Lý do Air India cắt giảm loạt đường bay tới châu Âu
(TCHK) - Air India thành lập nhóm chuyên trách tiết kiệm chi phí, đồng thời hủy thêm nhiều chuyến bay đến châu Âu do thua lỗ, giá nhiên liệu cao và các hạn chế không phận.
(TCHK) - Giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh do chiến tranh Iran tạo sức ép lên lợi nhuận của các hãng hàng không, ngay cả khi nhu cầu đi lại và giá vé cùng đi lên.
Khi các biện pháp phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu dần hết hiệu lực, các hãng có thể phải tăng giá vé, cắt giảm chuyến bay hoặc điều chỉnh kế hoạch mở rộng để bảo vệ biên lợi nhuận.
Áp lực chi phí đang thể hiện rõ trong kết quả kinh doanh của các hãng hàng không Mỹ. United Airlines ngày 20/10 dự kiến lợi nhuận quý IV thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng của Phố Wall, dù doanh thu được dự báo đạt kỷ lục. Nguyên nhân chính là chi phí nhiên liệu tăng cao, làm suy giảm lợi ích từ nhu cầu du lịch mạnh và giá vé cao hơn.
United dự kiến phải trả 4,8 USD/gallon nhiên liệu máy bay trong quý IV/2026, cao hơn khoảng 45 cent so với dự báo của thị trường. Theo hãng, chênh lệch này tương đương 1 USD lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu.

Hãng hàng không có trụ sở tại Chicago dự báo lợi nhuận điều chỉnh quý IV, kết thúc vào tháng 12/2026, đạt 0,5-1,5 USD/cổ phiếu, thấp hơn mức ước tính trung bình 1,76 USD của các nhà phân tích theo dữ liệu LSEG. Trung điểm dự báo của United là 1 USD/cổ phiếu, thấp hơn khoảng 43% so với kỳ vọng của thị trường.
Kết quả quý III/2026 cho thấy giá vé tăng chưa đủ bù đắp chi phí đầu vào. Chi phí nhiên liệu bổ sung của United tương đương gần 70% mức tăng doanh thu trong quý. Dù ghi nhận doanh thu kỷ lục và vận chuyển số lượng hành khách cao nhất từ trước đến nay, lợi nhuận trước thuế điều chỉnh của hãng vẫn giảm, trong khi biên lợi nhuận thu hẹp từ 8% xuống 6,2% so với cùng kỳ năm trước.
Nhu cầu vẫn là điểm sáng. Doanh thu từ khách công tác, hạng thương gia và hạng phổ thông của United đều tăng trưởng hai chữ số. Hãng đạt doanh thu cao hơn đáng kể mà không cần gia tăng mạnh công suất khai thác. Tuy nhiên, diễn biến này cũng cho thấy giới hạn của chiến lược tăng giá vé: doanh thu có thể tăng, nhưng lợi nhuận vẫn chịu sức ép nếu nhiên liệu tăng nhanh hơn.
Tình trạng tương tự xuất hiện tại Alaska Airlines. Hãng dự báo khoản lỗ điều chỉnh quý IV ở mức 2-2,5 USD/cổ phiếu, sâu hơn nhiều so với mức lỗ 1,04 USD/cổ phiếu mà các nhà phân tích dự kiến. Chi phí nhiên liệu cả năm có thể vượt kế hoạch ban đầu 1,8 tỷ USD.

Trong quý III, doanh thu Alaska tăng 14%, nhưng biên lợi nhuận trước thuế điều chỉnh giảm còn 1,1%, so với 4,6% cùng kỳ năm trước. Hãng vẫn kỳ vọng doanh thu trên mỗi đơn vị công suất tăng ở mức hai chữ số trong quý IV, song dự báo tiếp tục thua lỗ đáng kể.
Theo dữ liệu của Bộ Lao động Mỹ, giá vé máy bay tại nước này đã tăng trung bình gần 23% so với cùng kỳ năm trước trong bảy tháng tính đến tháng 9. Trong khi đó, số liệu của chính phủ cho thấy các hãng hàng không Mỹ chi 42,9 tỷ USD cho nhiên liệu trong tám tháng đầu năm 2026, tăng 13,2 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước.
Những con số này cho thấy việc tăng giá vé không đồng nghĩa lợi nhuận sẽ được cải thiện tương ứng. Khi chi phí nhiên liệu tăng nhanh hơn doanh thu, các hãng phải tìm cách phân bổ gánh nặng giữa hành khách, hoạt động khai thác và kết quả tài chính.
Tác động của giá nhiên liệu không đồng đều giữa các hãng, phụ thuộc đáng kể vào chiến lược phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu, hay hedging. Những hãng đã khóa trước giá mua nhiên liệu có thể giảm bớt tác động trong ngắn hạn, trong khi các hãng ít được bảo vệ phải nhanh chóng điều chỉnh hoạt động khi giá thị trường tăng mạnh.

