Nhu cầu đi lại bằng đường hàng không giảm tháng thứ hai liên tiếp
(TCHK) - Nhu cầu hành khách hàng không toàn cầu giảm tháng thứ hai liên tiếp trong tháng 9/2026, chủ yếu do thị trường Trung Đông và Bắc Mỹ tiếp tục suy yếu.
(TCHK) - Hàng không Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu vận tải ngày càng tăng, mạng bay quốc tế mở rộng và yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ.
Để biến dư địa tăng trưởng thành năng lực cạnh tranh dài hạn, ngành cần đồng thời hoàn thiện thể chế, kiểm soát chi phí, phát triển hạ tầng, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo môi trường bình đẳng cho các doanh nghiệp.
Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, Uông Việt Dũng nhận định, hàng không dân dụng Việt Nam đã và đang là cầu nối quan trọng đưa Việt Nam đến gần hơn với thế giới.

Thông qua mạng lưới đường bay quốc tế ngày càng mở rộng, hàng không góp phần thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển du lịch, thúc đẩy xuất nhập khẩu và giao lưu văn hóa.
Ngành hàng không Việt Nam cũng ngày càng tham gia sâu rộng vào các tổ chức, diễn đàn và cơ chế hợp tác hàng không quốc tế, qua đó khẳng định vai trò là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng hàng không toàn cầu.
Thông qua mạng lưới đường bay quốc tế ngày càng mở rộng, hàng không góp phần thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển du lịch, thúc đẩy xuất nhập khẩu và giao lưu văn hóa.
Trong nhiều năm liên tiếp trước đại dịch COVID-19, Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường hàng không tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Số lượng hành khách vận chuyển tăng hàng chục lần so với giai đoạn đầu đổi mới; mạng đường bay nội địa phủ khắp các vùng miền, trong khi mạng đường bay quốc tế kết nối Việt Nam với các trung tâm kinh tế, chính trị và du lịch lớn trên thế giới.
Hàng không vì vậy không còn chỉ là một phương thức vận tải phục vụ nhu cầu đi lại, mà đã trở thành một mắt xích quan trọng của nền kinh tế, đóng góp vào tăng trưởng du lịch, thương mại và đầu tư.

Tuy nhiên, khi thị trường mở rộng và mức độ cạnh tranh ngày càng cao, yêu cầu đặt ra cũng thay đổi. Các hãng hàng không phải đối mặt với áp lực lớn về nhiên liệu, hạ tầng, phí dịch vụ, nguồn nhân lực, công nghệ và năng lực khai thác. Trong khi đó, hành khách ngày càng có nhiều lựa chọn và kỳ vọng cao hơn về chất lượng dịch vụ.
Do đó, bài toán nâng sức cạnh tranh của hàng không Việt Nam không chỉ nằm ở việc mở thêm đường bay hay tăng quy mô đội tàu bay, mà còn phụ thuộc vào môi trường chính sách, cấu trúc chi phí và chất lượng của toàn bộ hệ sinh thái hàng không.
Từ kinh nghiệm quốc tế, Phó Chủ tịch IATA khu vực châu Á - Thái Bình Dương Sheldon Hee cho rằng Việt Nam cần tập trung vào năm lĩnh vực ưu tiên trong 5-10 năm tới để giảm áp lực chi phí cho các hãng bay và nâng sức cạnh tranh của thị trường.

Ưu tiên đầu tiên là thúc đẩy áp dụng các chuẩn mực, tiêu chuẩn và công nghệ quốc tế. Theo ông Sheldon Hee, việc rà soát Luật Hàng không và các nghị định liên quan gần đây là một bước đi đúng hướng. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn cần tiếp tục tham vấn sâu rộng với ngành trong quá trình triển khai các tiêu chuẩn toàn cầu, qua đó đưa ngành hàng không phát triển lên một tầm cao mới.
Thúc đẩy áp dụng các chuẩn mực, tiêu chuẩn và công nghệ quốc tế. Việc rà soát Luật Hàng không và các nghị định liên quan gần đây là một bước đi đúng hướng.
Thứ hai là bảo đảm các loại phí được xây dựng trên nguyên tắc minh bạch, gắn với chi phí thực tế, phản ánh việc cung cấp dịch vụ hiệu quả và có cơ chế tham vấn thực chất với các hãng hàng không.
Thứ ba là duy trì mặt bằng chi phí ở mức hợp lý. IATA nhấn mạnh cần đánh giá tác động tổng thể của thuế, phí sân bay, phí an ninh, phí dịch vụ bảo đảm hoạt động bay và các yêu cầu quản lý nhà nước trước khi ban hành chính sách mới.

Thứ tư là đơn giản hóa các quy định, và bảo đảm đủ thời gian tham vấn và thời gian chuyển tiếp hợp lý khi triển khai chính sách mới. Điều này giúp doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị nguồn lực, hạn chế những cú sốc về chi phí và vận hành khi quy định thay đổi.
Cuối cùng là bảo đảm một sân chơi bình đẳng cho các hãng hàng không, đặc biệt trong việc tiếp cận thị trường, nguồn lực hạ tầng và các cơ hội phát triển.
Năm nhóm ưu tiên này cho thấy nâng sức cạnh tranh không chỉ là câu chuyện nội tại của từng hãng. Hiệu quả của toàn thị trường còn phụ thuộc đáng kể vào cách thiết kế chính sách, phân bổ nguồn lực hạ tầng và mức độ minh bạch của các loại chi phí mà doanh nghiệp phải gánh chịu.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Võ Huy Cường, nguyên Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, cho rằng sự tham gia của khu vực tư nhân đã tạo ra những thay đổi quan trọng đối với thị trường hàng không trong hơn hai thập kỷ qua.
Theo ông Cường, trong hơn hai thập kỷ qua, sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân không chỉ mang lại thêm nguồn vốn đầu tư mà còn tạo ra cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng quy mô thị trường. “Tôi cho rằng đây chính là những giá trị mà khu vực kinh tế tư nhân có thể đóng góp cho nền kinh tế nói chung”, ông Cường nói.

