hàng không Ấn Độ năm 2025 đạt khoảng 16,2 tỷ USD và có thể tăng lên hơn 45,5 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng bình quân gần 12% mỗi năm.

Đối với Việt Nam, sự tăng trưởng mạnh của hàng không Ấn Độ mở ra dư địa rất lớn cho cả vận tải hành khách lẫn hàng hóa. Khách Ấn Độ hiện không còn chỉ tập trung ở nhóm du lịch phổ thông mà đang mở rộng mạnh sang các phân khúc có mức chi tiêu cao như MICE, nghỉ dưỡng cao cấp và du lịch cưới.

Bên cạnh đó, tiềm năng vận tải hàng hóa giữa hai nước cũng được đánh giá rất lớn khi Ấn Độ hiện là nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới với nhu cầu nhập khẩu mạnh các mặt hàng điện tử, nông sản, dược phẩm, linh kiện công nghệ và hàng tiêu dùng. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển, tuyến vận tải hàng không Việt Nam - Ấn Độ được kỳ vọng có thể trở thành một hành lang logistics mới của khu vực.

Tuy nhiên, cơ hội càng lớn thì áp lực cạnh tranh cũng càng rõ rệt. Với lợi thế về quy mô thị trường nội địa và năng lực tài chính, các doanh nghiệp hàng không Ấn Độ được đánh giá sẽ đẩy mạnh sự hiện diện tại Việt Nam trong thời gian tới, không chỉ ở lĩnh vực vận tải mà còn ở toàn bộ chuỗi giá trị hàng không.

Đáng chú ý, cuộc cạnh tranh hiện nay không còn chỉ dừng ở mở đường bay hay giành thị phần hành khách, mà đang mở rộng sang những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn như MRO (bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay), logistics hàng không, đào tạo nhân lực kỹ thuật cao và chuyển đổi số.

Theo báo cáo của ICF công bố năm 2025, thị trường MRO thương mại của Ấn Độ hiện trị giá khoảng 3 tỷ USD và có thể vượt 10 tỷ USD vào năm 2035, với tốc độ tăng trưởng khoảng 11% mỗi năm - cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu.

Song song với đó, nhiều tập đoàn lớn như Safran, Airbus hay GE Aerospace đang tăng tốc đầu tư vào hệ sinh thái bảo dưỡng động cơ và linh kiện hàng không tại Ấn Độ. Riêng IndiGo đã đầu tư khoảng 1.100 crore rupee (khoảng 130 triệu USD) để xây dựng tổ hợp MRO quy mô lớn tại Bengaluru với khả năng bảo dưỡng đồng thời nhiều tàu bay thân rộng và thân hẹp.

Theo dự báo của Airbus, khi quy mô đội bay tăng gấp ba lần trong thập kỷ tới, Ấn Độ cũng sẽ nhanh chóng trở thành trung tâm MRO mới của khu vực. Thị trường bảo dưỡng thân vỏ, động cơ và linh kiện máy bay của nước này được dự báo sẽ tăng gấp ba lần, đạt khoảng 9,5 tỷ USD vào năm 2035.

Trong khi đó, dù có tốc độ tăng trưởng đội tàu bay khá nhanh, năng lực MRO của Việt Nam hiện vẫn còn hạn chế. Nhiều hạng mục bảo dưỡng lớn của các hãng hàng không Việt Nam vẫn phải thực hiện tại Singapore, Malaysia hoặc Hong Kong (Trung Quốc), khiến phần lớn giá trị gia tăng của ngành tiếp tục chảy ra nước ngoài.

Hiện nay, bức tranh MRO tại Việt Nam gần như vẫn là “sân chơi” của Vietnam Airlines thông qua Công ty TNHH MTV Kỹ thuật máy bay (VAECO). Doanh nghiệp này hiện vận hành 6 hangar quy mô lớn tại Nội Bài và Tân Sơn Nhất.

Trong nhiều năm, do chi phí đầu tư rất lớn, các hãng hàng không tư nhân như Vietjet Air hay Bamboo Airways chủ yếu lựa chọn thuê ngoài dịch vụ bảo dưỡng thay vì tự đầu tư hangar riêng.

Thực tế, Vietjet phải đưa máy bay sang các cơ sở bảo dưỡng tại nước ngoài, trong đó có Lào, để thực hiện các kỳ kiểm tra định kỳ. Tuy nhiên, khi quy mô khai thác ngày càng lớn, việc phụ thuộc vào đối tác bên ngoài bắt đầu bộc lộ nhiều hạn chế như tăng chi phí vận hành và bị động trong kế hoạch khai thác tàu bay.

Chính vì vậy, các hãng hàng không tư nhân Việt Nam đang bắt đầu đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng MRO. Năm 2023, Vietravel Airlines cũng hợp tác với Boeing để nghiên cứu phát triển cơ sở bảo dưỡng tàu bay tại sân bay Phú Bài.

Năm 2025, Vietjet được lựa chọn là nhà đầu tư đặc biệt cho dự án Hangar số 3 và 4 tại Cảng hàng không quốc tế Long Thành với tổng vốn hơn 1.700 tỷ đồng. Giai đoạn 1 của dự án dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2026.

Có thể thấy, thị trường MRO tại Việt Nam đang bắt đầu bước vào giai đoạn sôi động hơn. Tuy nhiên, nếu so với tốc độ mở rộng và quy mô đầu tư của Ấn Độ, khoảng cách giữa hai bên vẫn còn khá lớn.

Chính vì vậy, trong bối cảnh quan hệ hai nước Việt Nam - Ấn Độ tiếp tục được nâng cấp lên "Đối tác chiến lược Toàn diện tăng cường" và kết nối hàng không ngày càng mở rộng, các doanh nghiệp Ấn Độ được đánh giá sẽ đẩy mạnh hiện diện tại thị trường Việt Nam trong thời gian tới. Điều này mở ra cơ hội để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hàng không khu vực, song đồng thời cũng đặt ra thách thức cạnh tranh không nhỏ đối với các hãng hàng không và doanh nghiệp nội địa.

Thu Hằng