Việt Nam - Nhật Bản mở rộng hợp tác công nghệ vũ trụ
Sau khi tiến hành hội đàm, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác, trong đó văn bản liên quan đến lĩnh vực công nghệ vũ trụ.
Sáng 2/5/2026, tại Thủ đô Hà Nội, TS. Lê Xuân Huy, Phó Tổng Giám đốc, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) và Ông Yasuo Ishii, Phó Chủ tịch cấp cao, Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã trao “Văn bản Sửa đổi Thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản về Trao đổi Dữ liệu Vệ tinh” .
Sự kiện diễn ra dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Việt Nam Lê Minh Hưng và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, đánh dấu bước tiến mới trong hợp tác không gian giữa hai quốc gia.
Theo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, VNSC và JAXA đã triển khai hợp tác từ năm 2017, khi hai bên ký thỏa thuận chia sẻ các sản phẩm ảnh vệ tinh quan sát mặt đất ALOS-2. Đây là vệ tinh radar sử dụng cảm biến PALSAR-2, có khả năng thu nhận dữ liệu trong mọi điều kiện thời tiết, kể cả ban đêm hoặc khi có mây che phủ.
Trong gần một thập kỷ triển khai, phía Nhật Bản đã cung cấp khoảng 130.000 cảnh ảnh lãnh thổ Việt Nam, trong đó gần 100.000 cảnh được tích hợp vào hệ thống Vietnam Data Cube, phục vụ cộng đồng nghiên cứu trong nước.
Nguồn dữ liệu này đã góp phần đáng kể trong nhiều lĩnh vực ứng dụng. Các nhà khoa học Việt Nam đã sử dụng ảnh radar để theo dõi sinh trưởng cây lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long, giám sát diễn biến lũ lụt theo thời gian gần thực, cũng như đánh giá biến động rừng và suy thoái tài nguyên.
Bước sang giai đoạn mới, tháng 7/2024, JAXA đã phóng thành công vệ tinh thế hệ tiếp theo ALOS-4, mang theo cảm biến PALSAR-3 với phạm vi quét rộng hơn và độ phân giải cao hơn. So với thế hệ trước, ALOS-4 cho phép tăng tần suất quan sát, cải thiện độ chi tiết của ảnh và mở rộng khả năng ứng dụng trong các lĩnh vực như giám sát thiên tai, quy hoạch đô thị và quản lý tài nguyên.
Trong bối cảnh đó, việc ký kết văn bản sửa đổi lần này nhằm tạo hành lang pháp lý để VNSC tiếp tục tiếp nhận và khai thác dòng dữ liệu mới từ cả ALOS-2 và ALOS-4.
Theo thỏa thuận, JAXA vẫn giữ vai trò cung cấp dữ liệu vệ tinh, trong khi VNSC là đầu mối tiếp nhận, xử lý và chia sẻ cho cộng đồng khoa học trong nước, đồng thời gửi lại các báo cáo ứng dụng cho phía Nhật Bản. Cơ chế hợp tác hai chiều này không chỉ giúp duy trì chuỗi số liệu quan trắc liên tục mà còn nâng cao năng lực nghiên cứu và ứng dụng công nghệ không gian của Việt Nam.
Việc mở rộng hợp tác dữ liệu vệ tinh được kỳ vọng sẽ góp phần hỗ trợ các bộ, ngành trong công tác quản lý tài nguyên, ứng phó biến đổi khí hậu và giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Đồng thời, đây cũng là minh chứng cho xu hướng hợp tác quốc tế ngày càng sâu rộng trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ, nơi Việt Nam đang từng bước khẳng định vai trò là đối tác tích cực và có trách nhiệm trong khu vực.