NASA dồn nguồn lực quyết đưa con người trở lại Mặt Trăng vào năm 2028
Giám đốc NASA Jared Isaacman khẳng định Mỹ vẫn có cơ hội đưa con người trở lại Mặt Trăng vào năm 2028 dù chương trình vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là việc chậm phát triển bộ đồ phi hành gia thế hệ mới.
Phát biểu trong phiên điều trần trước tiểu ban Phân bổ Ngân sách của Hạ viện Mỹ ngày 27/4, ông Isaacman cho biết Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) hiện đã có một kế hoạch thực tế hơn nhiều để giành ưu thế trong cuộc đua không gian mới.
NASA tăng tốc chương trình Artemis
Kể từ khi nhậm chức vào tháng 12 năm ngoái, ông Isaacman đã thúc đẩy việc đẩy nhanh chương trình Artemis - kế hoạch đưa con người trở lại Mặt Trăng và xây dựng sự hiện diện lâu dài tại đây.
Theo lộ trình hiện nay: Artemis III dự kiến năm 2027 sẽ thử nghiệm tàu Orion kết nối với hệ thống đổ bộ Mặt Trăng do SpaceX và Blue Origin phát triển trên quỹ đạo Trái Đất. Artemis IV dự kiến năm 2028 sẽ thực hiện chuyến hạ cánh có người lái lên Mặt Trăng, thậm chí có thể có hai chuyến.
Ông Isaacman nhấn mạnh Trung Quốc đang tiến rất nhanh với mục tiêu đưa phi hành gia lên Mặt Trăng vào năm 2030. “Họ đang hành động rất nhanh. Chúng ta có cơ hội làm trước, nhưng thời gian cực kỳ gấp rút. Bất kỳ sự chậm trễ nào lúc này cũng tiềm ẩn rủi ro lớn”, ông cảnh báo.
“Chúng tôi là những người ủng hộ nhiệt thành nhất của các bạn. Chúng tôi muốn các bạn thành công”, Hạ nghị sĩ Harold Rogers (Đảng Cộng hòa, bang Kentucky), Chủ tịch Tiểu ban Phân bổ Ngân sách Thương mại - Tư pháp - Khoa học (CJS), khẳng định với Isaacman. “Tôi tin rằng đây là quan điểm chung của cả hai đảng.
Giám đốc Jared Isaacman cho biết lộ trình ưu tiên mới của NASA tập trung vào việc đưa con người trở lại Mặt Trăng vào năm 2028 và xây dựng căn cứ tại đây dựa trên hợp tác công - tư. Đến năm 2030, mục tiêu là thương mại hóa các hoạt động ở quỹ đạo thấp để thay thế ISS, đồng thời kiến tạo nền kinh tế Mặt Trăng.
Về khoa học, kế hoạch bao gồm việc đưa kính viễn vọng Nancy Grace Roman vào vận hành cuối năm nay, thám hiểm vệ tinh Titan của Sao Thổ bằng robot bay Dragonfly vào năm 2028 và đặc biệt là hiện thực hóa việc phát điện hạt nhân trên mặt trăng vào cuối thập kỷ.
Tuyên bố của người đứng đầu NASA được đưa ra trong bối cảnh Nhà Trắng đề xuất ngân sách NASA năm 2027 chỉ còn 18,83 tỷ USD, giảm 23% so với mức dự kiến năm 2026 là 24,44 tỷ USD. Theo những tài liệu được công bố mức ngân sách này được dự kiến kéo dài cho đến năm 2031. Tuy nhiên, ngân sách cho các chương trình thám hiểm Mặt Trăng và Sao Hỏa lại được tăng từ 7,78 tỷ USD lên 8,51 tỷ USD, cho thấy ưu tiên đang dồn vào các sứ mệnh có người lái.
Ngược lại, nhiều lĩnh vực khác như khoa học không gian, hoạt động ISS, công nghệ vũ trụ và hàng không bị đề xuất cắt giảm mạnh. Trong đó, chi tiêu cho Khoa học (giảm từ 7,25 tỷ xuống còn 3,89 tỷ USD); Hoạt động Không gian, bao gồm Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), giảm từ 4,175 tỷ xuống còn 3,047 tỷ USD; Công nghệ Không gian giảm từ 920 triệu xuống 624 triệu USD; Hàng không giảm từ 935 triệu xuống 609,5 triệu USD; và các dịch vụ An toàn, An ninh, Sứ mệnh của cơ quan này cũng bị cắt giảm từ 3 tỷ xuống còn 1,99 tỷ USD.
Ông Isaacman cho rằng Mỹ không thể tiếp tục xây dựng các chương trình “quá lớn để thất bại nhưng cũng quá đắt để thành công”.
Chìa khoá của dự án là bộ đồ phi hành gia mới
Dù tự tin về tiến độ Artemis, NASA vẫn gặp khó khăn trong việc thiết kế bộ đồ không gian thế hệ mới. Theo báo cáo kiểm toán của Tổng thanh tra NASA công bố ngày 20/4, các bộ đồ hiện nay đã quá cũ, phần lớn thiết kế từ hơn 20 năm trước và tồn tại nhiều rủi ro an toàn. Một số chuyến đi bộ ngoài không gian trên ISS từng phải rút ngắn hoặc trì hoãn vì sự cố.
Năm 2022, NASA ký hợp đồng tổng trị giá 3,1 tỷ USD với Axiom Space và Collins Aerospace để phát triển bộ đồ mới cho các sứ mệnh Mặt Trăng và trạm vũ trụ thương mại. Tuy nhiên, Collins Aerospace sau đó không thể đáp ứng tiến độ. Điều này khiến Axiom trở thành đơn vị chủ lực, nhưng thời gian chuẩn bị hiện rất gấp.
Báo cáo kiểm toán cảnh báo: Bộ đồ mới có thể không kịp cho các sứ mệnh Artemis đúng hạn. Nếu tiếp tục chậm trễ như các chương trình trước đây, việc thử nghiệm thực tế có thể bị lùi tới năm 2031.
Tuy nhiên, Bà Lori Glaze, quyền Phó giám đốc phụ trách Ban Phát triển Hệ thống Thám hiểm, cho biết cơ quan đang tăng tốc thử nghiệm bộ đồ mới. Các bài kiểm tra đang diễn ra gồm: Mô phỏng dưới nước tại Phòng thí nghiệm Trọng lực Trung tính; Thử nghiệm buồng chân không tại Trung tâm Johnson và Đánh giá có người điều khiển thực tế. Theo bà Glaze, tiến độ hiện vẫn phù hợp để hỗ trợ mục tiêu đổ bộ Mặt Trăng năm 2028.
Cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung trên Mặt Trăng hiện không chỉ là vấn đề khoa học, mà còn mang ý nghĩa địa chính trị và công nghệ. Nếu Mỹ thất bại trong việc quay lại Mặt Trăng trước Trung Quốc, đây có thể trở thành cú sốc chiến lược tương tự Sputnik cách đây gần 70 năm.
Với NASA, thách thức lúc này không phải thiếu tham vọng, mà là phải biến kế hoạch thành hiện thực đúng thời hạn - từ tên lửa, tàu đổ bộ cho đến bộ đồ phi hành gia. Chỉ cần một mắt xích chậm trễ, lợi thế có thể đổi chủ.