Sớm gỡ điểm nghẽn để Long Thành trở thành trung tâm trung chuyển mới

Ý kiến

Sớm gỡ điểm nghẽn để Long Thành trở thành trung tâm trung chuyển mới

Trung Kiên

(TCHK) - TS. Nguyễn Trí Hiếu nhận định sân bay Long Thành tạo động lực phát triển logistics, tài chính, dịch vụ hàng không, giúp Việt Nam nâng tầm vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển Thị trường Tài chính và Bất động sản Toàn Cầu, sân bay Long Thành không chỉ nâng cao năng lực vận chuyển hành khách, hàng hóa mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam trở thành trung tâm logistics, tài chính và dịch vụ hậu cần hàng không của khu vực, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đòn bẩy nâng vị thế chuỗi cung ứng

Phóng viên: Sân bay Long Thành dự kiến khai thác thương mại từ tháng 12/2026. Ở góc độ chuyên gia độc lập, ông đánh giá thế nào về những lợi ích mà dự án có thể mang lại cho nền kinh tế và vị thế quốc gia Việt Nam khi đi vào hoạt động?

- TS. Nguyễn Trí Hiếu: Việc đưa sân bay Long Thành vào khai thác, phục vụ vận chuyển hành khách và hàng hóa quốc tế, là dấu mốc có ý nghĩa chiến lược đối với Việt Nam. Trước hết, dự án có thể góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong mạng lưới vận chuyển hàng hóa và hành khách toàn cầu, hướng tới trở thành một trung tâm trung chuyển quốc tế.

Trong giai đoạn đầu, sân bay được dự trù phục vụ khoảng 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Đây là quy mô đáng kể. Nếu đạt được những mục tiêu này, Long Thành sẽ có cơ hội khẳng định vai trò của mình trước hết trong mạng lưới trung chuyển hàng không khu vực, sau đó mở rộng kết nối quốc tế.

TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển Thị trường Tài chính và Bất động sản Toàn Cầu

Xét trên phương diện quốc tế, việc Việt Nam sở hữu một cửa ngõ hàng không quy mô lớn không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động vận chuyển mà còn góp phần thay đổi vị trí của đất nước trong mạng lưới thương mại. Việt Nam có thể chuyển từ vai trò chủ yếu là nơi sản xuất, lắp ráp và trung chuyển hàng hóa sang trở thành một trung tâm vận chuyển, kết nối các khu vực kinh tế quan trọng.

Long Thành có tiềm năng kết nối Đông Bắc Á với Đông Nam Á, Trung Quốc với ASEAN, cũng như Hàn Quốc, Nhật Bản với các quốc gia Đông Nam Á. Xa hơn, sân bay có thể đóng vai trò trong mạng lưới kết nối giữa ASEAN với thế giới, giữa châu Á với châu Âu và châu Mỹ.

Khi trở thành một điểm trung tâm trong dòng chảy giao thương giữa các quốc gia và lục địa, Việt Nam không chỉ được nhìn nhận là một nơi sản xuất hàng hóa mà còn có cơ hội tham gia sâu hơn vào hệ thống logistics toàn cầu.

Ông có thể phân tích rõ hơn về cơ hội này, đặc biệt đối với các ngành kinh tế và dịch vụ hỗ trợ?

- Việt Nam đang tham gia ngày càng sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng vẫn tập trung nhiều vào các khâu sản xuất và lắp ráp. Khi có một sân bay quốc tế quy mô lớn, chúng ta có thêm cơ hội phát triển với vai trò trung tâm trung chuyển và cung cấp các dịch vụ hỗ trợ.

Những lĩnh vực có thể được hưởng lợi bao gồm sản xuất, logistics, kho vận, dịch vụ hậu cần, tài chính, bảo hiểm và nghiên cứu phát triển (R&D). Đây là những mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái thương mại và vận chuyển quốc tế.

Nếu được đầu tư và tổ chức phù hợp, Long Thành có thể góp phần thúc đẩy sự hình thành một trung tâm dịch vụ hàng không và logistics của khu vực Đông Nam Á, kết nối với thị trường toàn cầu. Điều này có ý nghĩa đối với quá trình nâng cao giá trị gia tăng của nền kinh tế Việt Nam.

