Vì sao "hôn nhân" của hai hãng bay lớn nhất nước Mỹ khó thành hiện thực?
Mặc dù được nhận được sự ủng hộ của Tổng thống Trump nhưng thương vụ sáp nhập United Airlines với American Airlines đối mặt với nhiều rào cản pháp lý và những rủi ro vận hành.
Theo Bloomberg, ý tưởng sáp nhập United Airlines với American Airlines được cho là xuất hiện khi CEO Scott Kirby đề xuất ý tưởng với Tổng thống Trump trong một cuộc họp tại Nhà Trắng. Với một người vốn nổi tiếng đam mê cho những siêu dự án như Tổng thống Trump, đề xuất này đã nhận được đồng ý về chủ trương từ ông chủ Nhà Trắng.
Nếu thương vụ này thành hiện thực sẽ hình thành một "gã khổng lồ" hàng không với quy mô lớn nhất toàn cầu, kiểm soát tới gần 1/3 thị phần bay nội địa Mỹ. Dẫu vậy, cho đến nay dự án vẫn chưa có nhiều tiến triển vì đang đối mặt với nhiều rào cản, đặc biệt là các vấn đề pháp lý - nơi các đạo luật hiện nay đang ưu tiên chống độc quyền và duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Rào cản pháp lý về độc quyền
Trong cuộc trả lời phỏng vấn gần đây, đến lượt Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy cho thấy tín hiệu ủng hộ sự tích tụ quy mô trong ngành hàng không, một chỉ dấu cho thấy quan điểm ủng hộ cuộc sáp nhập này.
Thị trường phản ứng tức thì khi đẩy giá trị cổ phiếu của American Airlines tăng 5%, theo sau đó United Airlines cũng tăng khoảng 1%. Tuy nhiên, cả hai hãng hàng không lẫn Nhà Trắng đều chưa đưa ra phản hồi chính thức. Ở giai đoạn hiện tại, chưa có dấu hiệu nào cho thấy thương vụ đã tiến xa hơn bước thăm dò ban đầu.
Trong khi đó, theo các chuyên gia thì vụ sáp nhập quy mô này khó lòng vượt qua được các quy định chống độc quyền thông thường. Việc cộng dồn vị thế của cả hai tại các trung tâm (hub) như Los Angeles và Chicago chắc chắn sẽ bị bác bỏ. Trong trường hợp các sân bay tại Newark và New York được coi là một thị trường chung, thì thị phần gây mất tính cạnh tranh tại đây cũng là rào cản lớn.
Luật sư chuyên về chống độc quyền Seth Bloom nhận định trên Reuters: "Giới chức cầm quyền khẳng định ưu tiên các yếu tố tác động đến túi tiền người dân, nhưng thực tế thỏa thuận này sẽ gia tăng khả năng chi phối giá vé của các hãng bay”.
Dữ liệu lịch sử từ các thương vụ sáp nhập giữa United-Continental hay American-US Airways cho thấy người tiêu dùng thường phải chịu giá cao hơn sau khi hợp nhất. Theo Air Traveler Club, giá vé từng tăng từ 5% đến 10% tại các đường bay trùng lặp.
Cả Bộ Tư pháp và Bộ Giao thông vận tải Mỹ chắc chắn sẽ tiến hành xem xét thỏa thuận này một cách khắt khe. Dù dưới một bộ máy chính quyền có tư tưởng cởi mở với doanh nghiệp, việc hợp nhất hai cái tên trong nhóm "Big Four" vẫn là một thử thách khó vượt qua.
Giới chuyên gia kinh tế và các nhà hoạt động vì người tiêu dùng đều nhìn nhận một thương vụ quy mô lớn như thế này sẽ gây ra những tác động tiêu cực trực tiếp đến công chúng.
Khi đối thủ lớn bị triệt tiêu, nhóm còn lại trong "Big Three" (gồm Delta và Southwest) sẽ dễ dàng bắt tay nâng giá vé và phí dịch vụ. Nhằm tối ưu hóa chi phí, thực thể sau sáp nhập thường khai tử các đường bay tới những thành phố ít lợi nhuận, khiến các sân bay cửa ngõ cấp trung sụt giảm lưu lượng bay nghiêm trọng.
Thách thức kỹ thuật và rủi ro hệ thống
Việc gộp hai bộ máy vận hành đồ sộ thường gây ra hỗn loạn tức thời cho hành khách. Ngoài ra, hội viên cao cấp của các chương trình khách hàng thân thiết sẽ đối mặt với tình trạng "quá tải". Với số lượng hội viên hạng "Bạch kim" hay "Elite" tăng vọt, cơ hội nâng hạng ghế miễn phí hay đổi vé thưởng sẽ trở nên khan hiếm và khốc liệt hơn.
Đặc biệt, một thực thể chiếm 1/3 thị trường nội địa chính là "mối nguy hệ thống" cho kinh tế Mỹ. Nếu gã khổng lồ này gặp khủng hoảng tài chính hoặc đình công, mạch máu giao thông quốc gia có thể bị đóng băng, buộc chính phủ phải dùng ngân sách để giải cứu.
Lời gợi ý của Scott Kirby được Bloomberg đưa tin vào ngày 13/04/2026 mang đậm dấu ấn phong cách truyền thông của ông Donald Trump: dùng các phát ngôn công khai hoặc "thăm dò" để kích hoạt phản ứng thị trường ngay lập tức, dù chưa có cam kết triển khai thực tế.
Kirby cũng khéo léo lập luận rằng việc sáp nhập sẽ giúp hàng không Mỹ cạnh tranh tốt hơn trước các đối thủ ngoại bang. Quan điểm này trùng khớp với đường lối bảo hộ thương mại quốc tế mà chính quyền hiện tại đang theo đuổi, tạo ra một lá chắn chính trị cho thương vụ đầy tranh cãi này.
Màn "trả miếng" của lãnh đạo United Airlines với công ty cũ?
American Airlines được cho là bên hưởng lợi nhiều nhất từ thương vụ tiềm năng này. Thực tế, hãng này đã bị United Airlines vượt mặt trong năm ngoái, đồng thời sở hữu khoản nợ cao hơn và biên lợi nhuận trung bình thấp hơn.
Đáng chú ý, Scott Kirby hiện là lãnh đạo của United nhưng từng bị American Airlines sa thải vào năm 2018. Một số nhà quan sát, điển hình như trang A View From The Wing, cho rằng ý tưởng hợp nhất này là một màn "trêu chọc" từ Scott Kirby khi hãng bay ông ta đang điều hành đang vượt mặt hãng bay đã sa thải ông ta trước đó.