Giám đốc điều hành Ryanair, Michael O'Leary cảnh báo giá vé máy bay tại châu Âu có thể tăng tới 20% trong năm tới. Phát biểu tại cuộc họp báo ở Brussels hôm 20/10, ông cho rằng sự kết hợp giữa chi phí nhiên liệu cao, nguy cơ các hãng phá sản hoặc sáp nhập và nguồn cung chỗ ngồi giảm sẽ đẩy giá vé lên mức chưa từng có.
"Tôi nghĩ giá vé máy bay ở châu Âu sẽ tăng vào năm tới, khoảng 10%, 15%, thậm chí 20%. Tôi cho rằng đây sẽ là mức tăng giá vé máy bay lớn nhất trong lịch sử châu Âu trong 12 tháng tới", ông O'Leary nói.
Theo ông, Ryanair và một số hãng hàng không châu Âu đã có vị thế phòng ngừa rủi ro nhiên liệu tương đối vững chắc trong năm 2026. Khi xung đột Iran bắt đầu vào cuối tháng 2, Ryanair đã phòng ngừa rủi ro khoảng 80% nhu cầu nhiên liệu ở mức 67 USD/thùng đến tháng 3/2027.
Tuy nhiên, triển vọng từ tháng 4/2027 trở đi kém thuận lợi hơn. Ông O'Leary cho biết phần lớn hãng hàng không châu Âu có rất ít biện pháp phòng ngừa rủi ro cho giai đoạn này. Riêng Ryanair mới khóa giá cho khoảng 15% chi phí nhiên liệu của năm tài chính tiếp theo ở mức 85 USD/thùng, trong khi giá giao ngay được ông mô tả ở mức xấp xỉ gấp đôi.
Điều đó đồng nghĩa lợi thế chi phí hiện tại có thể suy giảm khi các hợp đồng phòng ngừa rủi ro hết hạn. Nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức cao, các hãng sẽ phải đối mặt với chi phí đầu vào mới, qua đó tạo thêm áp lực tăng giá vé trong năm 2027.

Không chỉ tại châu Âu, các hãng hàng không Mỹ cũng đang điều chỉnh triển vọng tài chính. Đầu tháng 10, Delta Air Lines cắt giảm dự báo lợi nhuận cả năm gần một phần tư, sau khi ước tính chi phí nhiên liệu tăng thêm 6 tỷ USD so với năm trước.
Giám đốc điều hành Delta, Ed Bastian cảnh báo ngành hàng không có thể phải kiềm chế tăng trưởng chuyến bay trong năm tới để duy trì mặt bằng giá vé cao hơn và bảo vệ lợi nhuận.
Các nhà phân tích Deutsche Bank cũng lưu ý rằng việc tiếp tục tăng giá vé có thể làm suy yếu nhu cầu, buộc các hãng giảm tốc độ tăng công suất để tránh dư thừa nguồn cung. Đây là lựa chọn khó khăn. Bởi tăng giá quá nhanh có thể khiến hành khách nhạy cảm với giá vé chuyển sang phương tiện khác hoặc hoãn chuyến đi; nhưng giữ giá thấp trong khi chi phí tăng mạnh sẽ bào mòn lợi nhuận.
Tại Mỹ Latinh, LATAM Airlines đang lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn với kế hoạch mở rộng. Giám đốc điều hành Roberto Alvo nói với Reuters hôm 20/10 rằng tăng trưởng công suất năm 2026 của hãng có khả năng nằm ở nửa dưới của phạm vi dự báo trước đó, sau khi phải cắt giảm một số chuyến bay vì giá nhiên liệu cao.
Tháng 8, LATAM dự kiến công suất năm 2026 tăng 9-10% so với năm trước, đồng thời đặt mục tiêu lợi nhuận cốt lõi điều chỉnh 4,1-4,4 tỷ USD. Ông Alvo cho biết hãng vẫn hướng tới các mục tiêu này, nhưng nhiều khả năng kết quả sẽ gần mức thấp hơn của cả hai phạm vi.

