Nếu khu vực châu Á – Thái Bình Dương là động lực tăng trưởng của ngành hàng không toàn cầu, thì Đông Nam Á có thể được xem là “động lực nằm trong động lực đó”.
Kinh tế tăng trưởng tốt, tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng và ngành du lịch sôi động trở lại đã khiến nhu cầu đi lại bằng đường hàng không tại Đông Nam Á tăng mạnh. Trước thực tế đó, các hãng bay trong khu vực đã đặt mua thêm nhiều máy bay để đáp ứng nhu cầu của thị trường.
Tuy nhiên, tương tự phần còn lại của ngành hàng không thế giới, khu vực này vẫn chịu tác động kéo dài từ tắc nghẽn chuỗi cung ứng và chậm trễ giao hàng, làm gián đoạn việc lập kế hoạch đội bay. Dù vậy, các dấu hiệu gần đây cho thấy hoạt động giao máy bay và đổi mới đội bay đang từng bước lấy lại đà.
Theo Centre for Aviation (CAPA) - nền tảng dữ liệu và phân tích chuyên sâu hàng đầu thế giới trong lĩnh vực hàng không, các hãng hàng không giá rẻ (LCC) tiếp tục chi phối thị trường Đông Nam Á và chiếm phần lớn các đơn đặt hàng máy bay, trong khi các hãng truyền thống cũng đã đặt những đơn hàng đáng kể để chuẩn bị cho giai đoạn mở rộng trung và dài hạn. Việc mở rộng hạ tầng sân bay được đánh giá là điều kiện tiên quyết nhằm hiện thực hóa các dự báo tăng trưởng đội bay trong khu vực.
Đơn đặt hàng lớn, giao hàng bắt đầu tăng trở lại
Theo CAPA, các hãng hàng không Đông Nam Á hiện có 1.728 máy bay đang được đặt hàng, so với đội bay đang hoạt động gồm 2.049 chiếc. Riêng phân khúc máy bay phản lực thương mại (bao gồm thân hẹp, thân rộng và phản lực khu vực), số lượng máy bay đang đặt mua là 1.678 chiếc, trong khi đội bay đang khai thác chỉ có 1.579 chiếc.
Đáng chú ý, hơn 83% tổng số đơn đặt hàng là máy bay thân hẹp, phản ánh rõ sự chiếm ưu thế của các hãng hàng không giá rẻ trong cấu trúc thị trường khu vực.
Sau giai đoạn trầm lắng, lượng máy bay giao cho các hãng Đông Nam Á đã bắt đầu tăng trở lại từ năm 2025. Theo báo cáo của các nhà sản xuất, Airbus đã giao 42 máy bay cho các hãng hàng không Đông Nam Á trong năm 2025, bao gồm cả máy bay được giao thông qua các công ty cho thuê. Boeing báo cáo đã giao 15 máy bay cho các hãng trong khu vực, không tính các đơn hàng dành cho bên cho thuê.
Tổng số máy bay giao trong năm 2025 cao hơn đáng kể so với 38 chiếc được giao trong năm 2024. CAPA dự báo các hãng hàng không Đông Nam Á sẽ nhận 121 máy bay phản lực trong năm 2026, trước khi con số này tăng lên khoảng 189 chiếc vào năm 2027. Tuy nhiên, CAPA cũng lưu ý rằng các lịch trình giao hàng hiện nay vẫn kém ổn định do tình trạng chậm trễ kéo dài.
.jpg)
Động lực tăng trưởng dài hạn từ nhu cầu hành khách
Về triển vọng dài hạn, Boeing cho rằng tăng trưởng GDP và sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu vận tải hàng không tại Đông Nam Á.
Phát biểu tại cuộc họp thường niên của Hiệp hội các hãng hàng không châu Á - Thái Bình Dương (AAAP) ở Bangkok, Thái Lan vào tháng 11/2025, ông David Schulte, Giám đốc điều hành tiếp thị thương mại của Boeing khu vực châu Á – Thái Bình Dương, cho biết: “Boeing dự báo khu vực Đông Nam Á sẽ cần khoảng 4.900 máy bay phản lực trong vòng 20 năm, đến năm 2044.”