Sân bay Long Thành dự kiến khai thác thương mại từ ngày 24/12/2026

Đặc biệt, sân bay không chỉ phục vụ vận chuyển hành khách mà còn có tiềm năng trở thành một trung tâm hàng hóa hàng không (air cargo) quan trọng trong khu vực. Những nhóm hàng hóa như điện tử, chất bán dẫn, linh kiện, sản phẩm y tế, dược phẩm, thời trang, nông sản và các sản phẩm công nghệ cao đều có nhu cầu vận chuyển nhanh, ổn định và kết nối quốc tế.

Việc phát triển năng lực vận chuyển hàng hóa hàng không sẽ góp phần nâng cao vai trò của Việt Nam trong các chuỗi cung ứng, từ đó tạo điều kiện để đất nước chuyển dịch từ vị trí một công xưởng sản xuất, lắp ráp sang một mắt xích có vai trò rộng hơn trong mạng lưới logistics toàn cầu.

Hóa giải 'nút thắt' kết nối giao thông

Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành một trung tâm trung chuyển hàng không của khu vực và quốc tế, Việt Nam cần thay đổi những chính sách nào để thu hút các hãng hàng không nước ngoài, đồng thời nâng cao khả năng cạnh tranh của sân bay Long Thành?

- Chắc chắn Việt Nam cần có nhiều thay đổi để đáp ứng yêu cầu trở thành một trung tâm hàng không của khu vực và thế giới. Điều đầu tiên cần quan tâm là năng lực khai thác của sân bay Long Thành, không chỉ ở khả năng phục vụ hành khách và hàng hóa mà còn ở toàn bộ hệ thống kết nối từ sân bay đến TP.HCM và các đô thị, khu đô thị xung quanh.

Chúng ta đang có định hướng phát triển khu vực Đồng Nai và TP.HCM thành một vùng đô thị quy mô lớn. Trong bối cảnh đó, Long Thành có thể đóng vai trò quan trọng trong hệ thống kết nối giao thông và phát triển kinh tế của toàn vùng.

Vì vậy, không thể chỉ tập trung vào việc xây dựng và vận hành sân bay mà phải đồng thời phát triển hạ tầng kết nối, bảo đảm hành khách, hàng hóa có thể di chuyển thuận tiện giữa Long Thành với các trung tâm kinh tế, đô thị và khu công nghiệp.

Sân bay Long Thành đang được đẩy nhanh tiến độ để đưa vào khai thác

Một trong những vấn đề cần lưu ý là khoảng cách giữa sân bay Long Thành và TP.HCM, khoảng 40 km. Có chuyên gia cho rằng khoảng cách này không phải trở ngại lớn, nhưng theo quan điểm của tôi, đây vẫn là một thách thức cần được giải quyết, đặc biệt trong điều kiện hạ tầng đường bộ, tình trạng ùn tắc và chất lượng một số tuyến cao tốc còn hạn chế.

Tôi đã di chuyển trên nhiều tuyến cao tốc ở Việt Nam và nhận thấy một số đoạn đường chưa bảo đảm độ bằng phẳng, ảnh hưởng đến trải nghiệm di chuyển. Nếu muốn Long Thành trở thành một đầu mối hàng không quốc tế quan trọng, Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng hệ thống giao thông kết nối.

Theo tôi, một giải pháp có ý nghĩa là phát triển tuyến đường sắt đô thị hoặc hệ thống vận tải công cộng khối lượng lớn kết nối trực tiếp sân bay với các đầu mối giao thông và trung tâm TP.HCM. Khi hành khách có thể di chuyển thuận tiện bằng metro hoặc các phương tiện công cộng phù hợp, khả năng tiếp cận sân bay sẽ được cải thiện.

Nếu quá phụ thuộc vào vận chuyển bằng ô tô, những vấn đề như ùn tắc giao thông, đặc biệt trong điều kiện thời tiết xấu, có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm hành khách và năng lực kết nối của sân bay. Do đó, hạ tầng giao thông cần được xem là một bộ phận không thể tách rời trong chiến lược phát triển Long Thành.

