Hai máy bay suýt va nhau lúc hạ cánh, an toàn sân bay Mỹ bị đặt dấu hỏi lớn
Vụ hai máy bay chở khách của American Airlines và Air Canada suýt va chạm trên không lúc cùng hạ cánh là diễn biến mới nhất trong nhiều sự cố hàng không nghiệm trọng diễn ra tại các sân bay Mỹ gần đây.
Theo báo cáo sơ bộ, một máy bay Embraer E175 do American Airlines khai thác và một máy bay cùng loại do Air Canada vận hành đã bay sát nhau ở khoảng cách khoảng 106 mét (350 feet) khi tiếp cận hai đường băng song song tại Sân bay Quốc tế John F. Kennedy (JFK) ở New York. Sự cố buộc cả hai phi hành đoàn phải thực hiện thao tác bay vòng lại sau khi hệ thống cảnh báo va chạm trên máy bay được kích hoạt.
Hai máy bay chỉ còn cách nhau 100m
Vụ việc xảy ra vào khoảng 14h30 chiều thứ Hai ngày 20/4 (giờ địa phương) tại New York. Khi đó, chuyến bay 4464 do Republic Airways khai thác cho American Airlines, khởi hành từ Sân bay Quốc tế Indianapolis, đang tiếp cận đường băng 31L tại JFK.
Cùng thời điểm, chuyến bay 554 do Jazz Aviation khai thác cho Air Canada, bay từ Toronto, đang tiếp cận đường băng song song 31R.
Theo thông tin ban đầu từ Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), máy bay của American Airlines đã “đi chệch khỏi đường tiếp cận dự định” và cắt ngang luồng tiếp cận, tạo ra nguy cơ xung đột trực tiếp với máy bay của Air Canada. Các kiểm soát viên không lưu ngay lập tức phát hiện tình huống và cảnh báo rằng phi hành đoàn American Airlines đang vượt khỏi đường tiếp cận 31L.
Đồng thời, họ hướng dẫn máy bay Air Canada tăng độ cao lên 3.000 feet (914 mét) do “các máy bay khác bên trái đang vượt quá đường tiếp cận song song”.
Chuông báo động chống va chạm vang lên trong cả hai buồng lái. Theo quy trình tiêu chuẩn, cả hai phi hành đoàn đều làm theo hướng dẫn giải quyết xung đột - một chỉ thị khẩn cấp từ hệ thống tránh va chạm và kiểm soát không lưu. Hai máy bay ngay lập tức thực hiện thao tác bay vòng lại.
Tại thời điểm gần nhất, khoảng cách thẳng đứng giữa hai máy bay chỉ khoảng 107 mét (350 feet), trong khi khoảng cách ngang chỉ khoảng 1 km (0,62 dặm) - mức cực kỳ nhỏ trong bối cảnh tiếp cận hạ cánh tại một sân bay có mật độ hoạt động cao.
Đại diện Republic Airways cho biết phi hành đoàn đã nhận được "cảnh báo né tránh"- tức cảnh báo tránh va chạm nghiêm trọng nhất do Hệ thống Cảnh báo va chạm máy bay (TCAS) phát ra. Đây là loại cảnh báo buộc phi công phải lập tức thay đổi độ cao (tăng hoặc giảm) để tránh nguy cơ va chạm trực tiếp.
Phía Jazz Aviation (đối tác bay của Air Canada) xác nhận tổ lái đã nhận được tín hiệu cảnh báo va chạm và lệnh né tránh (RA), đồng thời nhận được các chỉ dẫn cấp bách từ phía kiểm soát không lưu. Sự phối hợp giữa cảnh báo tự động và điều hành không lưu đã giúp hai máy bay ngay lập tức thực hiện bay vòng lại theo đúng quy trình.
An toàn tại các sân bay Mỹ bị đặt dấu hỏi
Các chuyên gia nhận định đây không phải là một sự cố “giãn cách thông thường”, mà là tình huống hai máy bay bị đẩy trực tiếp vào vùng không phận xung đột trong quá trình tiếp cận song song - một trong những giai đoạn nhạy cảm nhất của chuyến bay.
Việc một máy bay “lệch khỏi đường tiếp cận dự định” và tiến quá gần máy bay khác cho thấy nguy cơ tiềm ẩn trong việc điều phối không lưu tại những sân bay có mật độ hoạt động cao như JFK. Khoảng cách chỉ hơn 100 mét ở thời điểm hạ cánh không thành công được coi là dấu hiệu cho thấy sự cố đã tiến rất gần đến ngưỡng tai nạn nghiêm trọng.
Sự cố cũng làm dấy lên mối lo ngại về hoạt động điều phối tại JFK - một trong những sân bay bận rộn và phức tạp nhất nước Mỹ, nơi các đường băng song song yêu cầu độ chính xác rất cao trong kiểm soát không lưu và tuân thủ quy trình của phi công.
Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) xác nhận đang tiến hành điều tra toàn diện vụ việc. Cuộc điều tra dự kiến sẽ tập trung vào nguyên nhân khiến máy bay lệch đường tiếp cận, vai trò của kiểm soát viên không lưu, cũng như phản ứng của phi hành đoàn trong tình huống khẩn cấp.
Vụ việc tại JFK không phải là trường hợp cá biệt, mà nằm trong chuỗi các sự cố an toàn hàng không đáng lo ngại tại Mỹ trong năm 2026.
Chỉ một tuần trước, hai máy bay của Southwest Airlines đã bay cách nhau khoảng 152 mét gần sân bay Nashville, sau khi một chỉ thị từ kiểm soát không lưu khiến một máy bay bay vào đường bay của máy bay còn lại. Cả hai phi hành đoàn đã phải thực hiện các biện pháp né tránh ngay sau khi hệ thống cảnh báo va chạm được kích hoạt.
Cuối tháng 3, FAA cũng mở cuộc điều tra sau khi một chiếc Boeing 737 của United Airlines suýt va chạm với trực thăng quân sự Black Hawk ở khoảng cách khoảng 160 mét gần sân bay quốc tế John Wayne tại hạt Orange.
Không chỉ trên không, các sự cố nguy hiểm còn xảy ra trên mặt đất. Một máy bay của Frontier Airlines tại sân bay Los Angeles suýt va chạm với phương tiện dịch vụ, trong khi một máy bay của American Airlines tại Charlotte phải phanh gấp để tránh một xe tải trên đường băng.
Đáng chú ý, vào tháng 3/2026, một máy bay của Air Canada Express đã va chạm với xe cứu hỏa tại sân bay LaGuardia, biến một tình huống suýt tai nạn thành một vụ tai nạn chết người, làm gia tăng áp lực giám sát đối với toàn bộ hệ thống an toàn hàng không khu vực.
Sự cố suýt va chạm giữa American Airlines và Air Canada tại JFK là minh chứng của nguy cơ từ việc hạ tầng hàng không chịu sức ép quá lớn. Dù các hệ thống cảnh báo và phản ứng của phi hành đoàn đã hoạt động hiệu quả trong việc ngăn chặn tai nạn, tần suất gia tăng của các sự cố tương tự đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát lại toàn bộ hệ thống điều phối và kiểm soát không lưu.