Trong tổng số này, khoảng 1.200 máy bay sẽ dùng để thay thế đội bay hiện hữu và 3.700 chiếc phục vụ mở rộng đội bay. Theo Boeing, nhu cầu hành khách tại Đông Nam Á (đo bằng doanh thu hành khách trên mỗi km - RPK) sẽ tăng trung bình 7% mỗi năm trong giai đoạn dự báo, khu vực này sẽ có tốc độ tăng trưởng dẫn đầu, ngang bằng với con số kỷ lục của Nam Á
Nhu cầu này được thúc đẩy bởi tăng trưởng GDP dự kiến khoảng 5% mỗi năm, cùng với sự phục hồi của du lịch và sự gia tăng nhanh của tầng lớp trung lưu. Ông Schulte cho biết số người thuộc tầng lớp trung lưu ở Đông Nam Á đã tăng hơn gấp đôi trong 25 năm qua và dự kiến sẽ tiếp tục tăng gấp đôi vào năm 2044.
"Điều này rất quan trọng bởi nó thúc đẩy nhu cầu đi lại của nhiều hộ gia đình - một trong những động lực chính cho sự tăng trưởng liên tục của ngành hàng không," ông cho biết.
Boeing dự đoán khoảng 80% số máy bay giao cho Đông Nam Á đến năm 2044 sẽ là máy bay thân hẹp. Tuy nhiên, quy mô các dòng thân hẹp đang ngày càng tăng. Ông Schulte cho biết sức chứa trung bình của máy bay thân hẹp trong khu vực đã tăng khoảng một ghế mỗi năm, khi các hãng dần chuyển sang các biến thể lớn hơn.
“Nhu cầu tiềm năng” từ đội bay chưa phục hồi hoàn toàn
Cũng trong công bố mới đây, Boeing cho rằng sự phục hồi đội bay chậm hơn so với các dự báo dài hạn lại là dấu hiệu cho thấy nhu cầu tiềm năng của thị trường. Dữ liệu của hãng cho thấy Đông Nam Á vẫn chưa quay trở lại mức năng lực vận tải trước đại dịch, đặc biệt ở phân khúc thân hẹp.
Phát biểu tại Triển lãm Hàng không Singapore 2026, ông Darren Hulst, Phó chủ tịch phụ trách tiếp thị thương mại của Boeing Commercial Airplanes (BCA), cho biết quy mô đội bay thân hẹp tại Đông Nam Á hiện vẫn thấp hơn khoảng 75 chiếc so với trước đại dịch COVID-19, trong khi tổng công suất giảm khoảng 6%.
“Điều này nhấn mạnh rằng đang có ‘nhu cầu tiềm năng’ về việc thay thế đội tàu”, ông Hulst nói trong bài thuyết trình ngày 4/2. Ông cũng lưu ý rằng tuổi đời đội bay ở khu vực Đông Nam Á đang bắt đầu tăng lên và hiện là đội bay có tuổi cao thứ hai trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương, với tuổi trung bình là 10,5 năm, chỉ sau châu Đại Dương.
“Điều này cho thấy nhu cầu ngày càng tăng, không chỉ cho sự phát triển mà còn cho việc thay thế trên thị trường này trong 10 năm tới”, ông Hulst nhấn mạnh.
Theo ước tính của Boeing, các hãng hàng không Đông Nam Á sẽ cần khoảng 4.885 máy bay mới trong 20 năm tới, trong đó bao gồm 3.925 máy bay thân hẹp, 910 máy bay thân rộng, 20 máy bay chở hàng và 30 máy bay khu vực. Cùng với đó, ngành hàng không khu vực sẽ cần bổ sung khoảng 243.000 nhân sự mới, bao gồm 62.000 phi công, 103.000 tiếp viên và 78.000 kỹ thuật viên, để đáp ứng tốc độ tăng trưởng dự kiến.
