Hợp đồng tỷ USD chưa đủ lực cứu Boeing khi mảng thương mại phục hồi chậm
Trong bối cảnh ngành hàng không toàn cầu đang dần ổn định sau những biến động, Boeing lại cho thấy một thực tế phức tạp: vừa đạt được những bước tiến quan trọng ở mảng quốc phòng, vừa tiếp tục đối mặt với những thách thức kéo dài trong lĩnh vực máy bay thương mại.
Theo Aviationnews, việc giành được hợp đồng trị giá 2,4 tỷ USD từ Không quân Mỹ để phát triển máy bay cảnh báo sớm E-7A Wedgetail là một tín hiệu tích cực rõ rệt. Tuy nhiên, Reuters lại đưa tin Boeing cũng buộc phải điều chỉnh kỳ vọng tài chính khi dự báo mảng thương mại chỉ có thể quay lại lợi nhuận từ năm 2027 – muộn hơn đáng kể so với kế hoạch trước đó.
Diễn biến này không chỉ phản ánh những khó khăn nội tại của Boeing mà còn cho thấy sự chuyển dịch chiến lược sâu sắc trong cách hãng cân bằng giữa mảng quốc phòng và thương mại.
Động lực tăng trưởng từ hợp đồng E-7A Wedgetail
Hợp đồng mới được công bố ngày 16/3 vừa qua đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chương trình hiện đại hóa năng lực giám sát trên không của Mỹ. Theo đó, E-7A Wedgetail sẽ trở thành nền tảng thay thế cho phi đội E-3 Sentry - dòng máy bay cảnh báo sớm đã phục vụ trong nhiều thập kỷ nhưng ngày càng bộc lộ hạn chế về chi phí vận hành và hiệu quả công nghệ.
Được phát triển dựa trên khung thân Boeing 737-700, E-7A Wedgetail là minh chứng cho xu hướng tận dụng nền tảng hàng không dân dụng để phục vụ mục đích quân sự. Tuy nhiên, điểm khác biệt cốt lõi nằm ở hệ thống radar MESA radar – công nghệ then chốt giúp nâng tầm năng lực tác chiến.
Không giống các hệ thống radar dạng đĩa quay truyền thống, MESA sử dụng thiết kế “mũ chóp” cố định, mang lại nhiều ưu điểm: Khả năng bao phủ 360 độ liên tục mà không cần chuyển động cơ học; Theo dõi đồng thời nhiều mục tiêu trên không và trên biển; Giảm lực cản khí động học, từ đó tiết kiệm nhiên liệu và Hạn chế hao mòn, kéo dài tuổi thọ thiết bị.
Những cải tiến này cho phép E-7A Wedgetail duy trì thời gian hoạt động dài hơn và cung cấp dữ liệu chiến trường theo thời gian thực với độ chính xác cao. Trong bối cảnh các xung đột hiện đại ngày càng phụ thuộc vào thông tin và khả năng phối hợp đa lực lượng, đây là yếu tố mang tính quyết định.
Quan trọng hơn, hợp đồng 2,4 tỷ USD không chỉ dừng ở giá trị công nghệ. Nó còn đảm bảo rằng Boeing có thể chuyển từ giai đoạn nguyên mẫu sang sản xuất hàng loạt, đồng thời duy trì hoạt động của các dây chuyền sản xuất và tích hợp nhiệm vụ tại Mỹ. Đây là yếu tố then chốt giúp hãng ổn định nguồn thu trong giai đoạn mảng thương mại còn nhiều biến động.
Mảng thương mại: Hành trình phục hồi kéo dài
Trái ngược với tín hiệu tích cực từ quốc phòng, mảng máy bay thương mại của Boeing vẫn đang trong quá trình tái cấu trúc sâu rộng. Theo dự báo mới nhất, bộ phận này sẽ chỉ có lãi trở lại vào năm 2027 – muộn hơn so với kỳ vọng trước đó là 2026.
Sự chậm trễ này được cho là xuất phát từ nhiều yếu tố kết hợp. Trong đó, đáng chú ý là chi phí liên quan đến việc mua lại nhà cung cấp Spirit AeroSystems cao hơn so với dự kiến, gây thêm áp lực tài chính trong ngắn hạn. Đồng thời, chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt ở lĩnh vực động cơ và linh kiện, vẫn chưa phục hồi hoàn toàn sau thời gian dài bị gián đoạn.
Trong quý I/2026, Boeing dự kiến tiếp tục ghi nhận biên lỗ hoạt động từ 7,5% đến 8% ở mảng thương mại. Đây là sự nối dài của chuỗi thua lỗ lớn trong hai năm trước đó, với mức lỗ 2,1 tỷ USD năm 2024 và 632 triệu USD năm 2025.
Những con số này cho thấy quá trình phục hồi không thể diễn ra nhanh chóng, mà đòi hỏi thời gian để giải quyết các vấn đề mang tính cấu trúc.
Trong chiến lược phục hồi của Boeing, dòng Boeing 737 MAX đóng vai trò trung tâm. Đây là dòng máy bay thân hẹp có nhu cầu cao nhất trên thị trường và cũng là nguồn tạo dòng tiền chính thông qua hoạt động bàn giao.
Tại Hội nghị Công nghiệp Toàn cầu của Ngân hàng America ở London mới đây, Giám đốc Tài chính Jay Malave cho biết Boeing đặt mục tiêu tăng sản lượng từ khoảng 42 lên 47 chiếc mỗi tháng vào giữa năm 2026, đồng thời giao khoảng 500 máy bay trong cả năm. Hãng cũng dự kiến đưa vào vận hành dây chuyền sản xuất thứ tư tại Everett, Washington vào mùa hè này với tốc độ một máy bay mỗi tháng nhằm hỗ trợ kế hoạch tăng trưởng.
Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy quá trình này không hoàn toàn suôn sẻ. Sự cố hệ thống dây điện trên khoảng 25 máy bay đã khiến số lượng giao hàng trong quý đầu tiên của năm 2026 giảm nhẹ. Dù Boeing khẳng định vấn đề này không ảnh hưởng đến tổng số bàn giao cả năm, nó vẫn phản ánh những thách thức kỹ thuật tồn tại trong hệ thống sản xuất.
Ông Malave cũng cho biết hai biến thể quan trọng là 737-7 và 737-10 vẫn đang trong quá trình xin cấp chứng nhận. Các hệ thống như lái tự động và chống đóng băng động cơ cần được hoàn tất thử nghiệm trước khi được phê duyệt, khiến tiến độ thương mại hóa tiếp tục bị kéo dài.
Không chỉ riêng 737 MAX, các dòng máy bay thân rộng của Boeing cũng đang đối mặt với những trở ngại riêng.
Với Boeing 787 Dreamliner, số lượng bàn giao trong quý I/2026 dự kiến giảm từ 20 xuống còn khoảng 15 chiếc, chủ yếu do chậm trễ trong việc chứng nhận ghế hạng thương gia. Boeing đặt mục tiêu nâng sản lượng từ 8 lên 10 chiếc mỗi tháng vào cuối năm 2026, nhưng tiến độ này phụ thuộc lớn vào khả năng giải quyết các nút thắt kỹ thuật.
Trong khi đó, chương trình Boeing 777X - dòng máy bay thân rộng thế hệ mới vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện và chờ chứng nhận. Đây được xem là sản phẩm chiến lược dài hạn, nhưng chưa thể đóng góp đáng kể vào doanh thu trong ngắn hạn.
Một vấn đề lớn khác là áp lực từ chuỗi cung ứng động cơ. Các nhà sản xuất đang phải cân bằng giữa nhu cầu phụ tùng thay thế và sản xuất thiết bị mới, khiến khả năng mở rộng sản lượng bị hạn chế. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến kế hoạch tăng tốc giao hàng của Boeing.
Áp lực pháp lý và niềm tin thị trường
Bên cạnh các thách thức kỹ thuật và sản xuất, Boeing hiện còn phải đối mặt với khủng hoảng pháp lý của dòng máy bay 737 MAX.
Một tòa án liên bang Mỹ đã cho phép các cổ đông khởi kiện tập thể, cáo buộc hãng che giấu các vấn đề an toàn trước hai vụ tai nạn nghiêm trọng năm 2018 và 2019 khiến 346 người thiệt mạng. Ngoài ra, Boeing còn đối diện với các vụ kiện liên quan đến sự cố trên dòng 737 MAX 9 trong thời gian gần đây.
Trước đó, vào tháng 1/2021, Boeing đã đồng ý trả hơn 2,5 tỷ USD để giải quyết cáo buộc hình sự của Bộ Tư pháp Mỹ về việc hãng này âm mưu lừa đảo Cục Hàng không Liên bang (FAA) liên quan đến sự an toàn của dòng máy bay MAX.
Những diễn biến này không chỉ gây áp lực tài chính mà còn ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu và niềm tin của nhà đầu tư. Việc cổ phiếu Boeing giảm mạnh hơn 10% trong thời gian gần đây là minh chứng rõ ràng cho sự thận trọng của thị trường.
Một điểm đáng chú ý trong chiến lược hiện tại của Boeing là việc hãng không có kế hoạch ra mắt một dòng máy bay hoàn toàn mới trong ngắn hạn. Quyết định này phản ánh thực tế rằng: Chi phí phát triển máy bay mới là rất lớn; Các hãng hàng không chưa sẵn sàng đầu tư quy mô lớn và Công nghệ hiện tại chưa đủ đột phá để tạo lợi thế rõ rệt.
Thay vào đó, Boeing tập trung vào việc tối ưu hóa các dòng sản phẩm hiện có, tăng sản lượng và cải thiện hiệu quả vận hành. Đây được xem là cách tiếp cận thận trọng nhưng cần thiết trong bối cảnh tài chính còn nhiều áp lực.
Trong bức tranh tổng thể, mảng quốc phòng và không gian đang đóng vai trò như một “tấm đệm” giúp Boeing duy trì ổn định. Với hợp đồng E-7A Wedgetail và các chương trình liên quan, ông Malave cho biết bộ phận này được kỳ vọng sẽ quay lại lợi nhuận ngay từ năm 2026.