Chuẩn hóa dịch vụ mặt đất

Phóng viên: Bên cạnh hạ tầng giao thông, những yếu tố nào khác có thể ảnh hưởng đến khả năng thu hút các hãng hàng không quốc tế và xây dựng hình ảnh Long Thành như một trung tâm hàng không cạnh tranh trong khu vực?

- Một vấn đề khác rất quan trọng là thủ tục hải quan và nhập cảnh. Đây là những khâu trực tiếp ảnh hưởng đến trải nghiệm của hành khách quốc tế và hiệu quả khai thác của sân bay.

Tại một số sân bay quốc tế như Nội Bài và Tân Sơn Nhất, vào những khung giờ cao điểm, tình trạng hành khách phải chờ đợi lâu khi làm thủ tục nhập cảnh vẫn là vấn đề cần sớm có giải pháp tháo gỡ.

Qua trải nghiệm tại nhiều sân bay quốc tế, trong đó có sân bay Los Angeles (LAX), tôi nhận thấy khi lượng hành khách tăng cao, các quầy xử lý thường được bố trí nhân sự để đáp ứng nhu cầu, góp phần giảm thời gian chờ đợi.

Nhiều đoàn chuyên gia nước ngoài đã tới tìm hiểu cơ hội hợp tác, đầu tư

Để giảm tải áp lực cho lực lượng chức năng tại các quầy thủ tục truyền thống, việc đẩy mạnh ứng dụng cổng kiểm soát tự động (Autogate), quét sinh trắc học và tối ưu hóa quy trình điều phối hành khách theo chuẩn quốc tế là điều vô cùng cấp thiết. Đây là yếu tố quan trọng để tạo dựng môi trường thuận lợi cho hành khách, hãng hàng không và hoạt động giao thương quốc tế.

Ngoài ra, hệ thống giao thông kết nối mặt đất từ taxi, xe công nghệ đến xe buýt cần được quy hoạch minh bạch, kiểm soát giá cước chặt chẽ và xử lý dứt điểm các hiện tượng tiêu cực về giá cước, nhằm xây dựng hình ảnh văn minh, chuyên nghiệp ngay từ cửa ngõ sân bay.

Tôi từng gặp một tình huống khi di chuyển từ sân bay Tân Sơn Nhất đến khu vực đường Đồng Khởi. Tài xế cho biết tính cước theo đồng hồ, nhưng khi đến nơi lại đưa ra một mức giá khoảng 400.000 đồng.

Những trải nghiệm như vậy có thể ảnh hưởng đến niềm tin của hành khách. Vì thế, việc quản lý chất lượng dịch vụ vận chuyển, kiểm soát giá cước và bảo đảm quyền lợi hành khách cần được thực hiện nghiêm túc, góp phần xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp cho hệ thống hàng không Việt Nam.

Đồng bộ thể chế, hút dòng vốn quốc tế

Từ những phân tích trên, có thể thấy việc đưa Long Thành vào khai thác mới là bước khởi đầu. Theo ông, đâu là yếu tố quyết định để sân bay thực sự đóng góp vào mục tiêu nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu?

- Theo tôi, hiệu quả của Long Thành không chỉ được đo bằng số lượng hành khách hay sản lượng hàng hóa đi qua sân bay. Điều quan trọng hơn là khả năng kết nối sân bay với nền kinh tế, tạo ra một hệ sinh thái gồm vận tải hàng không, logistics, kho vận, tài chính, bảo hiểm và các dịch vụ hỗ trợ.

Hiệu quả của Long Thành không chỉ được đo bằng số lượng hành khách hay sản lượng hàng hóa đi qua sân bay

Để đạt được mục tiêu đó, Việt Nam cần phối hợp nhiều yếu tố: năng lực khai thác sân bay, hạ tầng giao thông kết nối, thủ tục nhập cảnh và hải quan, chất lượng dịch vụ, cũng như chính sách thu hút các hãng hàng không quốc tế và doanh nghiệp logistics.

Nếu những điều kiện này được cải thiện đồng bộ, Long Thành có thể đóng vai trò như một động lực thúc đẩy hoạt động giao thương, nâng cao năng lực kết nối quốc tế và hỗ trợ Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng có giá trị gia tăng cao.

Xin trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi!

Đăng ký nhận tin

Nhận thông tin mới nhất từ Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng không Việt Nam

Bạn có thể xem thử email gần nhất tại đây.