"Chúng tôi đã hủy bỏ thêm một số chuyến bay do giá nhiên liệu cao", ông Alvo cho biết trong cuộc phỏng vấn bên lề hội nghị Hiệp hội Vận tải Hàng không Mỹ Latinh và Caribe.
Theo ông, khu vực Mỹ Latinh tiêu thụ khoảng 36-38 triệu thùng nhiên liệu máy bay mỗi năm. Vì vậy, mỗi 10 USD/thùng tăng thêm có thể khiến chi phí toàn khu vực tăng khoảng 370 triệu USD/năm.
Ông Alvo cho biết mô hình kinh doanh của LATAM vẫn có khả năng thích ứng nhờ kiểm soát chi phí chặt chẽ và doanh thu cao hơn từ khoang thương gia. Tuy nhiên, giống các hãng khác, LATAM không thể chuyển toàn bộ mức tăng chi phí nhiên liệu sang hành khách.
Việc hãng tiếp tục hướng đến nhóm khách hàng cao cấp có khả năng chi tiêu cao cũng không đơn thuần là phản ứng trước cú sốc nhiên liệu. Theo ông Alvo, đây là chiến lược dài hạn, dựa trên đầu tư vào khoang hành khách, phòng chờ, dịch vụ trên máy bay, kết nối và trải nghiệm khách hàng. LATAM cũng quan tâm đến việc mở thêm các đường bay tới những trung tâm kinh doanh của Mexico như Guadalajara và Monterrey, dù kế hoạch phụ thuộc một phần vào khả năng tiếp nhận máy bay mới, trong đó có Airbus A321XLR từ năm 2027.
Ở châu Âu, Ryanair cũng đang thu hẹp nguồn cung tại một số thị trường. Trong chuyến thăm Brussels, ông O'Leary thông báo hãng sẽ cắt 20 đường bay và hơn một triệu chỗ ngồi tại Bỉ trong lịch bay mùa đông, sau kế hoạch tăng thuế hàng không của nước này từ 2 euro lên 7 euro vào tháng 1/2027. Đây là ví dụ cho thấy giá vé và công suất không chỉ chịu tác động của nhiên liệu, mà còn phụ thuộc vào thuế, phí và các điều kiện khai thác.

Về dài hạn, nguy cơ lớn nhất với các hãng hàng không không chỉ là nhiên liệu đắt đỏ, mà còn là khả năng duy trì nhu cầu khi giá vé tiếp tục tăng. Các hãng có thể giảm chuyến bay để hạn chế chi phí và hỗ trợ giá vé, nhưng nếu cắt giảm quá mạnh, khả năng kết nối và quy mô thị trường cũng bị ảnh hưởng. Ngược lại, duy trì công suất trong lúc chi phí tăng nhanh có thể khiến biên lợi nhuận tiếp tục suy giảm.
Trong bối cảnh chiến tranh Iran có nguy cơ khiến giá nhiên liệu duy trì ở mức cao đến năm 2027, bài toán kinh doanh của ngành hàng không ngày càng phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa giá vé, công suất và sức mua. Những hãng có chiến lược phòng ngừa rủi ro tốt, kiểm soát chi phí hiệu quả và cơ cấu doanh thu đa dạng có thể chống chịu tốt hơn. Tuy nhiên, ngay cả các hãng có lợi thế cũng khó tránh khỏi sức ép khi các hợp đồng nhiên liệu giá thấp dần hết hạn.
Diễn biến sắp tới vì thế có thể không chỉ là một đợt tăng giá vé mới, mà còn là giai đoạn ngành hàng không điều chỉnh lại tốc độ tăng trưởng. Giá vé cao hơn có thể giúp bù đắp một phần chi phí, nhưng không bảo đảm lợi nhuận tăng tương ứng. Khi giới hạn chi trả của hành khách ngày càng trở nên quan trọng, cắt giảm công suất, trì hoãn mở rộng và tái cơ cấu mạng bay có thể trở thành những công cụ không kém phần quan trọng so với tăng giá vé.
Nhận thông tin mới nhất từ Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng không Việt Nam
Bạn có thể xem thử email gần nhất tại đây.