Liệu áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu cho các chuyến bay nội địa có khả thi?

Trong văn bản nêu, thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ, ngành đã chủ động, quyết liệt triển khai các giải pháp, chính sách hỗ trợ nhằm tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp do biến động giá nhiên liệu.

Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu, nguyên liệu sản xuất xăng…

Bộ Tài chính cũng đang xây dựng chính sách miễn giảm phí, lệ phí hỗ trợ sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực giao thông vận tải,… các giải pháp đã góp phần hỗ trợ chi phí cho doanh nghiệp do tác động của giá nhiên liệu.

Về đề xuất giảm giá dịch vụ cất cánh, hạ cánh tàu bay và giá dịch vụ điều hành bay, Bộ Xây dựng yêu cầu Cục Hàng không Việt Nam khẩn trương làm việc với các doanh nghiệp Cảng hàng không, doanh nghiệp bảo đảm hoạt động bay để nghiên cứu, xây dựng chính sách giảm giá dịch vụ phù hợp và báo cáo Bộ Xây dựng xem xét theo đúng quy định.

Về đề xuất áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu hàng không nội địa (nằm ngoài mức tối đa giá dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản), Bộ Xây dựng đề nghị Cục Hàng không bổ sung và làm rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền cũng như phương pháp xác định mức phụ thu.

Cơ quan này cũng được giao đánh giá sự phù hợp của mức giá trần vé máy bay nội địa hiện hành, đồng thời rà soát tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của các hãng hàng không sau khi các chính sách hỗ trợ của Chính phủ đã được triển khai.

Cũng theo chỉ đạo của Bộ Xây dựng, Cục Hàng không cần so sánh ưu điểm, nhược điểm của việc điều chỉnh mức tối đa giá dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản và phương án triển khai phụ thu nhiên liệu; làm rõ mức phụ thu nhiên liệu nêu trên đã bao gồm thuế giá trị gia tăng (VAT) hay chưa? đánh giá tác động của triển khai mức phụ thu nhiên liệu đến chỉ số tiêu dùng (CPI)

Trước đó, theo báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam, trên các đường bay quốc tế, các hãng đã có kế hoạch hoặc chính thức triển khai việc phụ thu nhiên liệu trên các đường bay và cung cấp thông tin đến khách hàng.

Theo thông tin khảo sát với gần 40 hãng hàng không quốc tế và khu vực, có hơn 60% các hãng đã, đang hoặc dự kiến áp dụng tăng phụ thu nhiên liệu hoặc điều chỉnh nâng giá vé kể từ trung tuần tháng 3/2026 nhằm bù đắp chi phí khai thác và duy trì hoạt động trong bối cảnh xung đột tiếp diễn và giá nhiên liệu tăng cao.

Trong thực tiễn ngành hàng không thế giới, trước bối cảnh giá nhiên liệu hàng không ngày càng khó dự báo và phụ thuộc nhiều vào các biến động kinh tế - chính trị, phía Cục Hàng không Việt Nam cho rằng việc áp dụng phụ thu nhiên liệu hiện là thông lệ rất phổ biến.

Nhằm kịp thời ứng phó với biến động bất thường, bảo đảm ổn định hoạt động vận tải hàng không, phù hợp với thông lệ quốc tế và trên cơ sở cân đối khả năng chi trả của người dân, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước-doanh nghiệp-xã hội, Cục Hàng không đề xuất cơ chế phụ thu nhiên liệu hàng không đối với dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản, áp dụng trong thời gian ngắn (trong 3 tháng).

Về văn bản này, có ý kiến cho rằng Bộ Xây dựng đang đặt Cục Hàng không Việt Nam vào thế khó.

Mặc dù, việc yêu cầu nghiên cứu giảm phí cất hạ cánh, điều hành bay, đồng thời xem xét cơ chế phụ thu nhiên liệu là những giải pháp hợp lý nhằm chia sẻ gánh nặng chi phí và duy trì ổn định hoạt động toàn ngành. Đáng chú ý, yêu cầu đánh giá tác động tới CPI, người tiêu dùng và so sánh các phương án cho thấy cơ quan quản lý đang hướng tới một quyết định thận trọng, có cân nhắc nhiều chiều, tránh gây “sốc giá”.

Tuy nhiên, vướng mắc lớn nhất nằm ở chỗ khung pháp lý hiện hành chưa cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với các chuyến bay nội địa. Quy định về giá trần vé máy bay hạng phổ thông cơ bản hiện vẫn đang được áp dụng, đồng nghĩa với việc các hãng không được tự ý cộng thêm phụ phí ngoài khung giá.

Trong khi đó, ở lĩnh vực vận tải đường bộ, cơ chế phụ thu dịp lễ, Tết đã được quy định, với mức điều chỉnh có thể dao động khoảng 40–60% tùy thời điểm và khu vực, dựa trên kế hoạch phục vụ và định hướng điều hành của từng địa phương. Cơ chế này lại chưa thể áp dụng tương tự cho hàng không do khác biệt về khung pháp lý.

Vì vậy, để thực hiện yêu cầu từ Bộ Xây dựng, Cục Hàng không nhiều khả năng sẽ phải lựa chọn phương án sửa đổi hoặc thay thế quy định hiện hành, cụ thể là Thông tư 44/2024/TT-BGTVT, nhằm bổ sung cơ chế phụ thu nhiên liệu trong những trường hợp đặc biệt.