Liên minh châu Âu (EU) chính thức triển khai đầy đủ hệ thống kiểm soát biên giới kỹ thuật số mang tên Entry Exit System (EES), thay thế việc đóng dấu mộc thủ công trên hộ chiếu của du khách .
Theo thông báo từ Ủy ban châu Âu (European Commission), EES đã trải qua giai đoạn thử nghiệm từ tháng 10/2025, cho phép các quốc gia thành viên làm quen với công nghệ và quy trình mới.
Kể từ ngày 10/4/2026, hệ thống này sẽ chính thức đi vào hoạt động toàn bộ tại tất cả các điểm kiểm soát biên giới của EU. Việc triển khai EES là một bước đi quan trọng nhằm đảm bảo tính nhất quán và hiệu quả trong việc giám sát thời gian lưu trú của người nước ngoài, góp phần giảm thiểu tình trạng quá hạn visa.
Cụ thể, thay vì đóng dấu hộ chiếu thủ công như trước, EES sử dụng công nghệ số để ghi nhận thông tin của hành khách không thuộc EU. Tại các sân bay, cảng biển và cửa khẩu đường bộ trên khắp châu Âu, du khách sẽ thấy sự xuất hiện của các máy quét và kiosk tự phục vụ. Thay vì nhận dấu đóng trên hộ chiếu, hành khách sẽ quét hộ chiếu tại kiosk và cung cấp dữ liệu sinh trắc học như bốn dấu vân tay và ảnh khuôn mặt.
Thông tin này sau đó sẽ được liên kết với hồ sơ kỹ thuật số của từng cá nhân và lưu trữ trong cơ sở dữ liệu trung tâm của EU. Dữ liệu bao gồm họ tên, ngày sinh, thông tin hộ chiếu cũng như thời gian và địa điểm mỗi lần nhập cảnh hoặc xuất cảnh.
Về đối tượng áp dụng, EES không áp dụng đối với công dân các nước EU và một số quốc gia châu Âu khác như Na Uy, Thụy Sĩ hay Liechtenstein, cũng như các đối tượng đặc biệt như nguyên thủ quốc gia, tổ bay, thủy thủ, lao động xuyên biên giới hoặc lực lượng an ninh, cứu hộ. Trong khi đó, các hành khách thuộc diện phải đăng ký sẽ phải thực hiện thủ tục cả khi nhập cảnh và xuất cảnh.
Theo các cơ quan châu Âu, hệ thống mới sẽ giúp tăng cường kiểm soát an ninh biên giới và phát hiện các trường hợp gian lận danh tính hoặc sử dụng hộ chiếu sai mục đích. Ngoài ra, EES còn tự động tính toán thời gian lưu trú của du khách trong khu vực Schengen, từ đó phát hiện những trường hợp ở quá thời hạn cho phép.
Thông thường, dữ liệu của du khách sẽ được lưu trữ trong ba năm. Tuy nhiên, trong trường hợp phát hiện vi phạm thời hạn lưu trú, dữ liệu có thể được giữ lại tối đa năm năm để phục vụ công tác quản lý.
Giai đoạn đầu triển khai, các chuyên gia cảnh báo du khách có thể phải chờ đợi lâu hơn tại sân bay do hệ thống đang trong quá trình hoàn thiện và cả nhân viên biên phòng lẫn hành khách cần thời gian làm quen với quy trình mới. Đồng thời, hành khách được khuyến cáo nên có mặt tại khu kiểm soát biên giới ít nhất 2 giờ trước giờ khởi hành.
Trong thời gian tới, EES sẽ là một phần của chiến lược “Biên giới thông minh” của EU. Bên cạnh đó, hệ thống ETIAS - tương tự ESTA của Mỹ - cũng dự kiến được triển khai vào cuối năm nay, yêu cầu du khách từ các nước miễn thị thực phải đăng ký trước khi nhập cảnh.
Hệ thống EES mang ý nghĩa quan trọng đối với công dân Việt Nam và các quốc gia ngoài EU trong việc quản lý thời gian lưu trú tại châu Âu. Thay vì đóng dấu thủ công như trước đây, hệ thống sẽ ghi lại đầy đủ từng lần nhập cảnh và xuất cảnh, đồng thời tự động tính tổng thời gian lưu trú trong khu vực Schengen.
Nhờ đó, quy định 90 ngày trong vòng 180 ngày sẽ được kiểm soát một cách chính xác hơn, và mọi trường hợp lưu trú quá hạn đều ghi lại rõ ràng trong hệ thống, kéo theo nguy cơ đối mặt với các hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Ngoài ra, du khách cần lưu ý, hộ chiếu vẫn là giấy tờ bắt buộc khi nhập cảnh, trong khi hệ thống EES chỉ thay thế việc đóng dấu truyền thống chứ không thay thế hộ chiếu. Du khách nên đảm bảo hộ chiếu còn hiệu lực ít nhất 6 tháng trước ngày khởi hành và kiểm tra kỹ các yêu cầu nhập cảnh khác như thị thực hoặc giấy phép điện tử của quốc gia đến.
Song song với đó, để bảo đảm hành trình đến châu Âu sau ngày 10/4 diễn ra thuận lợi, du khách Việt Nam được khuyến nghị kiểm tra kỹ thời hạn visa cũng như số ngày lưu trú được phép. Đồng thời, việc nắm rõ cơ chế vận hành của hệ thống EES sẽ giúp nâng cao tính chủ động khi làm thủ tục và phối hợp hiệu quả với lực lượng kiểm soát biên giới. Đặc biệt, chuẩn bị sẵn sàng các giấy tờ tùy thân cùng những tài liệu liên quan cũng là yếu tố quan trọng, góp phần bảo đảm quá trình xuất nhập cảnh diễn ra nhanh chóng và thuận lợi.
Kể từ khi EES được đưa vào sử dụng, đã có hơn 45 triệu lượt qua biên giới được ghi nhận khi hành khách nhập cảnh hoặc rời khỏi các quốc gia châu Âu sử dụng hệ thống này.
Hơn 24.000 người đã bị từ chối nhập cảnh vì nhiều lý do khác nhau, như không chứng minh được mục đích chuyến đi, giấy tờ hết hạn hoặc giả mạo.
Hệ thống cũng đã giúp xác định hơn 600 người có nguy cơ đe dọa an ninh đối với châu Âu. Những người này đã bị từ chối nhập cảnh và được ghi nhận trong hệ thống. Do đó, nếu họ cố gắng nhập cảnh vào một quốc gia châu Âu khác có sử dụng hệ thống này, cơ quan biên phòng sẽ thấy được lịch sử bị từ chối trước đó.
