Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) ngày 8/5 khẳng định việc sử dụng nhiên liệu Jet A của Mỹ “không gây lo ngại lớn về an toàn” nếu được triển khai đúng quy trình.
Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) ngày 8/5 tuyên bố: việc đưa nhiên liệu Jet A của Mỹ vào sử dụng tại châu Âu “không gây lo ngại về an toàn” nếu được triển khai đúng quy trình. Động thái này được xem là bước đi quan trọng của EU nhằm chuẩn bị cho khả năng mở rộng sử dụng loại nhiên liệu vốn phổ biến tại Mỹ trong bối cảnh châu Âu đối mặt nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không do xung đột Mỹ - Iran và gián đoạn tại eo biển Hormuz.
Theo Reuters, EASA đã ban hành hướng dẫn kỹ thuật mới nhằm hỗ trợ các hãng hàng không, sân bay và doanh nghiệp cung ứng nhiên liệu chuẩn bị cho khả năng phải khai thác song song Jet A và Jet A-1 trong thời gian tới.
Đây được xem là tín hiệu quan trọng cho thấy châu Âu đang từng bước dỡ bỏ các lo ngại kỹ thuật liên quan tới kế hoạch mở rộng sử dụng Jet A – loại nhiên liệu chủ yếu được sử dụng tại Mỹ – nhằm đối phó nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không ngày càng lớn tại khu vực.
Hiện phần lớn các quốc gia châu Âu sử dụng nhiên liệu Jet A-1 cho hoạt động hàng không thương mại. So với Jet A, loại nhiên liệu này có nhiệt độ đóng băng thấp hơn nên phù hợp với các chuyến bay đường dài xuyên Đại Tây Dương hoặc khai thác trong điều kiện nhiệt độ cực thấp ở độ cao hành trình.
Trong khi đó, Jet A chủ yếu phục vụ thị trường nội địa Bắc Mỹ và có đặc tính kỹ thuật khác biệt. Chính vì vậy, kế hoạch đưa Jet A vào sử dụng rộng rãi hơn tại châu Âu từng làm dấy lên nhiều lo ngại về an toàn và khả năng tương thích trong hệ thống cung ứng nhiên liệu hiện tại.
EASA cũng thừa nhận việc vận hành song song hai loại nhiên liệu trong cùng hệ thống có thể phát sinh rủi ro kỹ thuật và vận hành nếu không được kiểm soát nghiêm ngặt. Tuy nhiên, cơ quan này cho rằng các nguy cơ có thể được quản lý hiệu quả thông qua quy trình giám sát phù hợp.
Việc EU tính tới khả năng mở rộng sử dụng Jet A bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng nhiên liệu hàng không ngày càng nghiêm trọng do xung đột Mỹ - Iran kéo dài và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.
Trước chiến sự, châu Âu phải nhập khẩu khoảng 30-40% nhu cầu nhiên liệu hàng không, trong đó khoảng một nửa đến từ Trung Đông. Một số tài liệu nội bộ của EU cho thấy khoảng 75% lượng nhiên liệu bay nhập khẩu của khu vực phụ thuộc vào nguồn cung Trung Đông - tỷ lệ cao nhất trong các loại nhiên liệu giao thông.
Eo biển Hormuz giữ vai trò đặc biệt quan trọng với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Trước khủng hoảng có khoảng 20% dòng chảy dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng thế giới đi qua tuyến hàng hải này. Khu vực Vùng Vịnh cũng là trung tâm xuất khẩu nhiên liệu bay lớn cho thị trường quốc tế nhờ hệ thống lọc dầu quy mô lớn tại Saudi Arabia, UAE và Kuwait. Tuy nhiên, sau khi xung đột leo thang, nguồn cung nhiên liệu từ Trung Đông sang châu Âu gần như bị “đứt gãy”.
Reuters dẫn dữ liệu của Kpler cho biết nhập khẩu nhiên liệu bay của châu Âu đã giảm từ khoảng 437.000 thùng/ngày trong tháng 3 xuống chỉ còn khoảng 275.000 thùng/ngày trong tháng 4/2026. Riêng nguồn cung từ Trung Đông gần như biến mất hoàn toàn trong tháng 4/2026.
Trong bối cảnh đó, Mỹ nổi lên như nguồn cung thay thế quan trọng. Reuters cho biết lượng nhiên liệu bay từ Mỹ sang châu Âu trong tháng 4 có thể đạt 149.000-200.000 thùng/ngày – mức cao kỷ lục trong nhiều năm gần đây.
Giới phân tích cho rằng việc EU phát tín hiệu “bật đèn xanh” cho Jet A không chỉ là giải pháp ngắn hạn nhằm ứng phó thiếu hụt nhiên liệu mà còn phản ánh xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng năng lượng hàng không toàn cầu khi châu Âu buộc phải giảm phụ thuộc vào Trung Đông.
Khủng hoảng nguồn cung hiện cũng đang tạo áp lực lớn lên ngành hàng không châu Âu. Theo Reuters, giá nhiên liệu hàng không đã tăng gần 84% kể từ khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát cuối tháng 2.
Tập đoàn hàng không IAG (Công ty mẹ của British Airways) ngày 8/5 cảnh báo chi phí nhiên liệu năm nay có thể tăng thêm khoảng 2 tỷ euro so với năm trước. Nhiều hãng bay lớn khác như Lufthansa, Air France-KLM hay easyJet cũng đã phát tín hiệu cắt giảm công suất hoặc xem xét điều chỉnh giá vé do chi phí nhiên liệu leo thang.
Giới chuyên gia nhận định cuộc khủng hoảng lần này cho thấy nhiên liệu hàng không không còn đơn thuần là bài toán chi phí khai thác mà đang trở thành vấn đề an ninh chiến lược của châu Âu. Điều này có thể thúc đẩy EU đẩy nhanh kế hoạch phát triển nhiên liệu hàng không bền vững và đa dạng hóa chuỗi cung ứng năng lượng nhằm giảm phụ thuộc vào các tuyến vận tải truyền thống trong dài hạn.
