SpaceX báo lỗ lớn trước thềm phiên IPO lịch sử vì "đèo bòng" công ty con

SpaceX đảo chiều lỗ lớn vì "đèo bòng" xAI

Theo thông tin được The Information công bố ngày 9/4, SpaceX của Elon Musk đã ghi nhận khoản lỗ gần 5 tỷ USD trong năm 2025, ngay cả khi doanh thu của doanh nghiệp tăng vọt lên hơn 18,5 tỷ USD.

Khoản lỗ được báo cáo đã đánh dấu một sự đảo chiều mạnh mẽ so với kết quả kinh doanh của công ty một năm trước đó - thời điểm doanh nghiệp này ghi nhận mức lợi nhuận khoảng 8 tỷ USD trên tổng doanh thu ước tính từ 15 đến 16 tỷ USD. Sự biến động đảo chiều này đã làm nổi bật chi phí ngày càng tăng từ các canh bạc mở rộng quy mô và các khoản đầu tư vào công nghệ mới.

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến khoản lỗ này được cho là do quá trình tích nhập xAI - liên doanh trí tuệ nhân tạo của tỷ phú Elon Musk mà SpaceX đã thâu tóm vào tháng 2/2026. Việc sáp nhập xAI phản ánh nỗ lực của công ty trong việc lấn sân sâu hơn vào lĩnh vực điện toán tiên tiến và hạ tầng vận hành bằng trí tuệ nhân tạo (AI).

SpaceX, tập đoàn do doanh nhân tỷ phú Elon Musk lãnh đạo, vẫn là đơn vị thực hiện các nhiệm vụ phóng tên lửa hoạt động tích cực nhất, chiếm tỷ trọng chi phối trên toàn cầu. Doanh nghiệp này đang tập trung nguồn lực đầu tư mạnh mẽ vào các công nghệ tiên phong như hệ thống tên lửa có thể tái vận hành, các giải pháp di chuyển giữa các hành tinh và mạng lưới hạ tầng dữ liệu ngoài không gian.

Công ty cũng đã vạch ra các kế hoạch đầy tham vọng nhằm triển khai các trung tâm dữ liệu vận hành bằng trí tuệ nhân tạo (AI) ngay trên quỹ đạo - một sáng kiến có thể làm tăng đáng kể chi phí vốn trong ngắn hạn, nhưng hứa hẹn mở ra những nguồn doanh thu mới trong tầm nhìn dài hạn.

Thông tin cập nhật về tài chính này xuất hiện vào đúng thời điểm then chốt đối với SpaceX, khi công ty vừa nộp hồ sơ niêm phong cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Mỹ vào tháng 3. Doanh nghiệp này được cho là đang hướng tới mức định giá 2.000 tỷ USD - một con số sẽ đưa SpaceX vào nhóm những công ty giá trị nhất thế giới.

Thêm những rắc rối từ "đứa con" mới

Không chỉ phải gánh chi phí, SpaceX phải "đau đầu" với những vấn đề khác của xAI. Cụ thể, hôm thứ Năm (9/4), xAI đã phải đệ đơn kiện nhằm ngăn chặn bang Colorado thực thi một đạo luật mới về quản lý các hệ thống trí tuệ nhân tạo. Động thái này đã làm leo thang cuộc tranh cãi về việc quyền giám sát AI nên thuộc về chính quyền các bang hay chính phủ liên bang tại Washington.

Đơn kiện được đệ trình lên Tòa án Quận của Mỹ tại bang Colorado nhằm thách thức Dự luật Thượng viện 24-205, dự kiến có hiệu lực vào ngày 30/6 tới. Đạo luật này buộc các nhà phát triển hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) 'nguy cơ cao' phải tuân thủ các yêu cầu về công khai thông tin và giảm thiểu rủi ro, đặc biệt trong các quyết định liên quan đến việc làm, nhà ở, giáo dục, y tế và dịch vụ tài chính.

Hãng AI của tỷ phú Elon Musk tuyên bố đạo luật trên đã xâm phạm Tu chính án thứ nhất thông qua việc áp đặt các rào cản lên quy trình thiết kế hệ thống và bắt buộc doanh nghiệp phải bày tỏ quan điểm về các vấn đề xã hội nhạy cảm. Phía công ty nhấn mạnh, những quy định này sẽ cưỡng ép họ phải điều chỉnh Grok - mô hình AI tiên phong của hãng theo định kiến của chính quyền bang về đa dạng hóa và phân biệt chủng tộc, làm mất đi bản chất khách quan vốn có của mô hình.

"Việc áp dụng các quy định chính phủ theo kiểu 'mảnh ghép' manh mún tại từng tiểu bang trên khắp cả nước có thể gây ra tác động kìm hãm sự đổi mới và ngăn cản tính cạnh tranh trên một thị trường mở," xAI tuyên bố.

xAI đang yêu cầu tòa án tuyên bố đạo luật này là vi phạm hiến pháp, đồng thời ban hành một lệnh đình chỉ để ngăn chặn việc thực thi.

Trong đơn khởi kiện, xAI dẫn chứng các sắc lệnh của Nhà Trắng nhằm phản đối quy chế quản lý AI phân mảnh ở cấp tiểu bang. Hồ sơ cũng nêu rõ những cảnh báo từ cấp liên bang về việc các bộ luật thiếu đồng bộ có khả năng gây tổn hại đến vai trò tiên phong của Mỹ trong lĩnh vực AI cũng như lợi ích an ninh quốc gia. Phía Văn phòng Tổng chưởng lý Colorado hiện chưa đưa ra phản hồi chính thức về các tranh chấp pháp lý đang diễn ra.

Trong khi một số công ty công nghệ và các nhà lập pháp Đảng Cộng hòa muốn các bang nhường lại quyền quản lý AI cho chính quyền Washington, thì Tổng chưởng lý bang California lại đưa ra cảnh báo về việc chỉ dựa dẫm vào Quốc hội. Ông dẫn chứng sự trì trệ kéo dài nhiều năm của các cơ quan liên bang trong việc ban hành luật về công nghệ và quyền riêng tư dữ liệu. Các cố vấn về AI của Tổng thống Donald Trump cũng ủng hộ quyền giám sát liên bang thông qua một khung pháp lý quốc gia tinh gọn, thay vì một hệ thống quy tắc manh mún ở cấp tiểu bang.

Hoàng Anh