Dưới cánh bay

Định vị Đà Nẵng là trung tâm kinh tế không gian tầm thấp miền Trung

Thu Hằng • 11/09/2026 08:05

Với lợi thế về địa hình, hạ tầng công nghệ và định hướng phát triển, thành phố Đà Nẵng đang nghiên cứu thí điểm mô hình kinh tế tầm thấp, hướng đến hình thành các dịch vụ bay phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Với lợi thế về địa hình, hạ tầng công nghệ và định hướng phát triển khoa học - công nghệ, thành phố Đà Nẵng đang nghiên cứu thí điểm mô hình kinh tế tầm thấp, hướng đến hình thành các dịch vụ bay phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Khi hạ tầng giao thông mặt đất tại các đô thị ngày càng chịu áp lực, không gian trên không ở độ cao thấp bắt đầu được nhìn nhận không chỉ là vùng trời phục vụ hoạt động hàng không truyền thống, mà còn là một nguồn lực có thể khai thác cho phát triển kinh tế - xã hội.

Trong đó, không gian tầm thấp, thường được xác định ở độ cao dưới 300 m, mở ra khả năng triển khai nhiều loại hình dịch vụ mới dựa trên UAV và các phương tiện bay khác.

Từ vận chuyển hàng hóa, giao nhận y tế, giám sát công trình đến cứu hộ, cứu nạn, phòng cháy chữa cháy và giám sát tài nguyên… những ứng dụng này có thể tạo ra phương thức cung cấp dịch vụ nhanh hơn tại những khu vực mà phương tiện mặt đất khó tiếp cận.

Tại Việt Nam, một số đánh giá ban đầu cho rằng hệ sinh thái này có thể đạt quy mô khoảng 10 tỷ USD và tạo khoảng một triệu việc làm vào năm 2035 nếu thị trường, công nghệ và hành lang pháp lý cùng được hình thành. Riêng thị trường UAV theo nghĩa hẹp được dự báo có thể tăng từ khoảng 140 triệu USD năm 2025 lên hơn 445 triệu USD vào năm 2034.

Tuy nhiên, kinh tế tầm thấp không đơn thuần là câu chuyện đưa UAV/drone/flycam vào khai thác. Đây được định hướng là một hệ sinh thái mới, trong đó không gian bay được kết nối với phương tiện, hạ tầng kỹ thuật, nền tảng số và dữ liệu, đồng thời có sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan quản lý nhà nước.

Nói cách khác, để hình thành một nền kinh tế trên không ở độ cao thấp, địa phương không chỉ cần phương tiện bay mà còn cần vùng bay được quy hoạch, hạ tầng cất hạ cánh, trạm sạc, thông tin liên lạc, hệ thống quản lý giao thông bay và cơ chế cấp phép, giám sát phù hợp.

Trước thực tế trên, Đà Nẵng sau khi sáp nhập được đánh giá có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển mô hình này nhờ cấu trúc không gian đa dạng. Thành phố có khu vực đô thị mật độ cao, ven biển, sông, biển đảo, cảng biển, sân bay, trung tâm logistics và khu công nghệ cao; đồng thời sở hữu vùng đồi núi, rừng và nhiều khu vực khó tiếp cận khi xảy ra thiên tai.

Đây cũng là những địa bàn có thể phát sinh nhu cầu thực tế đối với các dịch vụ bay tầm thấp. UAV có thể được sử dụng để vận chuyển hàng hóa hoặc thiết bị y tế khẩn cấp, hỗ trợ tìm kiếm cứu nạn tại khu vực địa hình phức tạp, giám sát tài nguyên và môi trường, kiểm tra hạ tầng, hỗ trợ phòng cháy chữa cháy rừng hoặc phục vụ một số hoạt động du lịch, truyền thông và trình diễn công nghệ.

Lợi thế của Đà Nẵng còn nằm ở định hướng phát triển khoa học - công nghệ, đặc biệt là vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo. Việc kết hợp những công nghệ này với UAV, dữ liệu và nền tảng quản lý không gian bay có thể tạo ra chuỗi giá trị rộng hơn, thay vì chỉ dừng ở khai thác phương tiện bay.

Đặc biệt, theo định hướng xây dựng Đề án “Thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đến năm 2030”, thành phố dự kiến dành 18 tháng, từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2028, để triển khai giai đoạn thí điểm.

Mục tiêu đặt ra là triển khai ít nhất 3 dịch vụ bay tầm thấp, thu hút 5 doanh nghiệp tham gia hoạt động bay và 10 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị. Các hoạt động thí điểm hướng tới giảm trung bình khoảng 40% thời gian và 30% chi phí vận chuyển.

Nhóm lĩnh vực ưu tiên gồm logistics, du lịch, y tế, cứu nạn, cứu hộ, nông nghiệp, lâm nghiệp, quản lý đô thị và môi trường.

Cùng với việc xác định các lĩnh vực, bài toán ưu tiên, Đề án cũng dự kiến xây dựng các khu vực, tuyến bay thử nghiệm phù hợp với từng loại hình dịch vụ, bảo đảm có thể kiểm chứng hiệu quả trong thực tế trước khi mở rộng.

Về vùng, tuyến bay thí điểm, thử nghiệm, Đề án xác định 4 khu vực quy hoạch sẵn, gồm phường Sơn Trà, phường Ngũ Hành Sơn, phường Tam Kỳ và xã Tiên Phước. Đây là những khu vực dự kiến phục vụ các hoạt động như cứu hộ, du lịch, giao hàng.