Đối với hàng không, vai trò này càng có ý nghĩa khi nhu cầu đầu tư trong thời gian tới rất lớn. Việt Nam cần mở rộng hệ thống sân bay, phát triển hạ tầng logistics hàng không, hiện đại hóa công nghệ quản lý và nâng cao năng lực vận tải. Đây đều là những lĩnh vực đòi hỏi nguồn lực lớn mà Nhà nước khó có thể tự mình đáp ứng.
Nhà nước tập trung vào xây dựng thể chế, quy hoạch và tạo môi trường phát triển ổn định; còn doanh nghiệp phát huy tính năng động, sáng tạo và khả năng huy động nguồn lực xã hội.
Vì vậy, theo ông Võ Huy Cường, vấn đề không phải là khu vực nhà nước hay khu vực tư nhân đóng vai trò quan trọng hơn, mà là làm thế nào để phát huy tốt nhất thế mạnh của mỗi khu vực.
Nhà nước tập trung vào xây dựng thể chế, quy hoạch và tạo môi trường phát triển ổn định; còn doanh nghiệp phát huy tính năng động, sáng tạo và khả năng huy động nguồn lực xã hội.

Cách tiếp cận này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngành hàng không bước vào chu kỳ đầu tư mới, khi nhu cầu về sân bay, đội tàu bay, logistics, bảo dưỡng, công nghệ và nguồn nhân lực đều gia tăng.
Bên cạnh bài toán thể chế và nguồn lực, ngành hàng không cũng đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ. Theo Cục trưởng Uông Việt Dũng, đây là một trong những trọng tâm của giai đoạn phát triển mới.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, ngành Hàng không dân dụng Việt Nam đang đứng trước những cơ hội lớn từ tiến trình chuyển đổi số, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và nhu cầu vận tải hàng không ngày càng tăng.

Những định hướng phát triển của ngành hàng không trong thời gian tới sẽ tập trung vào hoàn thiện kết cấu hạ tầng hàng không đồng bộ, hiện đại; nâng cao năng lực quản lý nhà nước; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số; xây dựng nền hàng không xanh, thân thiện môi trường và phát triển bền vững.
Theo ông, sau 70 năm phát triển, ngành hàng không đã có những bước tiến vượt bậc về hạ tầng, kỹ thuật, công nghệ và năng lực vận tải. Đây là lúc cần chuyển trọng tâm từ phát triển “lượng” sang nâng cao “chất”, thể hiện qua chất lượng phục vụ và sự hài lòng của hành khách.
Ngành Hàng không dân dụng Việt Nam đang đứng trước những cơ hội lớn từ tiến trình chuyển đổi số, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và nhu cầu vận tải hàng không ngày càng tăng".
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao, không chỉ với các hãng hàng không nước ngoài mà ngay cả giữa các hãng trong nước, việc tạo ra những trải nghiệm khác biệt, thân thiện và chuyên nghiệp có thể trở thành một lợi thế quan trọng.
“Một hành khách hài lòng sẽ là sứ giả thương hiệu tốt nhất cho mỗi hãng hàng không và cho cả ngành”, ông Uông Việt Dũng nhấn mạnh. Định hướng này cũng phù hợp với chủ trương “lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ” trong công cuộc cải cách hành chính.
Điều này cũng cho thấy chất lượng trải nghiệm của hành khách không thể được quyết định bởi riêng một hãng hàng không. Một chuyến bay có thể được vận hành an toàn và đúng giờ, nhưng trải nghiệm tổng thể của hành khách còn phụ thuộc vào thủ tục hàng không, nhà ga, an ninh, hành lý, dịch vụ mặt đất, kết nối giao thông và nhiều khâu khác trong chuỗi cung ứng.
Vì vậy, nâng sức cạnh tranh của hàng không Việt Nam cần được nhìn nhận ở cấp độ toàn hệ thống.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, ông Uông Việt Dũng mong muốn các đơn vị tiếp tục đồng hành cùng cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình phát triển ngành hàng không theo hướng hiện đại, xanh, thông minh và bền vững; tăng cường năng lực cạnh tranh, nâng cao chất lượng dịch vụ, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ mới.
Từ những yêu cầu về chính sách mà IATA đưa ra đến quan điểm về vai trò của Nhà nước và doanh nghiệp, có thể thấy sức cạnh tranh của hàng không Việt Nam trong 5-10 năm tới sẽ phụ thuộc vào khả năng tạo dựng một môi trường vừa hiệu quả về chi phí, minh bạch về chính sách, bình đẳng về cơ hội, vừa đủ năng lực để đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng cao của hành khách và thị trường quốc tế.
Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, quy hoạch và hạ tầng; doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp đầu tư, đổi mới và cạnh tranh; còn khách hàng trở thành thước đo cuối cùng của chất lượng phát triển.
Đây cũng là nền tảng để hàng không Việt Nam chuyển từ mục tiêu tăng trưởng về quy mô sang một giai đoạn phát triển chú trọng hơn tới chất lượng, hiệu quả, trải nghiệm và tính bền vững.
Nhận thông tin mới nhất từ Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng không Việt Nam
Bạn có thể xem thử email gần nhất tại đây.