Hàng không quốc tế phản ứng đa chiều trước dấu hiệu hạ nhiệt tại Trung Đông

Xung đột bùng phát từ các cuộc không kích của liên quân Mỹ - Israel vào các mục tiêu chiến lược của Iran từ ngày 28/2 đã để lại hệ lụy với ngàng ngành hàng không quốc tế. Trên phạm vi toàn cầu, các hãng bay đang phải vật lộn với cơn ác mộng chi phí do giá nhiên liệu tăng vọt sau những đứt gãy nguồn cung, mạng bay bị đảo lộn khi khu vực trung chuyển Trung Đông hầu như bị đóng băng.

Dù những thông tin gần đây cho thấy Mỹ và Iran đã bắt đầu có những trao đổi làm giảm một phần căng thẳng, eo biển Hormuz không còn khóa chặt như trước nhưng nhiều chuyên gia vẫn tỏ ra hoài nghi về hiệu quả về việc chiến trang hoàn toàn chấm dứt và mọi việc nhanh chóng trở lại như cũ.

Tổng Giám đốc IATA Willie Walsh nằm trong nhóm những chuyên gia hoài nghi về khả năng hạ nhiệt của thị trường dầu mỏ và nhiên liệu bay trong tương lai gần. Phát biểu trên Reuters, ông Walsh cho rằng ngay cả khi có lệnh ngừng bắn, giá nhiên liệu vẫn cần tới vài tháng để bình ổn.

Ông Walsh giải thích: "Sẽ phải mất nhiều tháng để đưa nguồn cung trở lại mức cần thiết, do những gián đoạn đối với năng lực lọc dầu tại Trung Đông,... không chỉ đối với nhiên liệu bay mà còn cả các sản phẩm dầu mỏ khác".

Phí hành lý cũng đã được điều chỉnh tăng để bù đắp chi phí vận hành. Ở góc độ rộng hơn, tạp chí Condé Nast Traveller dự báo các hãng hàng không trong khu vực sẽ không sớm gia tăng tần suất chuyến bay, khi chưa có bất kỳ tín hiệu thay đổi nào trong lịch trình của những 'ông lớn' như Emirates, Etihad Airways và Qatar Airways.

Nguyên nhân cốt lõi đằng sau sự thận trọng này là do thỏa thuận ngừng bắn hiện tại mới chỉ mang tính tạm thời. Không phận vẫn đang bị hạn chế, và chính phủ các nước vẫn chưa thay đổi các khuyến cáo du lịch đối với khu vực này.

Trong những tuần gần đây, 'bộ ba quyền lực' của hàng không Trung Đông đã bắt đầu khôi phục dần lịch trình bay. Theo ghi nhận của Condé Nast Traveller, Emirates hiện đã đạt 70% công suất so với thời điểm trước xung đột, trong khi đối thủ cùng quốc gia là Etihad cũng bám sát với mức 65%.

Trong khi đó, Qatar Airways vẫn đang tụt lại phía sau với chỉ 40%. Sự gia tăng chậm rãi này phản ánh những biến số khó lường của các cuộc xung đột hiện đại; vì vậy, việc thỏa thuận ngừng bắn không mang lại sự bứt phá ngay lập tức trong ngắn hạn cũng là điều dễ hiểu.

Lý do then chốt đằng sau sự thận trọng này là bởi các hãng hàng không đã chủ động lập kế hoạch dài hạn để ứng phó với xung đột. Minh chứng rõ nét nhất có lẽ là trường hợp của Qatar Airways, khi hãng đã quyết định tạm dừng khai thác toàn bộ đội bay gồm 8 chiếc Airbus A380. Những 'gã khổng lồ' bầu trời này sẽ tiếp tục đắp chiếu trong suốt tháng 4 và tháng 5, và dự kiến chỉ quay trở lại bầu trời vào tháng 6.

Không chỉ dừng lại ở đội tàu bay, Qatar Airways còn áp dụng các biện pháp cắt giảm mạng lưới đường bay trong dài hạn. Theo Simple Flying, hãng này đã tạm dừng khai thác 64 đường bay ít nhất là tới tháng 5 hoặc tháng 6 tới. Cùng chung kịch bản, Emirates cũng loại bỏ dòng A380 trên 15 tuyến bay do nhu cầu của hành khách không còn duy trì được mức kỳ vọng.

Dù tình hình chung còn khó khăn, thị trường vẫn ghi nhận những điểm sáng phục hồi nhanh chóng tại những khu vực bất ngờ. Điển hình là tại Ấn Độ, nơi lệnh ngừng bắn đang gieo hy vọng cho sự khởi sắc trở lại. CNBC cho biết cổ phiếu của hãng bay IndiGo đã tăng vọt 11%, một phản ứng trực tiếp đầy tích cực trước thông tin Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận tạm dừng chiến sự.

CNBC nhận định rằng đây là dấu hiệu cho thấy áp lực đối với toàn ngành hàng không Ấn Độ đang dần hạ nhiệt. Dù không chịu tác động trực tiếp từ cuộc xung đột trong những tuần gần đây, các hãng bay của quốc gia này đã phải chịu tổn thất khi buộc phải bay vòng qua các vùng cấm bay. Hơn nữa, Trung Đông vốn là thị trường trọng điểm của hàng không Ấn Độ, với trung bình 350 chuyến bay mỗi ngày. Con số này đã sụt giảm xuống chỉ còn 80-90 chuyến trong tháng 3, nhưng hiện tại, mọi thứ đang có dấu hiệu khởi sắc trở lại.

Trung Kiên