Nga phóng thành công tàu vũ trụ đưa phi hành gia người Mỹ lên ISS, đồng thời nối lại các chuyến bay có người lái từ bệ phóng số 31 ở Baikonur.
Ngày 14/7 (giờ địa phương), Nga đã phóng thành công tàu vũ trụ Soyuz MS-29 đưa hai nhà du hành vũ trụ Nga và một phi hành gia Mỹ lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), đánh dấu lần nối lại các chuyến bay có người lái từ bệ phóng số 31 tại sân bay vũ trụ Baikonur (Kazakhstan) sau nhiều tháng sửa chữa.
Đáng chú ý, vụ phóng diễn ra trong bối cảnh Giám đốc NASA Jared Isaacman có chuyến thăm hiếm hoi tới Baikonur để gặp người đứng đầu Cơ quan Vũ trụ Nga (Roscosmos) Dmitry Bakanov. Đây là lần đầu tiên một lãnh đạo NASA trực tiếp theo dõi một vụ phóng tại Baikonur kể từ năm 2018, phản ánh nỗ lực duy trì hợp tác không gian giữa hai nước bất chấp căng thẳng địa chính trị.
Tàu Soyuz MS-29 rời bệ phóng số 31 ở Sân bay vũ trụ Baikonur lúc 10h47 sáng ngày 14/7/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ (14h47 GMT), đưa phi hành gia NASA là Anil Menon cùng hai nhà du hành vũ trụ Nga là Pyotr Dubrov và Anna Kikina lên ISS.
Chỉ hơn ba giờ sau khi cất cánh, tàu đã kết nối với trạm ISS thành công. Ba thành viên phi hành đoàn sẽ lưu trú khoảng tám tháng trên ISS với tư cách phi hành đoàn luân phiên thứ 75 của trạm, hội ngộ cùng bảy thành viên đã có mặt trên trạm gồm ba phi hành gia Mỹ, hai phi hành gia châu Âu và hai nhà du hành vũ trụ Nga.
Đây là chuyến bay vào không gian đầu tiên của Anil Menon, bác sĩ và cựu sĩ quan quân đội Mỹ, 49 tuổi. Sau vụ phóng, Giám đốc NASA Jared Isaacman đã chúc mừng đồng nghiệp trên mạng xã hội X, ca ngợi Menon là một học giả, bác sĩ, phi công và tin rằng anh sẽ trở thành một trong những phi hành gia xuất sắc của Mỹ.
Isaacman cũng có mối liên hệ đặc biệt với Menon khi từng bay cùng vợ của anh là kỹ sư SpaceX Anna Menon trong sứ mệnh Polaris Dawn năm 2024, chuyến bay thương mại đầu tiên thực hiện hoạt động đi bộ ngoài không gian do tư nhân tài trợ.
Trong khi đó, đây là chuyến bay thứ hai của cả Pyotr Dubrov và Anna Kikina. Kikina hiện là nữ phi hành gia duy nhất trong số 23 nhà du hành đang hoạt động của Roscosmos và từng trở thành người Nga đầu tiên bay lên ISS bằng tàu Crew Dragon của SpaceX vào năm 2022 theo chương trình trao đổi phi hành đoàn giữa Mỹ và Nga.
Sứ mệnh Soyuz MS-29 một lần nữa cho thấy chương trình hợp tác trên ISS vẫn được duy trì dù quan hệ Washington và Moscow tiếp tục căng thẳng vì xung đột tại Ukraine.
Trong suốt 27 năm vận hành ISS, NASA và Roscosmos vẫn duy trì sự phụ thuộc lẫn nhau về mặt kỹ thuật. Hệ thống pin Mặt Trời do Mỹ cung cấp tạo nguồn điện cho toàn bộ trạm, trong khi các động cơ đẩy của Nga đảm nhiệm việc duy trì quỹ đạo của ISS. Cả hai quốc gia đều coi Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) là chìa khóa để duy trì các chương trình du hành vũ trụ có người lái quý giá của mình.
Tuy nhiên, mối quan hệ giữa hai cơ quan không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Những năm gần đây, các vụ rò rỉ khí trên ISS đã làm phát sinh bất đồng về nguyên nhân và phương án sửa chữa. Tháng trước, NASA thậm chí yêu cầu các phi hành gia chuẩn bị cho khả năng sơ tán một phần trạm trong lúc hai bên tranh luận về cách xử lý một điểm rò rỉ. Việc phía Nga đề xuất sử dụng cưa để tiếp cận khoang nghi ngờ là nguồn rò rỉ cũng khiến các quan chức NASA bày tỏ lo ngại.
Tương lai của ISS, dự kiến sẽ kết thúc sứ mệnh sau năm 2030, nhiều khả năng cũng là một trong những chủ đề được Isaacman và lãnh đạo Roscosmos thảo luận tại Baikonur. Một video được Roscosmos đăng tải trên Telegram cho thấy Isaacman đang nói chuyện với Bakanov, bên cạnh là các quan chức cấp cao của Roscosmos. Tuy nhiên, cả NASA và Roscosmos chưa công bố nội dung chi tiết cuộc gặp cũng như bất kỳ thỏa thuận hợp tác mới nào.
Trước đó, vào mùa hè năm 2025, Giám đốc Roscosmos Dmitry Bakanov đã đến bang Florida để theo dõi sứ mệnh đưa phi hành gia Mỹ và Nga lên ISS bằng tàu Crew Dragon của SpaceX. Nhân dịp này, ông gặp lãnh đạo NASA khi đó là Sean Duffy để trao đổi về tương lai của ISS và khả năng hợp tác trong các chương trình thám hiểm Mặt Trăng, song hai bên không công bố bất kỳ thỏa thuận hay dự án mới nào.
Việc Nga khôi phục các chuyến bay có người lái từ bệ phóng số 31 cũng mang ý nghĩa quan trọng. Trong lần phóng phi hành đoàn gần nhất, bệ phóng này đã bị hư hại nghiêm trọng bởi lực đẩy của tên lửa Soyuz và phải đóng cửa nhiều tháng để sửa chữa. Nga chỉ mới đưa địa điểm này trở lại hoạt động hồi tháng 3/2026 bằng một sứ mệnh vận tải hàng hóa không người lái lên ISS, trước khi chính thức nối lại các chuyến bay chở người với sứ mệnh Soyuz MS-29.