Ông Hulst cho biết, tốc độ tăng trưởng năng lực vận tải hàng không khu vực Đông Nam Á có sự khác nhau giữa các quốc gia. Trong số những quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất về năng lực vận tải hàng không, có thể kể đến Campuchia và Việt Nam, trong khi năng lực của Indonesia vẫn thấp hơn 20% so với trước đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, ông Hulst cũng cho rằng Indonesia có tiềm năng rất lớn cho sự tăng trưởng trong tương lai và doanh số bán máy bay.
Theo ước tính của Boeing, trong giai đoạn 2000–2025, số lượng các cặp sân bay kết nối và tần suất bay hàng tháng tại Đông Nam Á đã tăng gấp đôi; trong khi đó, tổng số ghế cung ứng hàng tháng tăng mạnh gấp ba lần. Đây là những chỉ dấu rõ nét khẳng định nền tảng tăng trưởng dài hạn của thị trường hàng không khu vực này.
.jpg)
Boeing chuẩn bị ra mắt phiên bản nâng cấp của dòng 787 Dreamliner
Trong bối cảnh nhu cầu dài hạn của Đông Nam Á được đánh giá tích cực, Boeing cũng đang điều chỉnh danh mục sản phẩm để đón đầu chu kỳ tăng trưởng mới. Theo đó, lãnh đạo Boeing cho biết hãng đang tiến gần đến việc đưa ra thị trường các phiên bản nâng cấp của dòng máy bay thân rộng 787 Dreamliner, với kế hoạch bắt đầu giao các mẫu 787-9 và 787-10 cải tiến trong nửa đầu năm 2026.
Những phiên bản này được kỳ vọng sẽ mang lại cho các hãng hàng không lợi thế về tầm bay xa hơn hoặc khả năng chuyên chở hàng hóa lớn hơn, trong bối cảnh nhu cầu khai thác các đường bay dài và tối ưu hóa hiệu quả đội bay ngày càng gia tăng.
Theo Boeing, các máy bay 787-9 và 787-10 nâng cấp đã được cải thiện trọng lượng cất cánh tối đa (MTOW), qua đó giúp tăng đáng kể hiệu suất khai thác.
Ông Darren Hulst, cho biết các máy bay Dreamliner nâng cấp hiện đã bước vào giai đoạn sản xuất và đang tiến gần tới khâu chứng nhận. “Những máy bay đó thực sự đã nằm trong hệ thống sản xuất, đang tiến tới giai đoạn chứng nhận, và chúng tôi dự kiến việc giao hàng sẽ bắt đầu vào nửa đầu năm nay”, ông Hulst nói.
Song song với chương trình 787, Boeing cũng đang ghi nhận những bước tiến mới đối với dòng máy bay thân rộng cỡ lớn 777X – dự án đã bị trì hoãn nhiều năm. Theo ông Hulst, Boeing dự kiến sẽ hoàn tất quá trình chứng nhận 777X trong nửa cuối năm 2026, dù thời điểm đưa máy bay vào khai thác thương mại có thể lùi sang năm sau, tùy thuộc vào mức độ sẵn sàng của từng hãng hàng không.
Xét ở góc độ chiến lược ngành, Đông Nam Á đang nổi lên như một trong những thị trường then chốt định hình cục diện cạnh tranh của ngành sản xuất máy bay thương mại trong hai thập kỷ tới. Cơ cấu thị trường thiên về hãng hàng không giá rẻ, tỷ trọng máy bay thân hẹp cao nhưng quy mô khai thác ngày càng lớn đang buộc các nhà sản xuất phải liên tục điều chỉnh danh mục sản phẩm.
Động thái của Boeing với các phiên bản 787 Dreamliner nâng cấp và tiến trình hồi sinh chương trình 777X phản ánh nỗ lực củng cố vị thế ở phân khúc thân rộng, trong bối cảnh cạnh tranh với Airbus ngày càng gay gắt. Tuy nhiên, khả năng chuyển hóa tiềm năng tăng trưởng thành đơn hàng thực tế vẫn phụ thuộc lớn vào hạ tầng, nguồn nhân lực và tiến độ phục hồi chuỗi cung ứng của khu vực.
.jpg "Boeing phát hiện lỗi động cơ ở mẫu máy bay có hơn 500 đơn đặt hàng")
