Trong bối cảnh giao thông hàng không quốc tế đang phục hồi sau đại dịch COVID-19, sự xuất hiện của virus Nipah tại một số quốc gia Nam Á đã khiến ngành hàng không toàn cầu nâng cao cảnh giác.
Virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có nguồn gốc từ động vật, với tỷ lệ tử vong cao và hiện chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá, nguy cơ lây lan qua đường hàng không tuy chưa cao, song không thể loại trừ hoàn toàn trong bối cảnh lưu lượng hành khách quốc tế gia tăng và thời gian ủ bệnh có thể kéo dài.
Sự bùng phát của virus Nipah cũng gây lo ngại khi một số quốc gia tại châu Á đón Tết Nguyên Đán, sẽ phải nâng cao cảnh giác trước mùa cao điểm du lịch và di chuyển.
Nhiều sân bay quốc tế đã tăng cường các biện pháp kiểm dịch y tế đối với hành khách đến từ khu vực có nguy cơ. Các biện pháp chủ yếu bao gồm giám sát thân nhiệt, yêu cầu khai báo y tế, đẩy mạnh truyền thông về rủi ro dịch tễ và chuẩn bị sẵn sàng phương án xử lý y tế trên máy bay nếu phát hiện trường hợp nghi ngờ trong quá trình khai thác chuyến bay.
Thái Lan, Nepal và Đài Loan (Trung Quốc) nằm trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đã tăng cường các biện pháp phòng ngừa.
Chính phủ Nepal đã nâng mức cảnh báo và tăng cường kiểm tra y tế tại Sân bay quốc tế Tribhuvan ở Kathmandu, cũng như tại các cửa khẩu đường bộ trọng yếu giáp Ấn Độ, nhằm ngăn chặn virus xâm nhập vào nước này. Các bàn kiểm soát y tế đã được thiết lập để sàng lọc hành khách có triệu chứng, đồng thời các bệnh viện và điểm kiểm dịch biên giới được yêu cầu báo cáo, xử lý các ca nghi nhiễm.
Trong khi đó, Đài Loan (Trung Quốc) đang lên kế hoạch xếp virus Nipah vào nhóm 5 - nhóm bệnh truyền nhiễm bắt buộc khai báo cao nhất theo luật hiện hành, dành cho các bệnh mới nổi nguy hiểm.
Còn tại Thái Lan, hành khách tại các sân bay Suvarnabhumi, Don Mueang và Phuke đang được theo dõi thân nhiệt và các triệu chứng liên quan đến virus, đồng thời được phát thẻ "cảnh báo sức khỏe".
Thái Lan đã sàng lọc hành khách tại ba sân bay đón các chuyến bay từ Tây Bengal. Tịa nhiều cảng hàng không quốc tế khác, ngành y tế các nước cũng kiểm tra, sàng lọc khách từ Ấn Độ.

Điểm đáng chú ý là các quốc gia và hãng hàng không không áp dụng biện pháp hạn chế bay trên diện rộng, mà lựa chọn cách tiếp cận dựa trên đánh giá rủi ro. Cách làm này nhằm bảo đảm an toàn sức khỏe cộng đồng, đồng thời duy trì sự ổn định của mạng bay quốc tế và tránh gây gián đoạn chuỗi vận tải hàng không, logistics toàn cầu.
Theo giới chuyên gia, kinh nghiệm ứng phó với đại dịch COVID-19 đã giúp ngành hàng không hình thành hệ thống phản ứng nhanh và phối hợp liên ngành hiệu quả hơn giữa cơ quan hàng không, y tế và quản lý cửa khẩu. Năng lực giám sát dịch bệnh tại sân bay, quy trình xử lý tình huống y tế khẩn cấp và cơ chế chia sẻ thông tin quốc tế đã được cải thiện rõ rệt.
Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc virus Nipah. Bộ Y tế đề nghị các địa phương tăng cường công tác giám sát, phát hiện các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah ngay tại cửa khẩu, nơi di chuyển mật độ cao.
Tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hà Nội đã tăng cường giám sát người nhập cảnh, đặc biệt là các trường hợp đến, đi, về từ vùng có dịch (trong đó có Ấn Độ, nhất là khu vực Tây Bengal), thông qua các biện pháp chuyên môn và sử dụng hệ thống đo thân nhiệt tự động nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh.
Khi phát hiện ca nghi ngờ, đơn vị tổ chức cách ly, điều tra dịch tễ, lấy mẫu xét nghiệm và khoanh vùng xử lý kịp thời, không để dịch bệnh lây lan ra cộng đồng.
Tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, đặc biệt đối với hành khách đến hoặc quá cảnh qua các khu vực có ghi nhận bệnh Nipah; cần theo dõi chặt chẽ tình trạng sức khỏe và yếu tố dịch tễ, kịp thời phát hiện các trường hợp có biểu hiện sốt, triệu chứng hô hấp hoặc thần kinh bất thường để chuyển ngay về Bệnh viện Bệnh nhiệt đới cách ly, chẩn đoán và điều trị theo quy định.
Đối với người từ khu vực có dịch bệnh trở về Việt Nam cần: chủ động theo dõi sức khỏe ít nhất 14 ngày sau khi nhập cảnh; liên hệ ngay cơ sở y tế nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, không tự ý điều trị tại nhà.
5 biện pháp phòng bệnh do virus Nipah
Để chủ động, phòng chống dịch bệnh do virus Nipah Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện tốt các biện pháp sau:
- Hạn chế đến khu vực có dịch bệnh do virus Nipah nếu không thực sự cần thiết.
- Tự theo dõi sức khỏe, trong vòng 14 ngày kể từ khi về từ vùng dịch, nếu có các triệu chứng như: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.
- Đảm bảo vệ sinh thực phẩm: thực hiện "Ăn chín, uống sôi", rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây (như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến).
- Không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền cao như là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật.
- Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, vật phẩm ô nhiễm từ người bệnh; cần sử dụng khẩu trang, găng tay và đồ bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ, mắc bệnh, sau đó rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.