Bên cạnh đó, trên cơ sở nhu cầu thực tế của các sở, ban, ngành và đơn vị chuyên ngành, thành phố có thể xác định thêm các khu vực, tuyến bay để giải quyết từng bài toán cụ thể. Cơ quan chủ trì sẽ phối hợp với doanh nghiệp khảo sát thực địa, đánh giá điều kiện kỹ thuật, vùng bay, hạ tầng viễn thông và xây dựng phương án UAV phù hợp trước khi xin cấp phép theo quy định.

Từ năm 2028, thành phố định hướng mở rộng các hoạt động, từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế không gian tầm thấp. Đà Nẵng cũng chuẩn bị các điều kiện để triển khai khu nghiên cứu, sản xuất, đào tạo, huấn luyện và thử nghiệm UAV khu vực miền Trung, gắn với phát triển vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Để thực hiện Đề án trên, mới đây, tại Hội thảo góp ý Đề án “Thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng”, do UBND TP Đà Nẵng tổ chức vào ngày 8/9, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung góp ý về quan điểm, mục tiêu phát triển, lựa chọn bài toán ứng dụng, đầu tư hạ tầng, cơ chế quản lý, cấp phép và giám sát hoạt động bay, cũng như các mục tiêu cụ thể trong giai đoạn thí điểm.

Ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số (Bộ Khoa học - Công nghệ) cho rằng, Đà Nẵng cần xem kinh tế không gian tầm thấp là một ngành kinh tế kỹ thuật, từng bước trở thành lớp hạ tầng mới của nền kinh tế.

Theo ông, giá trị không nằm ở số lượng phương tiện bay mà ở các dịch vụ được tạo ra từ hoạt động bay. Ông đề xuất Đà Nẵng phát triển hệ sinh thái từ phương tiện bay, dữ liệu, viễn thông đến nền tảng quản lý bay và dịch vụ; đồng thời bảo đảm yêu cầu về tạo giá trị kinh tế - xã hội, quản trị bằng công nghệ số và quốc phòng, an ninh, an toàn.

Trong khi đó, Thiếu tướng Hoàng Minh Ngọc, Phó Cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Quốc phòng, đề nghị khi xây dựng Đề án, Đà Nẵng cần đánh giá đầy đủ thực trạng quản lý và khai thác phương tiện bay không người lái trên địa bàn. Trong đó, cần làm rõ từ công tác cấp phép, giám sát hoạt động bay đến hạ tầng viễn thông, bãi cất hạ cánh, trạm sạc và hệ thống quản lý không lưu tầm thấp.

Theo ông, đây là cơ sở để xác định đúng nhu cầu, quy mô đầu tư và xây dựng lộ trình triển khai phù hợp. Phương thức quản lý cũng cần chuyển từ chủ yếu tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường giám sát bằng công nghệ.

TS Trần Thiên Phương, Phó Chủ tịch Mạng lưới Hàng không, Vũ trụ và Thiết bị bay không người lái Việt Nam, đại diện Liên minh Kinh tế tầm thấp, cho rằng rào cản lớn nhất hiện nay không phải công nghệ, mà là cơ chế quản lý không phận và hạ tầng kỹ thuật phụ trợ.

Để hình thành thị trường dịch vụ bay tầm thấp, cần đồng thời giải quyết các vấn đề về vùng bay, cấp phép, giám sát, hạ tầng cất hạ cánh, trạm sạc, viễn thông và quản lý dữ liệu.

Đặc biệt, khi số lượng phương tiện bay tăng lên, việc quản lý thủ công sẽ khó đáp ứng yêu cầu. Do đó, một hệ thống quản lý giao thông bay tầm thấp (UTM) có khả năng nhận diện, theo dõi phương tiện theo thời gian thực sẽ trở thành một cấu phần quan trọng của hạ tầng.

Hệ thống này cũng cần có khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống quản lý vùng trời quốc gia, bảo đảm hoạt động bay tầm thấp được quản lý thống nhất, đồng bộ, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về quốc phòng, an ninh và an toàn.

Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng cho rằng, các ý kiến tại Hội thảo sẽ là cơ sở để Ban soạn thảo tiếp tục sàng lọc, điều chỉnh, hoàn thiện Đề án theo hướng khả thi, có trọng tâm, bảo đảm triển khai thí điểm thành công và tiến tới triển khai chính thức.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng tưởng, với sự đồng hành của các cơ quan Trung ương, các lực lượng quốc phòng - an ninh, đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, các trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp, Đà Nẵng sẽ có cách tiếp cận phù hợp để khai thác hiệu quả không gian tầm thấp.

Qua đó đóng góp vào mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số của khu vực.

Về dài hạn, Đà Nẵng kỳ vọng không gian tầm thấp sẽ trở thành một không gian phát triển kinh tế - xã hội mới bên cạnh đất liền, biển và không gian số. Nếu giai đoạn thí điểm giải quyết được các điểm nghẽn về thể chế, quản lý vùng trời và hạ tầng, thành phố có thể tiến tới hình thành một hệ sinh thái kinh tế tầm thấp, kết nối doanh nghiệp công nghệ, đơn vị khai thác, cơ sở nghiên cứu và các ngành dịch vụ.

Xa hơn, mô hình này được kỳ vọng có thể kết nối Đà Nẵng với các địa phương miền Trung - Tây Nguyên, tạo nền tảng cho một trung tâm nghiên cứu, sản xuất, đào tạo, huấn luyện và thử nghiệm UAV của khu vực.

Đây cũng là nền tảng để Đà Nẵng hướng tới trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về kinh tế không gian tầm thấp của khu vực, hình thành hệ sinh thái kinh tế không gian tầm thấp toàn diện vào năm 2030 theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững.