Bài toán an toàn bay trong mùa đông khắc nghiệt

Vì vậy, các hãng hàng không đều áp dụng quy trình khử băng (de-icing) và chống băng (anti-icing) trước mỗi chuyến bay trong điều kiện có tuyết rơi hoặc nhiệt độ thấp.

Công nghệ phức tạp để xử lý băng

Quy trình khử băng (de-icing) và chống băng (anti-icing) sử dụng các dung dịch chuyên dụng, thường được làm nóng và phun trực tiếp lên cánh, thân và bề mặt điều khiển của máy bay để loại bỏ tuyết, băng và ngăn hiện tượng tái đóng băng trong một khoảng thời gian nhất định.

Các chất lỏng làm tan băng bao gồm propylen glycol (PG) và các chất phụ gia được các hãng hàng không sử dụng rộng rãi để làm tan băng. Chất lỏng Ethylene glycol (EG) vẫn còn đang được sử dụng để làm tan băng ở một số nơi trên thế giới vì nó có nhiệt độ hoạt động thấp hơn (LOUT) so với PG. Tuy nhiên, PG phổ biến hơn vì nó ít độc hơn ethylen glycol.

Sân bay thường sử dụng các hệ thống thu gom chất thải chuyên biệt, thường đặt ở bên ngoài sân bay để kiểm soát lượng chất lỏng đã qua xử lý. Điều này giúp hạn chế chất lỏng độc hại ngấm ngược vào lòng đất, gây ô nhiễm môi trường và các nguồn nước xung quanh.

Máy bay hiện đại cũng được trang bị các công nghệ chống băng (anti-icing) nhằm duy trì đặc tính khí động học và bảo đảm an toàn bay trong điều kiện thời tiết lạnh. Phổ biến nhất là hệ thống dẫn khí nóng (bleed air) lấy từ động cơ, dẫn qua mép trước cánh, cửa hút gió động cơ và cánh đuôi để ngăn băng hình thành ngay từ đầu.

Bên cạnh đó, nhiều dòng tàu bay sử dụng tấm nhiệt điện hoặc lớp phủ gia nhiệt ở các khu vực nhạy cảm như cảm biến, kính buồng lái và bề mặt điều khiển.

Với các bộ phận dễ tích tụ băng, hệ thống phá băng theo chu kỳ sẽ làm bong lớp băng đã hình thành, khôi phục bề mặt “clean wing”. Sự kết hợp đồng bộ giữa quy trình chống băng và khử băng giúp loại bỏ băng trên cánh, thân, đuôi, cánh quạt và động cơ, từ đó duy trì khả năng cất hạ cánh an toàn.

Ngoài yếu tố kỹ thuật thì kĩ năng ứng phó của con người trong các tình huống thời tiết xấu vẫn luôn đóng vai trò quan trọng. Phi công được đào tạo chuyên sâu về bay trong điều kiện mùa đông, bao gồm kỹ thuật cất cánh - hạ cánh trên đường băng trơn trượt, xử lý gió ngang mạnh và đánh giá rủi ro thời tiết theo thời gian thực. Trong nhiều trường hợp, hãng bay buộc phải hủy hoặc hoãn chuyến để bảo đảm an toàn tuyệt đối, chấp nhận thiệt hại kinh tế nhằm tránh rủi ro vận hành.

Phải thực hiện các giải pháp đồng bộ

Với đặc thù khí hậu ôn đới, các sân bay tại Đông Bắc Á, đặc biệt là Nhật Bản và Hàn Quốc đã phát triển những quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm hạn chế rủi ro do tuyết và băng gây ra. Dưới đây là những giải pháp cho bài toán an toàn bay trong mùa đông khắc nghiệt này.

Tại các sân bay lớn như Haneda, Narita (Nhật Bản) hay Incheon (Hàn Quốc), hệ thống khử băng được tổ chức theo dây chuyền, có thể xử lý đồng thời nhiều tàu bay trong giờ cao điểm mùa đông.

Bên cạnh đó, hạ tầng sân bay cũng đóng vai trò then chốt. Đường băng phải được dọn tuyết liên tục, đo hệ số ma sát thường xuyên để đánh giá khả năng hãm phanh khi hạ cánh. Các sân bay tại Nhật và Hàn Quốc đầu tư đội xe chuyên dụng để quét tuyết, thổi băng và rải hóa chất chống đóng băng nhằm duy trì khả năng khai thác ngay cả trong điều kiện thời tiết bất lợi.

Thực tế tại Nhật Bản và Hàn Quốc cho thấy, dù công nghệ và quy trình đã rất hoàn thiện, tuyết rơi dày vẫn là phép thử khắt khe đối với hệ thống hàng không. An toàn bay trong mùa đông không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là sự phối hợp chặt chẽ giữa dự báo khí tượng, hạ tầng sân bay và quyết định khai thác thận trọng của các hãng hàng không.

Hoa Nguyễn